Nếu bạn đang sở hữu một chiếc ô tô và trong nhà có con nhỏ, chắc chắn những ngày gần đây bạn không thể ngó lơ trước làn sóng bàn tán về quy định mới liên quan đến thiết bị an toàn cho trẻ em. Từ ngày 1/7, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ chính thức áp dụng quy định bắt buộc về việc sử dụng ghế chuyên dụng hoặc thiết bị an toàn cho trẻ em trên xe hơi. Điều này không chỉ tạo ra một bước ngoặt lớn trong ý thức tham gia giao thông mà còn khiến thị trường ghế trẻ em ‘nóng’ lên hơn bao giờ hết.
Đạp ga ngay lập tức: Luật mới, nỗi lo cũ và sự an toàn của con trẻ
Hãy tưởng tượng bạn đang di chuyển trên phố với vận tốc chỉ 40 km/h. Một tình huống bất ngờ xảy ra buộc bạn phải đạp phanh gấp. Theo nguyên lý vật lý, lực quán tính sẽ giật phăng mọi vật thể không được cố định về phía trước với một lực lớn gấp hàng chục lần trọng lượng cơ thể. Đối với một đứa trẻ, lực tác động này có thể gây ra những chấn thương nghiêm trọng ở vùng đầu, cổ và cột sống. Đó là lý do vì sao việc để trẻ em ngồi tự do ở hàng ghế trước hoặc bế trẻ trong lòng khi xe đang chạy là một hành vi cực kỳ nguy hiểm.
Quy định mới từ ngày 1/7 ra đời để giải quyết triệt để lỗ hổng an toàn này. Cụ thể, luật yêu cầu:
- Trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ trường hợp xe ô tô chỉ có một hàng ghế).
- Người lái xe phải sử dụng, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT.
- Mức xử phạt cho hành vi vi phạm quy định này dự kiến dao động từ 800.000 đến 1.000.000 đồng. Đây là một con số đủ sức răn đe, khiến nhiều bác tài trước đây còn hời hợt nay phải nghiêm túc suy nghĩ lại.
Thị trường ghế trẻ em: Sức nóng tăng nhiệt gấp 3-4 lần
Ghi nhận thực tế tại các đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội, nhu cầu mua sắm ghế ô tô cho trẻ em đã tăng vọt trong tháng 6. Nhiều hệ thống phân phối lớn cho biết lượng khách hàng tìm hiểu và xuống tiền mua ghế tăng gấp 3 đến 4 lần so với ngày thường. Thậm chí, một số dòng ghế thuộc phân khúc trung và cao cấp luôn trong tình trạng cháy hàng, khách phải đặt trước từ vài tuần đến cả tháng.
Hiện nay, dải sản phẩm ghế trẻ em trên thị trường rất đa dạng, trải dài từ các loại đệm nâng đơn giản cho đến những chiếc ghế thông minh xoay 360 độ cao cấp. Mức giá cũng dao động cực kỳ rộng, từ 1.800.000 đồng đến hơn 16.000.000 đồng mỗi chiếc, đến từ các thương hiệu quen thuộc như Joie, Nuna, Cybex, SEEC hay Sparco. Sự đa dạng này mang đến nhiều lựa chọn nhưng cũng vô tình làm khó các bậc phụ huynh khi không biết đâu mới là sản phẩm thực sự phù hợp với con mình và đúng quy định pháp luật.
Nỗi băn khoăn mang tên ‘Chứng nhận hợp quy’
Bên cạnh những phụ huynh nhanh chóng xuống tiền để bảo vệ con và tránh bị phạt, vẫn có một bộ phận không nhỏ các bác tài tỏ ra do dự. Lý do lớn nhất nằm ở việc chưa có hướng dẫn rõ ràng về chứng nhận hợp quy theo quy chuẩn QCVN 123:2024. Nhiều người lo ngại rằng nếu mua ghế ở thời điểm hiện tại, liệu sau ngày 1/7 có bị coi là phạm luật nếu chiếc ghế đó chưa dán tem hợp quy của cơ quan chức năng Việt Nam hay không.
Để giải tỏa nỗi lo này, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam đã có những phản hồi mang tính tháo gỡ. Về nguyên tắc, luật pháp không có tính hồi tố. Do đó, những chiếc ghế an toàn được người dân mua và sử dụng trước ngày quy chuẩn có hiệu lực vẫn được chấp nhận sử dụng bình thường, miễn là sản phẩm đó đáp ứng đúng các tiêu chuẩn an toàn của nhà sản xuất và phù hợp với thể trạng (chiều cao, cân nặng) của trẻ. Các doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối cũng đang tích cực phối hợp với cơ quan chức năng để sớm hoàn tất các thủ tục thử nghiệm và công bố hợp quy ngay khi có hướng dẫn cụ thể.
Kinh nghiệm từ ‘Ghế lái’: Chọn ghế thế nào cho chuẩn và an toàn?
Là một người đã trải nghiệm nhiều dòng xe và các thiết bị phụ trợ, tôi khuyên bạn đừng chỉ nhìn vào giá tiền hay kiểu dáng bắt mắt khi chọn ghế trẻ em. Một chiếc ghế tốt phải là chiếc ghế bảo vệ con bạn tối đa trong các tình huống va chạm thực tế. Dưới đây là những tiêu chí kỹ thuật cốt lõi mà bạn cần đặc biệt lưu ý:
1. Hệ thống kết nối: Ưu tiên ISOFIX
Nếu xe của bạn được sản xuất trong khoảng 10 năm trở lại đây, hầu hết đều đã được trang bị cổng kết nối ISOFIX (các móc sắt ẩn dưới khe ghế sau). Hãy ưu tiên chọn loại ghế hỗ trợ ISOFIX thay vì chỉ cố định bằng dây an toàn (seatbelt) của xe. Kết nối ISOFIX giúp ghế trẻ em được khóa chặt trực tiếp vào khung sườn của ô tô, triệt tiêu tối đa sự xê dịch khi có va chạm hoặc khi xe vào cua gắt. Lắp đặt ISOFIX cũng đơn giản và hạn chế tối đa sai sót so với việc luồn dây an toàn thủ công.
2. Lựa chọn theo nhóm tuổi và cân nặng (Group)
Không có một chiếc ghế nào hoàn hảo cho trẻ từ sơ sinh đến 10 tuổi. Bạn cần chọn đúng nhóm ghế phù hợp với thể trạng của con:
- Nhóm 0/0+ (Trẻ sơ sinh đến dưới 13kg): Bắt buộc phải dùng ghế quay mặt về phía sau (Rear-facing). Thiết kế này giúp phân bổ đều lực tác động lên toàn bộ vùng lưng và cổ của trẻ khi phanh gấp, bảo vệ đốt sống cổ cực kỳ non nớt của bé.
- Nhóm 1 (Trẻ từ 9kg đến 18kg): Có thể dùng ghế quay mặt về phía trước, trang bị hệ thống đai an toàn 5 điểm riêng biệt để giữ chặt cơ thể bé tại các điểm chịu lực tốt nhất (vai, hông).
- Nhóm 2 và 3 (Trẻ từ 15kg đến 36kg): Lúc này cơ thể trẻ đã lớn hơn, bạn có thể chuyển sang dùng ghế nâng (booster seat) để nâng chiều cao của bé lên, giúp dây đai an toàn của xe đi đúng qua xương vai và xương chậu, thay vì thắt vào cổ hay bụng của trẻ.
Để cập nhật thêm các xu hướng, quy định pháp luật mới nhất cũng như các biến động của thị trường xe gia đình tại Việt Nam, bạn có thể tham khảo thêm tại chuyên mục thị trường ô tô.
3. Chất liệu khung và đệm mút
Một chiếc ghế tốt thường có phần khung làm từ nhựa chịu lực cao cấp kết hợp với các thanh gia cường bằng kim loại. Phần đệm mút phải có khả năng hấp thụ xung lực tốt (thường là mút EPS hoặc bọt nhớ) để giảm thiểu tối đa lực chấn động truyền vào cơ thể trẻ khi có va chạm từ hai bên hông (Side Impact Protection).
Góc nhìn từ chuyên gia: Lời khuyên thực tế cho các bác tài
Nhiều bác tài thường có tâm lý ‘đối phó’, tức là mua một chiếc ghế rẻ tiền, thậm chí là đệm nâng kém chất lượng chỉ để không bị cảnh sát giao thông thổi phạt. Tôi cho rằng đây là một tư duy cực kỳ sai lầm. Ghế an toàn cho trẻ em không phải là một món đồ chơi trang trí, nó là ‘lá chắn’ bảo vệ tính mạng của con em bạn.
Nếu tài chính dư dả, hãy đầu tư những dòng ghế từ các thương hiệu uy tín có chứng nhận an toàn quốc tế khắt khe như ECE R44/04 hoặc tiêu chuẩn mới nhất ECE R129 (i-Size) của châu Âu. Nếu ngân sách hạn chế, bạn vẫn có thể tìm kiếm các dòng ghế trung cấp có đầy đủ kết nối ISOFIX và đai 5 điểm vững chắc. Tuyệt đối không mua các loại ghế trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ trên mạng xã hội.
Một lưu ý quan trọng khác: Tuyệt đối không bao giờ lắp ghế trẻ em quay mặt về phía sau ở hàng ghế trước có trang bị túi khí hoạt động. Khi túi khí nổ với tốc độ cực nhanh và lực cực mạnh, nó có thể đập thẳng vào lưng ghế trẻ em, gây ra những chấn thương chí mạng cho bé.
Kết luận: Đầu tư cho an toàn chưa bao giờ là lãng phí
Quy định bắt buộc sử dụng ghế trẻ em từ ngày 1/7 có thể ban đầu sẽ gây ra một chút phiền toái và tốn kém chi phí cho các gia đình. Tuy nhiên, nhìn rộng ra các nước phát triển, đây là một quy chuẩn văn minh và vô cùng cần thiết để bảo vệ thế hệ tương lai. Giữa một chiếc ghế có giá vài triệu đồng và sự an toàn tuyệt đối của con trẻ trên mỗi hành trình, tôi tin rằng bất kỳ bậc làm cha, làm mẹ nào cũng đều có câu trả lời sáng suốt nhất.
Còn bạn thì sao? Bạn đã trang bị ghế an toàn cho bé yêu của mình chưa, và bạn đánh giá thế nào về quy định mới này? Hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận để chúng ta cùng thảo luận nhé!
