Đại biểu Thạch Phước Bình kiến nghị tăng lương cơ sở lên 2,7 triệu đồng/tháng để công chức, viên chức có thể ổn định cuộc sống, đảm bảo nhu cầu thiết yếu.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng cao, đề xuất tăng lương cơ sở lên 2,7 triệu đồng/tháng của đại biểu Thạch Phước Bình đang nhận được sự quan tâm lớn. Bài viết này sẽ phân tích sâu hơn về lý do đằng sau đề xuất này, những tác động và ý nghĩa của việc điều chỉnh lương đối với đời sống cán bộ, công chức, viên chức Việt Nam.
Thực trạng đời sống của cán bộ, công chức, viên chức hiện nay
Thu nhập eo hẹp trước vòng xoáy lạm phát
Những năm gần đây, dù Nhà nước đã có những bước điều chỉnh đáng kể trong chính sách tiền lương, nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, rồi 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, theo đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) phát biểu tại phiên thảo luận về kinh tế – xã hội của Quốc hội, mức tăng này vẫn chưa thực sự đáp ứng được kỳ vọng và nhu cầu thực tế của đời sống cán bộ, công chức, viên chức.
Sự gia tăng nhanh chóng của các chi phí thiết yếu như nhà ở, điện, nước, vật liệu xây dựng, y tế… đã khiến cho thu nhập của nhiều người làm trong khu vực công ngày càng trở nên eo hẹp. Đặc biệt, với những người mới vào nghề, người không có nguồn thu nhập bổ sung hoặc sinh sống tại các đô thị lớn, việc trang trải cuộc sống chỉ bằng đồng lương trở nên vô cùng khó khăn. Khoảng cách giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản ngày càng widening, tạo áp lực không nhỏ lên cuộc sống và tinh thần của họ.
Chi phí sinh hoạt tăng nhanh, thu nhập không theo kịp
Đại biểu Thạch Phước Bình đã đưa ra những con số cụ thể để minh chứng cho thực trạng này. Với một công chức mới vào nghề, hệ số lương 1,86, mức lương trước khi trừ các khoản bảo hiểm chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt tối thiểu tại các đô thị hiện nay phổ biến từ 6 đến 7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy rõ ràng một khoảng cách đáng kể, khiến họ khó lòng sống độc lập bằng lương, buộc phải tìm kiếm thêm các nguồn thu nhập phụ trợ.
Việc thu nhập không theo kịp đà tăng của chi phí sinh hoạt không chỉ ảnh hưởng đến đời sống vật chất mà còn tác động tiêu cực đến động lực làm việc và chất lượng cuộc sống của cán bộ, công chức, viên chức. Họ cảm thấy mất đi sự an tâm, giảm sút tinh thần cống hiến, ảnh hưởng đến hiệu quả công việc chung.
So sánh với lương tối thiểu vùng: Khoảng cách đáng kể
Một điểm đáng chú ý khác được đại biểu Bình nêu lên là sự so sánh giữa lương cơ sở mới dự kiến và lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp. Từ ngày 1/1/2026, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp đã được điều chỉnh lên mức cao hơn đáng kể, dao động từ 3,7 triệu đồng (vùng IV) đến 5,31 triệu đồng (vùng I). Bình quân bốn vùng là khoảng 4,47 triệu đồng/tháng.
Với mức lương cơ sở mới 2,53 triệu đồng nhân với hệ số khởi điểm thấp 1,86, tiền lương theo công thức cũ chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng. Nếu với hệ số 2,1 thì khoảng 5,3 triệu đồng/tháng. Điều này có nghĩa là, những người ở nhóm thấp nhất chỉ vừa nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng bình quân, còn người ở nhóm 2,1 thì chỉ vừa chạm ngưỡng lương tối thiểu vùng I. Với mặt bằng chi phí sinh hoạt cao tại các đô thị, mức thu nhập này chỉ đủ để “cầm cự”, chưa thực sự đảm bảo một cuộc sống ổn định và sung túc.
Mức tăng 8,12% chưa đủ để tạo sự an tâm
Theo phân tích của đại biểu Bình, mức tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng, tương đương mức tăng khoảng 8,12% so với mức hiện hành, về danh nghĩa là có thêm một phần thu nhập dương. Tuy nhiên, con số này vẫn còn khá xa so với tốc độ tăng của các chi phí thiết yếu. Cụ thể, trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí như nhà ở, điện, nước, vật liệu xây dựng đã tăng tới 8,3%, còn thuốc và dịch vụ y tế tăng đến 12,92%.
“Điều này rất quan trọng vì đây là các khoản chi thiết yếu của hộ gia đình, công chức, viên chức. Vì vậy, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người có thể là đỡ hơn trước chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế”, ông Bình nhấn mạnh. Thực tế này cho thấy sự chênh lệch giữa con số tăng trưởng trên giấy tờ và cảm nhận thực tế về cải thiện đời sống của người hưởng lương.
Đề xuất tăng lương cơ sở lên 2,7 triệu đồng: Giải pháp tối ưu?
Tính toán đề xuất 2,7 triệu đồng: Khả thi và hợp lý
Từ những phân tích sâu sắc về thực trạng đời sống, đại biểu Thạch Phước Bình đã đưa ra một đề xuất cụ thể và đáng chú ý: nâng mức lương cơ sở lên khoảng 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng. Mức tăng này tương đương khoảng 13 đến 15% so với mức lương cơ sở hiện hành. Theo đại biểu, đây là một phương án hợp lý và khả thi hơn trong bối cảnh hiện nay.
Với mức đề xuất này, thu nhập thực tế của người lao động sẽ có sự cải thiện rõ rệt. Cụ thể, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9 đến 5 triệu đồng/tháng, và người có hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng. So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000 đến 400.000 đồng/tháng, một con số có ý nghĩa thiết thực, đặc biệt đối với những người có thu nhập thấp.
Thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng và giảm áp lực chi tiêu
Một trong những ưu điểm quan trọng của đề xuất này là khả năng thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp. Khi mức lương cơ sở tăng lên, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức sẽ tiệm cận hơn với mức sống tối thiểu của người lao động trong khu vực tư nhân, giúp giảm bớt cảm giác bất công và tạo động lực làm việc.
Bên cạnh đó, mức tăng này còn giúp giảm áp lực chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu. Với khoản thu nhập tăng thêm, người lao động sẽ cảm thấy bớt gánh nặng hơn trong việc trang trải cuộc sống, không còn quá phụ thuộc vào các nguồn thu nhập ngoài lương. Điều này góp phần cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống, mang lại sự an tâm và ổn định hơn.
Tác động tích cực đến tâm lý và động lực làm việc
Đại biểu Bình nhấn mạnh rằng, việc tăng lương cơ sở lên 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng, dù chưa thể bảo đảm hoàn toàn cuộc sống ở đô thị lớn chỉ bằng lương, nhưng có ý nghĩa quan trọng về mặt tâm lý và động lực. Khi thu nhập được cải thiện rõ rệt, người lao động sẽ cảm nhận được sự quan tâm của Nhà nước, từ đó nâng cao tinh thần trách nhiệm, sự gắn bó với công việc và cống hiến cho sự phát triển chung.
Trong bối cảnh nhiều chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung, việc cải thiện thu nhập thực tế là yếu tố then chốt để giữ vững sự ổn định tư tưởng, ngăn chặn tình trạng chảy máu chất xám, đặc biệt là đối với những cán bộ, công chức trẻ tuổi và có năng lực.
Cân đối ngân sách: Giải pháp khả thi và bền vững
Về mặt cân đối ngân sách, đề xuất nâng lương cơ sở lên 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng được đánh giá là không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách Nhà nước. Theo đại biểu tỉnh Vĩnh Long, phương án này có thể thực hiện được nếu đi kèm với các biện pháp quản lý tài chính hiệu quả như tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, cắt giảm các khoản chi kém hiệu quả.
Quan trọng hơn, đề xuất này hướng tới việc đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả của ngân sách và yêu cầu cải thiện đời sống của người lao động. Đây là một bước đi cần thiết và khôn ngoan, vừa đảm bảo tính khả thi về mặt tài chính, vừa tạo ra bước chuyển biến thực chất, mở đường cho các chính sách cải cách sâu hơn trong tương lai, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức chuyên nghiệp, tận tâm và hiệu quả.
Tầm quan trọng của việc điều chỉnh lương cơ sở
Yếu tố then chốt trong chính sách cải cách tiền lương
Chính sách tiền lương luôn là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội và là đòn bẩy thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội. Việc điều chỉnh lương cơ sở không chỉ đơn thuần là thay đổi một con số, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt kỹ thuật, kinh tế và xã hội. Nó phản ánh sự quan tâm của Nhà nước đối với đời sống của cán bộ, công chức, viên chức, những người trực tiếp thực thi nhiệm vụ công vụ và phục vụ nhân dân.
Một mức lương cơ sở hợp lý, đảm bảo đời sống, sẽ là động lực mạnh mẽ, khuyến khích người lao động làm việc có trách nhiệm, nâng cao năng suất và chất lượng công việc. Ngược lại, nếu lương không đủ sống, nó sẽ dẫn đến tình trạng chán nản, mất động lực, thậm chí là tìm kiếm các “kẽ hở” để tăng thu nhập, ảnh hưởng tiêu cực đến đạo đức công vụ và uy tín của bộ máy nhà nước.
Tác động đến động lực làm việc và hiệu quả công vụ
Khi đời sống được đảm bảo, cán bộ, công chức, viên chức sẽ cảm thấy an tâm hơn để tập trung vào công việc, phát huy hết khả năng và trí tuệ của mình. Họ có thêm động lực để học hỏi, trau dồi kiến thức, kỹ năng, từ đó nâng cao hiệu quả công vụ, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của công việc và sự kỳ vọng của nhân dân.
Ngược lại, nếu nỗi lo cơm áo gạo tiền luôn đè nặng, người lao động khó có thể chuyên tâm vào nhiệm vụ. Tình trạng “sống bằng lương không đủ, phải nghĩ cách khác” có thể dẫn đến những hệ lụy không mong muốn, làm suy giảm niềm tin của người dân vào bộ máy hành chính công. Do đó, việc tăng lương cơ sở không chỉ là quyền lợi của người lao động mà còn là yếu tố thiết yếu để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Đảm bảo công bằng xã hội và tạo môi trường làm việc lành mạnh
Việc điều chỉnh lương cơ sở cũng góp phần tạo dựng sự công bằng xã hội. Khi mức lương đủ để trang trải cuộc sống, sự chênh lệch giữa thu nhập và chi phí sinh hoạt sẽ được thu hẹp, giảm bớt gánh nặng cho những người có hoàn cảnh khó khăn. Điều này tạo ra một môi trường làm việc lành mạnh, nơi mọi người đều có cơ hội phát triển và đóng góp theo năng lực của mình.
Sự công bằng trong chính sách tiền lương cũng là một yếu tố quan trọng để giữ chân nhân tài, thu hút những người giỏi vào làm việc trong khu vực công, góp phần xây dựng một đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngày càng chuyên nghiệp, trách nhiệm và hiệu quả.
Mở đường cho các bước cải cách sâu hơn
Đề xuất của đại biểu Thạch Phước Bình không chỉ dừng lại ở việc tăng lương cơ sở mà còn hướng tới mục tiêu mở đường cho các bước cải cách sâu hơn trong tương lai. Khi bài toán đời sống cơ bản được giải quyết, chúng ta có thể tập trung vào các vấn đề quan trọng hơn như cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công, xây dựng một nền công vụ chuyên nghiệp và minh bạch.
Việc điều chỉnh lương cơ sở hợp lý là tiền đề để thực hiện các chính sách đãi ngộ khác, khuyến khích sự đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực công, từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của đất nước. Đây là một chiến lược dài hạn, đòi hỏi sự nhìn nhận và hành động quyết đoán từ phía các nhà hoạch định chính sách.
