Hội nghị AI toàn cầu tại New Delhi vô tình hé lộ mâu thuẫn ngầm giữa Sam Altman (OpenAI) và Dario Amodei (Anthropic), hai “ông lớn” AI. Đâu là sự khác biệt trong triết lý phát triển AI của họ?
Hội nghị Thượng đỉnh Toàn cầu về AI tại New Delhi, tưởng chừng là nơi hội tụ tinh hoa, lại trở thành sân khấu phơi bày sự bất đồng giữa hai nhân vật có tầm ảnh hưởng nhất hiện nay: Sam Altman của OpenAI và Dario Amodei của Anthropic. Từ những đồng minh thân cận, họ giờ đây đứng ở hai chiến tuyến khác biệt về tương lai của trí tuệ nhân tạo. Bài viết này sẽ đi sâu vào nguồn gốc mâu thuẫn, hai triết lý phát triển AI đối lập, và những hệ lụy tiềm ẩn cho thị trường lao động cũng như xã hội toàn cầu.
Hội Nghị AI: Từ Đoàn Kết Đến Chia Rẽ Ngầm
Bối cảnh và sự kiện đáng chú ý
Tháng 2 năm 2026, New Delhi bỗng trở thành tâm điểm của thế giới công nghệ khi đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Toàn cầu về Trí tuệ Nhân tạo (AI). Đây được kỳ vọng sẽ là minh chứng cho sự đoàn kết của một ngành công nghệ đang ngày càng định hình tương lai kinh tế và xã hội. Tuy nhiên, đằng sau những màn dàn dựng của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, một câu chuyện khác lại dần hé lộ: cuộc đối đầu âm ỉ giữa hai cái tên được xem là biểu tượng của lĩnh vực AI hiện đại – Sam Altman, CEO của OpenAI, và Dario Amodei, người sáng lập Anthropic.
Điểm nhấn đầy tính biểu tượng của hội nghị không đến từ các bài phát biểu khô khan hay những lời cam kết hùng hồn. Thay vào đó, nó nằm ở khoảnh khắc các nhà lãnh đạo công nghệ được mời giơ tay lên để thể hiện tinh thần hợp tác sau khi bản Tuyên bố New Delhi về AI được thông qua. Tại đây, Sam Altman và Dario Amodei, dù đứng cạnh nhau, lại lựa chọn một hành động hoàn toàn khác biệt: thay vì bắt tay, cả hai đều giơ nắm đấm. Hình ảnh này nhanh chóng được các nhà quan sát lý giải như một ẩn dụ về sự chia rẽ sâu sắc trong cách nhìn nhận và phát triển AI.
Tầm quan trọng của hội nghị và thông điệp ngầm
Một hội nghị thượng đỉnh về AI có tầm vóc toàn cầu như thế này không chỉ đơn thuần là nơi các chuyên gia, nhà khoa học, và lãnh đạo doanh nghiệp gặp gỡ để trao đổi. Nó còn là cơ hội để định hình các quy chuẩn, định hướng nghiên cứu, và thậm chí là đặt ra những ranh giới cho một công nghệ có khả năng thay đổi cục diện thế giới. Khi hai nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực này lại thể hiện sự bất đồng ngay trên sân khấu quốc tế, điều đó cho thấy mức độ nghiêm trọng và phức tạp của những vấn đề xoay quanh sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.
Việc Altman và Amodei chọn giơ nắm đấm thay vì bắt tay không chỉ đơn giản là một sự cố lịch sự. Nó phản ánh hai triết lý cốt lõi, hai con đường phát triển mà ngành AI đang đứng trước. Một bên là sự bứt phá, khai phá tiềm năng không giới hạn, còn bên kia là sự thận trọng, ưu tiên kiểm soát và giảm thiểu rủi ro. Thông điệp ngầm từ New Delhi là: hành trình AI còn nhiều chông gai và những cuộc tranh luận nền tảng mới chỉ bắt đầu.
Hành Trình Từ Đồng Minh Đến Đối Thủ: Nguồn Gốc Mâu Thuẫn
Dario Amodei và những ngày đầu tại OpenAI
Để hiểu rõ hơn về sự căng thẳng hiện tại, chúng ta cần quay ngược thời gian về năm 2016. Đó là lúc Dario Amodei chính thức gia nhập OpenAI. Tại đây, ông nhanh chóng khẳng định vai trò của mình, trở thành một trong những nhà nghiên cứu chủ chốt. Amodei đã đóng góp không nhỏ vào việc phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) tiên tiến, đặc biệt là việc hoàn thiện phương pháp RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback – Học tăng cường từ phản hồi của con người). Đây là một kỹ thuật then chốt giúp AI có thể học cách đưa ra những phản hồi phù hợp, tuân thủ các giá trị và kỳ vọng của con người, tạo nên sự tương tác an toàn và hiệu quả.
Sự nghiệp của Amodei tại OpenAI đã từng là một hành trình đầy hứa hẹn, nơi ông có thể cống hiến tài năng của mình cho một tổ chức có tầm nhìn. Ông đã cùng nhiều đồng nghiệp khác chung tay xây dựng nền móng cho những bước đột phá sau này. Tuy nhiên, theo thời gian, những lo ngại bắt đầu nảy sinh trong tâm trí nhà khoa học tài ba này.
Bước ngoặt: Rời OpenAI và thành lập Anthropic
Càng ngày, Dario Amodei càng cảm thấy bất an trước tốc độ thương mại hóa chóng mặt và quy mô mở rộng “vũ bão” của OpenAI. Đặc biệt là sau khi OpenAI nhận được những khoản đầu tư khổng lồ và thiết lập mối quan hệ hợp tác chiến lược sâu rộng với tập đoàn công nghệ khổng lồ Microsoft. Amodei tin rằng, sự tập trung quá lớn vào việc mở rộng và thu lợi nhuận có thể đang làm lu mờ đi những cân nhắc về an toàn và đạo đức trong phát triển AI.
Đến năm 2021, với một niềm tin mãnh liệt vào việc an toàn AI không thể là một “tính năng bổ sung” mà phải là “nền tảng cốt lõi”, ông đã quyết định rời OpenAI. Cùng với nhiều cộng sự tâm huyết, Dario Amodei đã thành lập Anthropic. Tầm nhìn của Anthropic ngay từ đầu đã xoay quanh việc xây dựng một AI vừa mạnh mẽ, vừa an toàn, có khả năng hiểu và tuân thủ các giá trị đạo đức con người một cách triệt để. Sự ra đời của Anthropic đánh dấu một cột mốc quan trọng, tạo ra một đối thủ cạnh tranh trực tiếp nhưng lại mang một triết lý phát triển hoàn toàn khác biệt với người thầy cũ của mình.
Sự cạnh tranh và những lời chỉ trích công khai
Kể từ khi Anthropic ra đời, hai công ty, dù cùng hướng tới mục tiêu phát triển AI, lại ngày càng trở nên xa cách về mặt triết lý. Sự cạnh tranh trên thị trường ngày càng trở nên gay gắt hơn. Một trong những khoảnh khắc căng thẳng nhất xảy ra khi Anthropic tung ra một chiến dịch quảng cáo với nội dung chỉ trích gay gắt việc OpenAI tích hợp quảng cáo vào phiên bản miễn phí của ChatGPT. Đây là một động thái mà Amodei cho rằng đã đi ngược lại với sự minh bạch và hướng tới người dùng.
Phía OpenAI, Sam Altman đã phản bác lại lời chỉ trích này một cách thẳng thắn, gọi đó là hành động “thiếu trung thực”. Cuộc khẩu chiến công khai này không chỉ đơn thuần là tranh cãi về chiến lược kinh doanh, mà còn là biểu hiện rõ nét cho thấy sự khác biệt về cách hai nhà lãnh đạo này nhìn nhận về vai trò và trách nhiệm của AI trong xã hội.
Hai Triết Lý, Một Tương Lai: AI Sẽ Dẫn Lối Hay Chúng Ta Sẽ Lái Con Thuyền?
Triết lý tăng tốc của Sam Altman và OpenAI
Sam Altman, với vai trò là CEO của OpenAI, dường như là hiện thân của tư duy “tăng tốc” đặc trưng của Thung lũng Silicon. Triết lý của ông xoay quanh việc triển khai nhanh chóng, học hỏi từ dữ liệu thực tế và liên tục cải tiến trong quá trình vận hành. Altman tin rằng, để khai phá hết tiềm năng của AI, chúng ta cần dám thử nghiệm, dám sai, và từ đó rút ra bài học. Ông bác bỏ những lo ngại quá mức về việc AI tiêu tốn năng lượng hay tài nguyên, thậm chí còn so sánh quá trình huấn luyện AI với hành trình tiến hóa hàng tỷ năm của tự nhiên để tạo ra trí tuệ con người.
Theo quan điểm của Altman, việc chậm lại vì những lo ngại là bỏ lỡ cơ hội quý báu để phát triển một công nghệ có thể giải quyết vô số vấn đề mà nhân loại đang đối mặt. Ông nhìn thấy AI như một công cụ mạnh mẽ để thúc đẩy tiến bộ, nâng cao năng suất và mở ra những khả năng mới. Sức mạnh của việc “thả neo” công nghệ và để nó phát triển tự nhiên, từ đó tinh chỉnh dần là con đường mà ông tin rằng sẽ mang lại kết quả tốt nhất cho sự phát triển của AI.
Sự thận trọng của Dario Amodei và Anthropic
Ngược lại, Dario Amodei tiếp cận vấn đề AI dưới góc nhìn của một nhà vật lý, người luôn ưu tiên việc phân tích và quản lý rủi ro hệ thống. Ông không phủ nhận sức mạnh của AI, nhưng lại cảnh báo rằng tốc độ phát triển hiện tại đang vượt xa khả năng hiểu và kiểm soát của xã hội. Mối quan ngại của Amodei không chỉ dừng lại ở những lỗi kỹ thuật tiềm ẩn, mà còn mở rộng ra những hệ lụy xã hội sâu sắc: nguy cơ lạm dụng quyền lực, giám sát hàng loạt, sự trỗi dậy của vũ khí tự động, và đặc biệt là vấn đề thay thế lao động trên quy mô lớn.
Ông Amodei đặc biệt nhấn mạnh rằng, AI không chỉ đơn thuần là công cụ thay thế một vài công việc riêng lẻ. Thay vào đó, nó có thể trở thành một “sự thay thế tổng quát cho lao động trí óc”, dẫn đến việc hàng loạt các công việc văn phòng cấp thấp có thể biến mất chỉ trong vòng vài năm tới. Triết lý của Anthropic là xây dựng AI theo nguyên tắc “kiến trúc an toàn”, nơi mà sự an toàn và đạo đức được lồng ghép ngay từ giai đoạn thiết kế, đảm bảo AI phục vụ con người chứ không phải ngược lại.
Tác động đến thị trường lao động và áp lực xã hội
Sự khác biệt trong tư duy của Altman và Amodei có tác động trực tiếp đến cách chúng ta nhìn nhận về tương lai của việc làm. Trong khi một bên khuyến khích đẩy nhanh ứng dụng AI để tối ưu hóa sản xuất, bên kia lại đặt nặng vấn đề chuẩn bị cho một thị trường lao động có thể bị xáo trộn nghiêm trọng. Các cuộc biểu tình nhỏ bên lề hội nghị tại New Delhi đã phần nào phản ánh những lo ngại của công chúng về tình trạng thất nghiệp gia tăng và bất bình đẳng xã hội – những vấn đề ngày càng gắn liền với sự phát triển của tự động hóa.
Nhiều nhà kinh tế học uy tín, điển hình là Daron Acemoglu, đã cảnh báo rằng nếu AI tiếp tục được triển khai theo hướng thay thế lao động thay vì hỗ trợ con người, hệ quả có thể là sự gia tăng đáng kể bất bình đẳng và bất ổn chính trị. Một số quốc gia, như Vương quốc Anh, đã bắt đầu nghiên cứu các chính sách như thu nhập cơ bản phổ quát (UBI) để giảm thiểu cú sốc xã hội tiềm tàng từ làn sóng AI. Tuy nhiên, đây vẫn là một giải pháp gây nhiều tranh cãi và chưa có sự đồng thuận hoàn toàn.
Con đường phía trước: Hợp tác hay xung đột?
Cuộc tranh luận giữa Sam Altman và Dario Amodei không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa hai công ty hàng đầu về AI. Nó còn là một cuộc tranh luận nền tảng về việc nhân loại nên bước vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo như thế nào. Một bên tin tưởng vào sức mạnh của sự phát triển nhanh chóng và để thực tế định hình tương lai, trong khi bên kia lại nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết lập các giới hạn và cơ chế kiểm soát trước khi công nghệ vượt khỏi tầm tay chúng ta.
Khi các hệ thống AI tiên tiến ngày càng tiến gần đến khả năng vượt qua năng lực nhận thức của con người, câu hỏi quan trọng không còn là liệu công nghệ này có thay đổi thế giới hay không. Mà thay vào đó, câu hỏi cấp bách là: chúng ta muốn thế giới đó được định hình theo những nguyên tắc nào? Liệu chúng ta có sẵn sàng trao quyền kiểm soát cho những hệ thống mà chúng ta có thể không còn hiểu đầy đủ? Hội nghị New Delhi đã vô tình đặt ra những câu hỏi then chốt này, thôi thúc chúng ta phải suy ngẫm nghiêm túc về con đường mà chúng ta đang lựa chọn cho tương lai của nhân loại.
