Đắk Lắk quyết liệt gỡ “thẻ vàng” IUU, siết chặt quản lý tàu cá và minh bạch nguồn gốc thủy sản, đảm bảo phát triển bền vững ngành khai thác hải sản.
Bài viết cập nhật những nỗ lực và biện pháp đồng bộ mà tỉnh Đắk Lắk đang triển khai nhằm gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU từ Ủy ban Châu Âu. Với hơn 2.576 tàu cá đã đăng ký và gần 100% có giấy phép khai thác, tỉnh tập trung vào việc kiểm soát chặt chẽ đội tàu, đảm bảo thiết bị giám sát hành trình (VMS) hoạt động liên tục, và minh bạch hóa nguồn gốc thủy sản qua hệ thống điện tử. Các biện pháp xử lý vi phạm, tăng cường kiểm soát tại cảng cá, và tuyên truyền nâng cao nhận thức cho ngư dân đang được đẩy mạnh.
Trong bối cảnh yêu cầu cấp bách từ Ủy ban Châu Âu (EC) về việc gỡ bỏ “thẻ vàng” đối với thủy sản khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), tỉnh Đắk Lắk đang thể hiện một tinh thần quyết liệt và đồng bộ trong việc triển khai các giải pháp. Mục tiêu hàng đầu là kiểm soát chặt chẽ đội tàu khai thác và đảm bảo tính minh bạch của nguồn gốc thủy sản, một yếu tố then chốt để đưa ngành khai thác hải sản Việt Nam tiến xa hơn trên thị trường quốc tế.
Những Nỗ Lực Quyết Liệt Để Thoát Khỏi “Thẻ Vàng” IUU
Việc gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU không chỉ là yêu cầu của EC mà còn là trách nhiệm của mỗi quốc gia, mỗi địa phương trong việc xây dựng một ngành khai thác thủy sản bền vững, có trách nhiệm. Đắk Lắk, với tiềm năng và thế mạnh của mình, đã và đang triển khai nhiều biện pháp mạnh mẽ để đạt được mục tiêu này. Sự chủ động và quyết tâm của tỉnh thể hiện rõ qua từng hành động cụ thể, từ việc nâng cao năng lực quản lý đến việc tăng cường kiểm soát tại các khâu quan trọng.
1. Khung Pháp Lý và Năng Lực Quản Lý Vững Chắc
Để đối phó với tình trạng khai thác IUU, Đắk Lắk đã chú trọng xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý, đồng thời nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực thi. Điều này bao gồm việc ban hành các quy định chi tiết, hướng dẫn rõ ràng cho ngư dân, và đào tạo nghiệp vụ cho lực lượng chức năng. Một hệ thống quản lý vững chắc là nền tảng để các biện pháp kiểm soát có thể phát huy hiệu quả tối đa.
2. Tăng Cường Giám Sát, Kiểm Soát Đội Tàu
Một trong những điểm mấu chốt trong chiến lược chống khai thác IUU của Đắk Lắk là việc kiểm soát chặt chẽ đội tàu. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, hiện toàn tỉnh có 2.576 tàu cá đã đăng ký, và một con số đáng khích lệ là gần 100% trong số này đã được cấp giấy phép khai thác còn hiệu lực. Điều này cho thấy sự quản lý bài bản và tuân thủ của đa số ngư dân.
3. Ứng Dụng Công Nghệ Hiện Đại Trong Giám Sát
Để nâng cao hiệu quả giám sát, tỉnh đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại. Đáng chú ý, tất cả các tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên đều đã được trang bị và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Các thiết bị này hoạt động liên tục 24/24 giờ, giúp cơ quan chức năng theo dõi sát sao mọi hoạt động của tàu trên biển, từ đó phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm.
4. Xử Lý Nghiêm Minh Các Trường Hợp Vi Phạm
Không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát, Đắk Lắk còn thể hiện sự nghiêm túc trong việc xử lý các trường hợp vi phạm. Kể từ đầu năm 2024, các lực lượng chức năng đã tiến hành xử phạt 119 trường hợp. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến việc mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) – một lỗi có thể gây nghi ngờ về hoạt động khai thác không minh bạch – cùng với các hành vi khai thác sai quy định về vùng biển và không đảm bảo điều kiện hoạt động theo quy định.
Minh Bạch Nguồn Gốc Thủy Sản: Chìa Khóa Nâng Cao Giá Trị Xuất Khẩu
Việc minh bạch nguồn gốc thủy sản là yếu tố then chốt để các sản phẩm của Việt Nam, trong đó có Đắk Lắk, có thể tiếp cận các thị trường khó tính, đặc biệt là Châu Âu. Khi người tiêu dùng và các nhà nhập khẩu tin tưởng vào nguồn gốc và quy trình khai thác, giá trị của sản phẩm sẽ được nâng cao đáng kể.
1. Hệ Thống Truy Xuất Nguồn Gốc Điện Tử
Công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản tại Đắk Lắk đã được đẩy mạnh thông qua việc ứng dụng hệ thống điện tử eCDT và nhật ký khai thác điện tử. Đây là những công cụ quan trọng giúp ghi chép và theo dõi toàn bộ quá trình từ khai thác đến tiêu thụ, đảm bảo tính minh bạch và chính xác.
2. Kiểm Soát Chặt Chẽ Tại Các Cảng Cá
Mọi tàu cá khi ra vào cảng đều được kiểm soát chặt chẽ. Sản lượng thủy sản bốc dỡ tại cảng được giám sát một cách nghiêm ngặt. Điều này nhằm đảm bảo sự đối khớp giữa dữ liệu ghi nhận từ hoạt động khai thác trên biển và số liệu thực tế tại cảng, loại bỏ nguy cơ gian lận hoặc khai thác không hợp pháp.
3. Tầm Quan Trọng Của Nhật Ký Hành Trình
Việc ghi chép nhật ký hành trình là một yêu cầu bắt buộc đối với các ngư dân. Nhật ký này không chỉ là bằng chứng về chuyến đi biển mà còn cung cấp thông tin chi tiết về vùng biển hoạt động, sản lượng khai thác, loài thủy sản bắt được, và các thông tin quan trọng khác. Lực lượng biên phòng tỉnh Đắk Lắk thường xuyên kiểm tra, tuyên truyền, và hướng dẫn ngư dân ghi chép nhật ký hành trình một cách đầy đủ và chính xác.
4. Đảm Bảo Tuân Thủ Quy Định Quốc Tế
Minh bạch nguồn gốc thủy sản là một trong những yêu cầu cốt lõi của các quy định quốc tế về chống khai thác IUU. Việc tuân thủ các quy định này không chỉ giúp gỡ bỏ “thẻ vàng” mà còn nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh của ngành thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.
Khắc Phục Tồn Tại và Định Hướng Tương Lai
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực và đạt được những kết quả đáng ghi nhận, Đắk Lắk vẫn thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại và xác định rõ lộ trình khắc phục, hướng tới mục tiêu gỡ bỏ hoàn toàn “thẻ vàng” IUU.
1. Bài Học Từ Đoàn Thanh Tra EC
Ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ sản và Biển đảo tỉnh Đắk Lắk, chia sẻ rằng qua làm việc với Đoàn Thanh tra EC vào tháng 3/2026, một số tồn tại đã được nhận diện rõ hơn. Đặc biệt, nguy cơ vi phạm từ nhóm tàu cá nhỏ và vấn đề duy trì kết nối VMS đã được chỉ ra. Đây là những bài học quý báu để tỉnh tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý.
2. Tăng Cường Giám Sát Qua Hệ Thống VMS
Thời gian tới, Đắk Lắk sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, kiểm soát trên hệ thống giám sát VMS quốc gia. Mục tiêu là phát hiện sớm các tàu cá có hành vi vi phạm. Khi có đủ bằng chứng, hồ sơ sẽ được củng cố để xử lý nghiêm minh, góp phần răn đe và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho ngư dân.
3. Vai Trò Của Kiểm Soát Tại Cảng Cá
Việc tăng cường quản lý và kiểm soát tại các cảng cá, thông qua các văn phòng đại diện thanh tra, kiểm tra, kiểm soát nghề cá, sẽ đóng vai trò quan trọng. Các hoạt động này không chỉ giúp phát hiện vi phạm mà còn là dịp để tuyên truyền, giáo dục, giúp ngư dân hiểu rõ hơn về vấn đề khai thác trên biển, tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định để cùng nhau gỡ bỏ “thẻ vàng” cho ngành thủy sản.
4. Nâng Cao Nhận Thức Và Ý Thức Ngư Dân
Để đạt được mục tiêu cuối cùng, sự đồng thuận và tham gia tích cực của cộng đồng ngư dân là vô cùng quan trọng. Các hoạt động tuyên truyền cần được đẩy mạnh để mỗi ngư dân nhận thức rõ tầm quan trọng của việc chống khai thác IUU, không chỉ vì lợi ích kinh tế trước mắt mà còn vì sự phát triển bền vững của ngành, vì tương lai của biển cả.
Cuộc chiến chống khai thác IUU là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên trì, quyết tâm và phối hợp đồng bộ từ các cấp, các ngành, và đặc biệt là sự chung tay của bà con ngư dân. Với những nỗ lực không ngừng nghỉ, Đắk Lắk đang tiến gần hơn đến mục tiêu gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU, khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc xây dựng một ngành thủy sản bền vững và có trách nhiệm.
