Quy định mới về chậm chuyến bay đặt trách nhiệm lớn hơn lên hãng hàng không, hướng tới bảo vệ quyền lợi và trải nghiệm hành khách.
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về vận tải hàng không với nhiều quy định mới liên quan đến nghĩa vụ của hãng bay khi chuyến bay bị chậm. Không chỉ dừng ở hoàn vé hay bồi thường, dự thảo hướng tới việc nâng chuẩn phục vụ, minh bạch thông tin và tạo áp lực kinh tế – uy tín để các hãng hạn chế tình trạng chậm, hủy chuyến. Tuy vậy, nhiều ý kiến cho rằng hành khách mong nhất vẫn là chuyến bay đúng giờ, an toàn, hơn là các khoản hoàn tiền sau đó.
Dự thảo nghị định và trách nhiệm mới của hãng hàng không
Thông báo kịp thời và xin lỗi hành khách
Theo dự thảo Nghị định về vận tải hàng không, khi dự kiến một chậm chuyến bay, hãng hàng không phải thông báo sớm cho hành khách, kèm theo lời xin lỗi và nêu rõ lý do chậm. Đồng thời, thời gian khởi hành dự kiến mới phải được cập nhật liên tục trên màn hình thông tin tại cảng hàng không, với tần suất ít nhất 30 phút/lần.
Nghĩa vụ phục vụ ăn uống khi chậm từ 2 giờ
Đối với chuyến bay chậm từ 2 giờ trở lên, hãng bay có trách nhiệm phục vụ ăn uống hoặc cung cấp phiếu (voucher) có giá trị tương đương. Ngoài ra, trong phạm vi dịch vụ của mình, hãng cần hỗ trợ chuyển đổi hành trình, đổi thời gian khởi hành hoặc sắp xếp sang chuyến bay khác phù hợp cho hành khách.
Hoàn vé linh hoạt khi chậm từ 3 giờ
Nếu chuyến bay chậm từ 3 giờ trở lên, ngoài các nghĩa vụ nêu trên, hãng phải hoàn trả toàn bộ tiền vé hoặc hoàn lại phần vé chưa sử dụng trong trường hợp hành khách không đồng ý với phương án chuyển đổi hành trình hay thời gian bay.
Bồi thường ứng trước khi chậm trên 4 giờ
Đáng chú ý, với chuyến bay chậm trên 4 giờ, hãng còn phải thực hiện bồi thường ứng trước, không hoàn lại, cho hành khách đã có vé và được xác nhận chỗ. Các quy định này áp dụng cho hành khách có mặt tại cảng hàng không đúng thời gian quy định.
Tác động kinh tế và áp lực buộc hãng bay hạn chế chậm chuyến
Bước tiến trong bảo vệ quyền lợi hành khách
Trao đổi với báo chí, TS Lê Bá Chí Nhân – chuyên gia kinh tế – cho rằng dự thảo nghị định theo Luật Hàng không dân dụng 2025 là bước tiến đáng kể trong việc chuẩn hóa trách nhiệm của hãng bay, đồng thời nâng cao mức độ bảo vệ quyền lợi hành khách.
Áp lực chi phí khi mỗi phút chậm chuyến đều tốn kém
Theo phân tích kinh tế hàng không, mỗi phút chậm chuyến kéo theo chi phí dây chuyền, từ khai thác máy bay, nhân sự, dịch vụ mặt đất cho đến bồi hoàn khách hàng. Khi nghĩa vụ tài chính tăng lên, các hãng sẽ có động lực mạnh hơn để tối ưu lịch bay, tăng dự phòng máy bay và nâng chất lượng bảo trì, điều hành.
Uy tín thương hiệu trở thành yếu tố then chốt
Bên cạnh chi phí, quy định yêu cầu minh bạch thông tin và lý do chậm chuyến cũng tạo sức ép lớn về uy tín. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, trải nghiệm khách hàng ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến thị phần, buộc các hãng phải chú trọng hơn đến năng lực quản trị vận hành.
Giảm chậm chuyến chủ quan từ phía hãng
TS Lê Bá Chí Nhân nhận định, khi trách nhiệm tài chính và hình ảnh thương hiệu cùng gia tăng, các hãng bay sẽ hạn chế tối đa những nguyên nhân chậm chuyến mang tính chủ quan, vốn xuất phát từ khâu điều hành và chuẩn bị kỹ thuật.
Thực tế hạ tầng và mong muốn lớn nhất của hành khách
Những yếu tố khách quan khó kiểm soát
Dù vậy, quy định mới khó có thể loại bỏ hoàn toàn tình trạng chậm, hủy chuyến. Thực tế tại Việt Nam cho thấy nhiều nguyên nhân mang tính hệ thống như hạ tầng sân bay hạn chế, quá tải slot cất hạ cánh tại Tân Sơn Nhất, Nội Bài, điều kiện thời tiết, an toàn bay và điều hành không lưu.
Hiệu ứng dây chuyền trong khai thác hàng không
Một chuyến bay chậm có thể kéo theo hàng loạt chuyến sau bị ảnh hưởng, do lịch khai thác máy bay mang tính liên hoàn. Đây là yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát trực tiếp của từng hãng, khiến chậm chuyến trở thành bài toán khó giải triệt để.
Cần giải pháp đồng bộ, không chỉ tăng trách nhiệm hãng bay
Theo TS Lê Bá Chí Nhân, các quy định mới chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi song hành với những giải pháp khác như nâng cấp hạ tầng hàng không, cải thiện điều hành bay, phân bổ slot hợp lý và ứng dụng công nghệ trong quản lý khai thác.
Hành khách mong đúng giờ hơn hoàn tiền
Chia sẻ từ thực tế, chị Hương Giang (Hà Nội) – hành khách vừa bay từ Hà Nội vào TP.HCM – cho biết điều mong muốn lớn nhất khi đi máy bay là chuyến bay đúng giờ và an toàn. Việc chậm chuyến 2–4 tiếng hay hủy chuyến không chỉ gây đảo lộn kế hoạch cá nhân mà còn phát sinh chi phí, ảnh hưởng công việc. Với nhiều người, được bồi thường hay hoàn vé không quan trọng bằng việc được cất cánh đúng lịch đã chọn.
Từ góc nhìn này, dự thảo nghị định mới được kỳ vọng không chỉ là “liều thuốc” giảm bớt bức xúc cho hành khách sau khi chậm chuyến, mà còn tạo động lực để toàn ngành hàng không cải thiện hiệu quả vận hành, hướng tới mục tiêu cốt lõi: bay đúng giờ, an toàn và đáng tin cậy.
