Thanh khoản ngân hàng: Cơn khát đã dịu nhưng chưa thực sự ‘đã’
Nếu bạn đang tự hỏi tại sao lãi suất huy động tại quầy có vẻ giảm nhưng các ngân hàng vẫn ráo riết mời chào các gói chứng chỉ tiền gửi lãi suất cao, thì câu trả lời nằm ở hai chữ: Thanh khoản. Thị trường tài chính những ngày đầu tháng 5/2026 đang chứng kiến một trạng thái khá kỳ lạ: doanh số giao dịch trên thị trường liên ngân hàng (nơi các nhà băng vay mượn lẫn nhau) tăng vọt, trong khi lãi suất huy động từ dân cư lại có xu hướng chững lại hoặc giảm nhẹ.
Tại sao thông tin này lại quan trọng với túi tiền của bạn ngay lúc này? Bởi vì nó cho thấy một sự phân cực rõ rệt. Những ngân hàng ‘thừa tiền’ đang hạ lãi suất để tối ưu chi phí, trong khi những cái tên đang ‘đói’ vốn trung và dài hạn vẫn sẵn sàng trả mức giá rất cao để giữ chân bạn. Hiểu được cuộc chơi này, bạn sẽ biết mình nên gửi tiền vào đâu để tối đa hóa lợi nhuận mà vẫn đảm bảo an toàn.
Thị trường liên ngân hàng: Những con số biết nói
Theo báo cáo mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước, doanh số giao dịch VND trên thị trường liên ngân hàng trong những ngày cuối tháng 4 và đầu tháng 5 đạt mức bình quân 936.200 tỷ đồng/ngày. Con số này tăng gần 100.000 tỷ đồng mỗi ngày so với tuần trước đó. Điều này cho thấy các tổ chức tín dụng đang cực kỳ tích cực trong việc điều tiết dòng vốn để bù đắp những thiếu hụt tạm thời sau kỳ nghỉ lễ dài.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất không nằm ở doanh số, mà ở sự lệch pha về kỳ hạn. Hãy nhìn vào bảng so sánh lãi suất liên ngân hàng dưới đây để thấy sự ‘khát’ vốn ngắn hạn:
| Kỳ hạn | Lãi suất bình quân (%/năm) | Biến động so với tuần trước |
|---|---|---|
| Qua đêm (Overnight) | 3,88% | Giảm 1,19% |
| 1 tuần | 6,21% | Tăng mạnh 2,13% |
Bạn có thấy điều bất thường không? Trong khi lãi suất qua đêm giảm sâu (cho thấy tiền mặt tạm thời trong hệ thống không quá thiếu), thì lãi suất kỳ hạn 1 tuần lại vọt lên trên 6%. Điều này chứng tỏ các ngân hàng đang dự báo một sự thắt chặt thanh khoản trong ngắn hạn và họ sẵn sàng trả giá cao để ‘khóa’ nguồn vốn trong ít nhất một tuần thay vì vay mượn hàng ngày đầy rủi ro.
Lãi suất huy động: Cuộc đua ngầm phía sau những con số ‘hạ nhiệt’
Trong tháng 4/2026, có hơn 30 ngân hàng đã điều chỉnh giảm lãi suất huy động với mức giảm phổ biến từ 0,1% đến 0,5%/năm. Nhìn qua, có vẻ như thời kỳ lãi suất cao đã đi qua. Nhưng tôi muốn bạn hãy nhìn sâu hơn vào các chứng chỉ tiền gửi và các kỳ hạn dài.
Mặc dù lãi suất tiết kiệm thông thường giảm, nhưng áp lực huy động vẫn hiện hữu cực kỳ rõ nét. Các ngân hàng hiện nay không chỉ cần tiền, mà họ cần tiền ổn định. Đó là lý do tại sao các chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn 12 tháng vẫn được chào mời ở mức trên 8%/năm. Đây là một con số cực kỳ hấp dẫn trong bối cảnh lạm phát đang được kiểm soát tốt.
Để tôi giải thích cho bạn bằng một ví dụ thực tế: Nếu bạn gửi tiết kiệm thông thường 1 tỷ đồng kỳ hạn 12 tháng tại một ngân hàng lớn, bạn có thể chỉ nhận được 6,8%/năm (tương đương 68 triệu đồng tiền lãi). Nhưng nếu bạn chuyển sang hình thức chứng chỉ tiền gửi hoặc các gói tiết kiệm trực tuyến ưu đãi, con số này có thể lên tới 8% (80 triệu đồng). Khoản chênh lệch 12 triệu đồng mỗi năm là cái giá mà ngân hàng sẵn sàng trả để đổi lấy sự cam kết không rút vốn trước hạn của bạn.
‘Gọng kìm’ Basel III và Dự thảo Thông tư mới
Tại sao các ngân hàng lại ‘khát’ vốn ổn định đến vậy? Câu trả lời nằm ở những quy định ngày càng khắt khe từ cơ quan quản lý. Ngân hàng Nhà nước đang đẩy mạnh việc áp dụng các chuẩn mực Basel III thông qua dự thảo thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN.
Trong thị trường tài chính hiện đại, việc quản trị rủi ro không còn chỉ dừng lại ở việc có đủ vốn, mà là phải có nguồn vốn bền vững. Hai chỉ số mới mà bạn cần quan tâm (dù nghe có vẻ kỹ thuật) là LCR (Tỷ lệ bao phủ thanh khoản) và NSFR (Tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng).
- NSFR: Hiểu đơn giản là ngân hàng phải có đủ nguồn vốn dài hạn để tài trợ cho các khoản cho vay dài hạn. Họ không được phép lấy tiền gửi qua đêm của khách hàng này để cho khách hàng khác vay mua nhà 20 năm một cách vô tội vạ như trước.
- CDR thay thế LDR: Cách tính mới khắt khe hơn, loại bỏ phần vốn vay mượn từ các ngân hàng khác ra khỏi mẫu số. Điều này ép các ngân hàng phải quay trở lại ‘nịnh’ khách hàng cá nhân như bạn để lấy tiền gửi thực tế.
Hệ quả là gì? Sẽ có một sự phân hóa cực lớn. Những ngân hàng có nền tảng quản trị tốt, lượng tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao sẽ thong dong hạ lãi suất. Ngược lại, những ngân hàng nhỏ hoặc đang tăng trưởng tín dụng nóng sẽ buộc phải duy trì mặt bằng lãi suất cao để ‘vét’ vốn, nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn mới.
Bảng lãi suất huy động trực tuyến ngày 7/5/2026
Dưới đây là bảng thống kê lãi suất từ các ngân hàng niêm yết để bạn có cái nhìn tổng quan nhất trước khi quyết định ‘chọn mặt gửi vàng’:
| NGÂN HÀNG | 1 THÁNG | 6 THÁNG | 12 THÁNG | 18 THÁNG |
|---|---|---|---|---|
| AGRIBANK | 4,75 | 6,6 | 6,8 | 6,8 |
| BIDV | 4,75 | 5,8 | 5,9 | 5,9 |
| ACB | 4,75 | 7,1 | 7,3 | – |
| LPBANK | 4,7 | 6,9 | 7,0 | 7,1 |
| MBV | 4,6 | 7,2 | 7,2 | 7,2 |
| SAIGONBANK | 4,75 | 6,4 | 6,7 | 7,0 |
| VIB | 4,75 | 5,7 | 7,0 | 5,9 |
| SCB | 1,6 | 2,9 | 3,7 | 3,9 |
Lưu ý: Các con số in đậm thể hiện mức lãi suất ưu tú trong phân khúc. Lãi suất có thể thay đổi tùy theo giá trị khoản tiền gửi và thỏa thuận riêng.
Góc nhìn của tôi: Đừng để con số ‘hạ nhiệt’ đánh lừa bạn
Với tư cách là một người quan sát thị trường lâu năm, tôi nhận thấy đợt giảm lãi suất vừa qua chỉ mang tính chất ‘nghỉ giữa hiệp’. Áp lực từ việc áp dụng Basel III là có thật và nó cực kỳ khủng khiếp đối với các ngân hàng tầm trung. Khi các quy định mới chính thức có hiệu lực, cuộc đua giành giật nguồn vốn ổn định sẽ còn khốc liệt hơn.
Lời khuyên cho bạn:
1. Nếu bạn có tiền nhàn rỗi: Đừng vội vàng gửi tất cả vào kỳ hạn ngắn 1-3 tháng vì kỳ vọng lãi suất sẽ tăng vọt ngay lập tức. Hãy cân nhắc chia 50% vào các chứng chỉ tiền gửi 12 tháng để ‘khóa’ mức lãi suất 7,5 – 8% ngay bây giờ. Đây là mức lợi suất thực dương (sau khi trừ lạm phát) rất tốt.
2. Ưu tiên gửi Online: Hầu hết các ngân hàng như ACB, MBV hay VIB đều cộng thêm từ 0,2% – 0,5% lãi suất khi bạn gửi qua App thay vì ra quầy. Đừng bỏ lỡ khoản tiền ‘từ trên trời rơi xuống’ này.
3. Theo dõi sát thanh khoản: Nếu thấy lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tuần vẫn duy trì trên 6%, đó là tín hiệu cho thấy lãi suất huy động dân cư khó có thể giảm sâu thêm nữa.
Tóm lại, thanh khoản hệ thống dù đã bớt căng thẳng so với giai đoạn trước lễ nhưng vẫn đang nằm trong vùng ‘cần theo dõi đặc biệt’. Các nhà băng đang phải gồng mình để vừa đảm bảo tăng trưởng tín dụng, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn mới.
Bạn đánh giá thế nào về mức lãi suất 8%/năm ở thời điểm hiện tại? Liệu đây đã là đỉnh của chu kỳ này hay chúng ta sẽ còn thấy những con số bất ngờ hơn vào cuối năm? Hãy để lại ý kiến của bạn ở phần bình luận phía dưới nhé!
