Thời tiết nước ta đang bước vào giai đoạn biến động cực đoan nhất trong năm khi vùng áp thấp nhiệt đới đầu mùa xuất hiện. Đêm qua, một vùng áp thấp mạnh đã vượt qua Philippines, chính thức tràn vào Biển Đông và đang có xu hướng mạnh lên thành bão số 1. Trên đất liền, thiên tai đang hiện hữu khi miền Bắc liên tục hứng chịu những trận mưa như trút nước, gây ngập úng và đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng, tài sản của người dân.
Vùng áp thấp tiến vào Biển Đông: Kịch bản hình thành bão số 1
Theo dữ liệu quan trắc mới nhất từ các trạm khí tượng thủy văn, sáng nay, tâm vùng áp thấp đang định vị tại vùng biển phía Đông khu vực Bắc và Giữa Biển Đông. Sức gió mạnh nhất ở trung tâm vùng áp thấp đang liên tục gia tăng do gặp điều kiện nhiệt độ mặt nước biển cao và các dòng đứt gió thuận lợi.
Dự báo trong 24 giờ tới, hệ thống áp thấp này di chuyển chủ yếu theo hướng Tây Tây Bắc với tốc độ trung bình từ 10-15km/h. Với tốc độ và hướng đi này, vùng áp thấp sẽ nhanh chóng tích tụ năng lượng, có khả năng rất cao mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới, sau đó tiếp tục nâng cấp thành bão số 1 (tên quốc tế dự kiến sẽ được cập nhật).
Điều đáng lo ngại là quỹ đạo của cơn bão này đang hướng thẳng về khu vực đất liền các tỉnh miền Bắc nước ta. Dự báo từ ngày 4/7 đến 7/7, hoàn lưu của bão/áp thấp nhiệt đới kết hợp với các hình thế gây mưa khác sẽ kích hoạt một đợt mưa lớn diện rộng cực kỳ nguy hiểm tại Bắc Bộ.
Miền Bắc hứng chịu lượng mưa ‘khủng’: Lũ quét rình rập
Trong khi chờ đợi những tác động gián tiếp từ cơn bão ngoài khơi, ngay trong đêm qua và sáng sớm nay (1/7), khu vực vùng núi, trung du Bắc Bộ cùng hai tỉnh ven biển Quảng Ninh, Hải Phòng đã phải gánh chịu những trận mưa dông dữ dội.
Số liệu đo đạc thực tế về lượng mưa tích lũy tính từ 19 giờ ngày 30/6 đến 3 giờ ngày 1/7 tại một số trạm khí tượng đã đạt mức báo động:
- Trạm Chấn Thịnh (Lào Cai): Lượng mưa kỷ lục đạt 306.8mm.
- Trạm Móng Cái (Quảng Ninh): Ghi nhận 127.2mm.
- Trạm Đồng Tâm (Tuyên Quang): Đạt mức 114.2mm.
- Trạm Hiền Lương (Phú Thọ): Đạt 103.8mm.
Mức mưa trên 300mm trong vòng chưa đầy 12 tiếng tại Lào Cai là một con số cực kỳ nguy hiểm. Đất đá tại các vùng đồi núi lúc này đã bão hòa nước, chỉ cần một tác động nhỏ từ các trận mưa tiếp theo, nguy cơ sạt lở đất và lũ quét sẽ xảy ra ngay lập tức mà không có dấu hiệu báo trước.
Dự báo chi tiết thiên tai các khu vực trên cả nước ngày 1/7
Hình thế thời tiết nguy hiểm đang bao trùm cả ba miền đất nước. Dưới đây là dự báo chi tiết từ chuyên gia khí tượng:
1. Khu vực Bắc Bộ và Thủ đô Hà Nội
Trong ngày và đêm nay (1/7), khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ, Quảng Ninh, Hải Phòng tiếp tục là tâm điểm của đợt mưa lớn. Lượng mưa phổ biến dao động từ 40-80mm, đặc biệt có nơi có thể vượt ngưỡng 200mm.
Khu vực đồng bằng Bắc Bộ cũng có mưa rào và rải rác có dông, lượng mưa phổ biến từ 15-30mm, cục bộ có nơi mưa to trên 70mm. Thời tiết toàn miền Bắc duy trì trạng thái mát mẻ nhờ mưa lớn, nhiệt độ cao nhất chỉ từ 29-32 độ C, thấp nhất từ 23-26 độ C, vùng núi cao có nơi dưới 22 độ C.
Tại Thủ đô Hà Nội, trời nhiều mây, có mưa rào và dông rải rác vào các khung giờ sáng, chiều tối và đêm. Cục bộ có điểm mưa to từ 10-20mm, có nơi trên 60mm. Người dân cần đặc biệt đề phòng tình trạng ngập úng đô thị vào giờ cao điểm và hiện tượng lốc, sét, gió giật mạnh trong cơn dông.
2. Khu vực Trung Bộ (Từ Thanh Hóa đến Bình Thuận)
Các tỉnh từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế ngày nắng, chiều tối và đêm nay có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to với lượng mưa từ 10-30mm, có nơi trên 60mm. Nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 31-34 độ C.
Khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ (từ Đà Nẵng đến Bình Thuận) duy trì thời tiết ngày nắng nóng nhẹ, chiều tối có mưa dông cục bộ do gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh. Nhiệt độ dao động từ 25-35 độ C.
3. Tây Nguyên và Nam Bộ: Mưa dông gia tăng từ ngày 2/7
Trong ngày hôm nay, Tây Nguyên và Nam Bộ (bao gồm cả TP.HCM) ban ngày trời nắng gián đoạn, chiều và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to trên 80mm.
Tuy nhiên, từ ngày 2/7 trở đi, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp có trục đi qua khu vực phía Nam kết hợp với gió mùa Tây Nam hoạt động với cường độ mạnh dần, khu vực này sẽ đón một đợt mưa to đến rất to trên diện rộng. Mưa lớn thường tập trung vào chiều và tối, dễ gây ngập lụt diện rộng tại các đô thị lớn như TP.HCM, Cần Thơ.
Góc nhìn Chuyên gia: Kịch bản thiên tai kép và khuyến cáo khẩn cấp
Với tư cách là một chuyên gia dự báo khí tượng thủy văn, tôi nhận định đây là một tổ hợp thời tiết cực kỳ nguy hiểm. Chúng ta đang đối mặt với kịch bản ‘thiên tai kép’: Mưa lớn nội địa do rãnh thấp lục địa kết hợp với hoàn lưu xoáy thuận nhiệt đới (bão/áp thấp nhiệt đới) từ Biển Đông di chuyển vào.
Hiện tượng mưa lớn cục bộ với cường độ cực lớn (như trạm Chấn Thịnh – Lào Cai đạt hơn 300mm) là minh chứng rõ nét cho thấy biến đổi khí hậu đang làm tăng tính cực đoan của thời tiết. Khi vùng áp thấp ngoài khơi mạnh lên thành bão số 1 và đổ bộ vào đất liền từ ngày 4/7, toàn bộ hệ thống đê kè, hồ chứa tại miền Bắc sẽ phải chịu một áp lực vô cùng lớn.
Tôi khuyến nghị người dân và chính quyền địa phương thực hiện ngay các biện pháp sau:
- Đối với vùng núi: Kiên quyết di dời các hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt là các khu vực sườn dốc, bờ sông, bờ suối.
- Đối với vùng ven biển (Quảng Ninh, Hải Phòng): Theo dõi chặt chẽ diễn biến của vùng áp thấp/bão trên Biển Đông để chủ động cấm biển, kêu gọi tàu thuyền về nơi tránh trú an toàn trước khi bão mạnh lên.
- Đối với đô thị: Khơi thông dòng chảy, hệ thống thoát nước để hạn chế tối đa tình trạng ngập úng kéo dài gây ách tắc giao thông và hư hỏng tài sản.
Lời kết
Diễn biến của vùng áp thấp hướng vào Biển Đông và đợt mưa lớn tại miền Bắc vẫn đang có những thay đổi rất phức tạp. Việc chủ động cập nhật thông tin và trang bị kỹ năng ứng phó là chìa khóa để giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra.
Khu vực của bạn hiện tại thời tiết ra sao? Bạn đã chuẩn bị những phương án ứng phó nào cho đợt thiên tai sắp tới? Hãy chia sẻ ý kiến và thảo luận cùng chúng tôi ở phần bình luận bên dưới!
