52.000 tỷ đồng! Con số lợi nhuận kỷ lục trong năm 2025 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang trở thành tâm điểm nóng nhất trên các diễn đàn kinh tế và bàn ăn của mỗi gia đình. Sau nhiều năm gánh chịu những khoản lỗ tỷ đô tê tái, cú lội ngược dòng này của EVN mang lại niềm vui lớn cho ngân sách nhà nước. Thế nhưng, đi kèm với niềm vui đó là một câu hỏi đầy thực tế từ phía người tiêu dùng: Khi EVN lãi lớn như vậy, liệu giá điện có được giảm hay không?
Là một người theo dõi sát sao thị trường tài chính và năng lượng, tôi hiểu rất rõ sự kỳ vọng này của bạn. Tuy nhiên, bức tranh tài chính của một tập đoàn năng lượng quốc gia phức tạp hơn nhiều so với một phép tính cộng trừ đơn giản. Hãy cùng tôi bóc tách dòng tiền, phân tích nguyên nhân cốt lõi và tìm kiếm câu trả lời thực sự phía sau con số 52.000 tỷ đồng này.
Giải mã ‘cú lội ngược dòng’ ngoạn mục của EVN
Để hiểu tại sao EVN có thể lãi lớn trong năm 2025, chúng ta cần nhìn lại giai đoạn bĩ cực 2022 – 2023. Đó là thời kỳ khủng hoảng năng lượng toàn cầu, giá than và giá khí vọt lên mức đỉnh lịch sử do xung đột địa chính trị. EVN khi đó rơi vào thế ‘mua cao bán thấp’ do giá bán lẻ điện bị khống chế để ổn định vĩ mô, dẫn đến khoản lỗ lũy kế khổng lồ gần 39.000 tỷ đồng.
Bước sang năm 2025, cục diện đã hoàn toàn đảo chiều nhờ sự hội tụ của ba yếu tố ‘thiên thời, địa lợi, nhân hòa’:
- Thủy văn cực kỳ thuận lợi (Thiên thời): Sự xuất hiện của hiện tượng La Nina mang lại lượng mưa dồi dào trên khắp cả nước. Thủy điện – nguồn điện có chi phí sản xuất rẻ nhất (chỉ khoảng 1.000 đồng/kWh) – được huy động tối đa công suất. Điều này giúp EVN giảm bớt việc phải mua các nguồn điện đắt đỏ khác.
- Giá nhiên liệu thế giới hạ nhiệt (Địa lợi): Giá than và khí LNG nhập khẩu giảm mạnh so với giai đoạn trước. Nhờ đó, chi phí phát điện của các nhà máy nhiệt điện than và điện khí giảm đáng kể, giúp EVN tiết kiệm hàng chục nghìn tỷ đồng chi phí mua điện đầu vào.
- Điều chỉnh giá bán lẻ điện (Nhân hòa): Giai đoạn 2023 – 2025 chứng kiến 4 lần điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân, đưa mức giá từ 1.920 đồng lên 2.204 đồng/kWh (tăng khoảng 15%). Sự điều chỉnh này đã phản ánh đúng hơn chi phí sản xuất thực tế vào giá bán.
Sự kết hợp hoàn hảo giữa chi phí đầu vào giảm và giá bán đầu ra tăng chính là động lực chính tạo nên khoản lợi nhuận kỷ lục 51.900 tỷ đồng cho EVN.
Bảng đối chiếu các yếu tố tài chính của EVN qua các giai đoạn
Để bạn có cái nhìn trực quan nhất về sự thay đổi này, tôi đã tổng hợp bảng so sánh dưới đây:
| Yếu tố ảnh hưởng | Giai đoạn 2022 – 2023 | Năm 2025 |
|---|---|---|
| Thời tiết & Thủy văn | El Nino kéo dài, hạn hán nghiêm trọng, thiếu nước phát điện | La Nina xuất hiện, mưa lớn dồi dào, thủy điện vận hành tối đa |
| Giá nhiên liệu (Than, Khí) | Neo ở mức đỉnh lịch sử do khủng hoảng địa chính trị | Hạ nhiệt mạnh mẽ, nguồn cung toàn cầu ổn định |
| Giá bán lẻ điện bình quân | Thấp (khoảng 1.920 đồng/kWh), chưa kịp bù đắp chi phí | Tăng lên mức 2.204 đồng/kWh (sau 4 lần điều chỉnh) |
| Kết quả tài chính hợp nhất | Thua lỗ nặng nề, âm vốn, áp lực nợ vay lớn | Lãi kỷ lục gần 52.000 tỷ đồng, xóa sạch lỗ lũy kế cũ |
Nghịch lý giá điện: Tại sao lãi lớn nhưng khó giảm giá?
Đứng dưới góc độ người tiêu dùng, tư duy ‘lỗ thì tăng giá, lãi thì phải giảm giá’ là hoàn toàn hợp lý. Thế nhưng, thực tế tài chính doanh nghiệp lại không vận hành như vậy, đặc biệt là với một doanh nghiệp nhà nước nắm giữ huyết mạch năng lượng quốc gia như EVN.
Thứ nhất, gánh nặng lỗ lũy kế từ quá khứ. Dù công ty mẹ EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế ấn tượng trong năm 2025, nhưng tính đến cuối năm, họ vẫn phải gánh khoản lỗ lũy kế hơn 5.600 tỷ đồng chưa thể xóa nhòa hoàn toàn. Khoản lãi của năm nay thực chất là dòng vốn quý giá để bù đắp cho những tổn thương tài chính nặng nề của những năm trước đó. Nếu vội vàng giảm giá điện lúc này, EVN sẽ ngay lập tức rơi lại vào vòng xoáy mất cân đối tài chính.
Thứ hai, áp lực đầu tư hạ tầng theo Quy hoạch điện VIII là cực kỳ khủng khiếp. Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ sang các nguồn điện sạch như điện gió ngoài khơi, điện khí LNG và thậm chí là xem xét lại điện hạt nhân. Đây đều là những dự án đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lên đến hàng chục tỷ USD mỗi năm.
Để hiểu rõ hơn về bức tranh dòng vốn và áp lực cơ cấu nợ của các tập đoàn lớn trong bối cảnh vĩ mô hiện tại, bạn có thể tham khảo thêm các phân tích sâu sắc tại chuyên mục tài chính của chúng tôi. Nếu EVN không có một nền tảng tài chính lành mạnh và có lãi, các tổ chức tài chính quốc tế như World Bank hay ADB sẽ không bao giờ đồng ý giải ngân các khoản vay ưu đãi vì thiếu vốn đối ứng.
Thứ ba, lộ trình xóa bỏ bù giá chéo và tính đúng, tính đủ. Hiện nay, giá điện của chúng ta vẫn đang tồn tại tình trạng bù giá chéo giữa các hộ tiêu dùng (điện sinh hoạt bù cho điện sản xuất). Lộ trình của Chính phủ là tiến tới thị trường điện cạnh tranh, nơi giá điện biến động theo cung cầu và chi phí thực tế. Giảm giá điện lúc này đi ngược lại hoàn toàn với xu hướng cải cách thị trường năng lượng lành mạnh.
Lợi nhuận của EVN thực chất đi về đâu?
Nhiều người lo ngại rằng khoản lãi khổng lồ này sẽ đi vào túi riêng của một nhóm cá nhân. Tôi cần đính chính ngay: EVN là doanh nghiệp nhà nước sở hữu 100% vốn. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ lợi nhuận sau thuế của EVN sau khi trích lập các quỹ theo quy định đều thuộc sở hữu của Nhà nước.
Khoản tiền này sẽ được tái đầu tư trực tiếp vào hệ thống lưới điện truyền tải quốc gia, xây dựng thêm các trạm biến áp, nâng cấp đường dây 500kV để đảm bảo không còn cảnh mất điện luân phiên vào mùa hè nắng nóng. Đó mới chính là cái ‘lợi’ gián tiếp nhưng bền vững nhất mà người tiêu dùng và các doanh nghiệp sản xuất được hưởng.
Góc nhìn của tôi: Sự thật mất lòng và lời khuyên cho nhà đầu tư
Với tư cách là một chuyên gia tài chính, tôi muốn đưa ra một dự báo thẳng thắn: Xu hướng giá điện trong trung và dài hạn tại Việt Nam chỉ có tăng chứ không có giảm. Việc EVN lãi lớn trong năm 2025 chỉ là một khoảng lặng dễ thở tạm thời nhờ thời tiết ủng hộ, chứ không phải là một xu hướng bền vững mãi mãi.
Khi các nguồn thủy điện giá rẻ đã được khai thác hết công suất, Việt Nam bắt buộc phải phụ thuộc vào các nguồn điện đắt đỏ hơn như điện khí LNG nhập khẩu hay điện gió. Chi phí biên để sản xuất một kWh điện mới chắc chắn sẽ cao hơn hiện tại.
Lời khuyên hành động dành cho bạn:
- Đối với doanh nghiệp sản xuất: Đã đến lúc ngừng kỳ vọng vào nguồn điện giá rẻ để duy trì biên lợi nhuận. Hãy chủ động đầu tư vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa dây chuyền sản xuất vào giờ thấp điểm và nghiên cứu lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái tự sản tự tiêu nếu điều kiện cho phép.
- Đối với hộ gia đình: Tiết kiệm điện không chỉ là khẩu hiệu bảo vệ môi trường, mà là hành vi tài chính thông minh để bảo vệ ví tiền của bạn trước lộ trình tăng giá điện tất yếu trong tương lai.
Tóm lại, con số lãi gần 52.000 tỷ đồng của EVN không phải là chiếc đũa thần giúp hạ giá điện ngay lập tức, mà là chiếc phao cứu sinh tài chính cần thiết để ngành điện phục hồi sau cơn bĩ cực và chuẩn bị cho những bước chuyển mình vĩ đại tiếp theo. Bạn nghĩ sao về mức lợi nhuận kỷ lục này của EVN? Liệu bạn có đồng tình với việc giữ nguyên giá điện để ưu tiên tái đầu tư hạ tầng năng lượng quốc gia? Hãy để lại ý kiến của bạn ở phần bình luận phía dưới nhé!
