Nhiệt kế thủy ngân tại Trung Quốc bất ngờ khan hiếm, giá tăng mạnh sau lệnh cấm sản xuất, phản ánh thói quen và niềm tin lâu năm của người dân.
Thời gian gần đây, thị trường nhiệt kế thủy ngân tại Trung Quốc chứng kiến cơn “sốt mua gom” hiếm thấy sau khi lệnh cấm sản xuất chính thức có hiệu lực. Dù quy định không cấm lưu hành hay buôn bán hàng tồn kho, tâm lý lo ngại thiếu hụt đã khiến giá tăng vọt và nguồn cung nhanh chóng cạn kiệt. Câu chuyện không chỉ phản ánh thói quen tiêu dùng lâu đời, mà còn đặt ra bài toán về sức khỏe cộng đồng, môi trường và quá trình chuyển đổi sang các thiết bị y tế hiện đại.
Lệnh cấm sản xuất và phản ứng tức thì của thị trường
Quyết định từ cơ quan quản lý y tế
Theo thông tin từ China Daily, Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc đã ban hành lệnh cấm toàn quốc đối với việc sản xuất nhiệt kế thủy ngân kể từ ngày 1/1. Đây là bước đi nằm trong lộ trình dài hạn nhằm loại bỏ dần các sản phẩm chứa thủy ngân – kim loại nặng độc hại đối với sức khỏe con người và môi trường sống.
Phạm vi áp dụng của lệnh cấm
Điểm đáng chú ý là lệnh cấm chỉ nhắm vào khâu sản xuất, không áp dụng với việc sở hữu, sử dụng hay buôn bán lượng hàng tồn kho hiện có. Điều này tạo ra một “vùng chuyển tiếp” khá đặc biệt: người dân vẫn có thể mua nhiệt kế thủy ngân, nhưng nguồn cung không còn được bổ sung thêm.
Tâm lý mua gom lan rộng
Chính sự lửng lơ trong giai đoạn chuyển tiếp đã kích hoạt tâm lý tích trữ. Nhiều người lo ngại rằng trong tương lai gần, nhiệt kế thủy ngân sẽ biến mất hoàn toàn khỏi thị trường, khiến họ đổ xô đến các hiệu thuốc để mua càng nhiều càng tốt, bất chấp giá tăng.
Giá bán tăng mạnh chỉ sau một đêm
Tại một số thành phố lớn như Vũ Hán (tỉnh Hồ Bắc), giá một chiếc nhiệt kế thủy ngân được ghi nhận tăng từ khoảng 5 nhân dân tệ lên gần 30 nhân dân tệ trong thời gian ngắn. Mức tăng gấp nhiều lần này phản ánh rõ rệt sự mất cân đối giữa cung và cầu.
Niềm tin lâu năm và thói quen tiêu dùng khó thay đổi
Vì sao người dân vẫn chuộng nhiệt kế thủy ngân
Dù đã xuất hiện nhiều thiết bị đo thân nhiệt hiện đại, nhiệt kế thủy ngân vẫn được nhiều gia đình Trung Quốc tin dùng nhờ giá rẻ, cách sử dụng quen thuộc và độ chính xác cao. Với không ít người, đây là vật dụng gắn liền với ký ức chăm sóc sức khỏe suốt hàng chục năm.
Tâm lý “có bao nhiêu mua bấy nhiêu”
Một người đàn ông tên Wang Hong chia sẻ rằng dù giá có cao đến đâu, ông vẫn cố mua vài chiếc để dự trữ cho gia đình. Tâm lý này cũng phổ biến với những người xếp hàng dài trước các hiệu thuốc trong khu dân cư, cho thấy niềm tin tích lũy qua nhiều thế hệ không dễ bị thay thế.
Hiệu thuốc siết chặt số lượng bán ra
Trước nhu cầu tăng đột biến, nhiều chủ hiệu thuốc buộc phải hạn chế số lượng bán mỗi khách. Có nơi quy định mỗi người chỉ được mua tối đa hai chiếc, nhưng ngay cả biện pháp này cũng khó duy trì lâu khi nguồn cung ngày càng khan hiếm.
Cơn sốt lan sang thương mại điện tử
Không chỉ tại các cửa hàng truyền thống, trên các nền tảng thương mại điện tử, nhiệt kế thủy ngân cũng được săn lùng mạnh mẽ. Nhiều người biết tin về lệnh cấm qua mạng xã hội và nhanh chóng đặt mua trực tuyến, lo ngại rằng “chậm chân là hết”.
Rủi ro sức khỏe, môi trường và xu hướng thay thế
Nguy cơ tiềm ẩn từ thủy ngân
Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng thủy ngân là chất cực độc. Khi nhiệt kế thủy ngân bị vỡ, kim loại này bay hơi ở dạng vô hình, không mùi, rất khó phát hiện. Việc hít phải hơi thủy ngân có thể gây tổn thương hệ thần kinh, thận và nhiều cơ quan khác.
Tác động lâu dài đến môi trường
Không chỉ dừng lại ở nguy cơ tức thời, thủy ngân còn tồn tại lâu trong môi trường, dễ xâm nhập vào đất, nước và chuỗi thức ăn. Chỉ một lượng nhỏ phát tán trong không gian kín cũng có thể khiến nồng độ vượt xa mức an toàn được khuyến cáo.
Cam kết quốc tế và lộ trình của Trung Quốc
Việc loại bỏ nhiệt kế thủy ngân xuất phát từ cam kết của Trung Quốc khi ký Công ước Minamata về thủy ngân – hiệp ước toàn cầu được thông qua năm 2013. Dù công ước kêu gọi hành động trước năm 2020, Trung Quốc đã đặt mốc 2026 nhằm tạo điều kiện chuyển tiếp cho các doanh nghiệp sản xuất.
Các lựa chọn thay thế và tương lai ngành thiết bị y tế
Hiện nay, nhiều bệnh viện tại Trung Quốc đã chuyển sang sử dụng nhiệt kế điện tử và thiết bị đo thân nhiệt hồng ngoại từ nhiều năm trước, nhờ ưu điểm an toàn, tiện lợi và giảm nguy cơ lây nhiễm chéo. Các doanh nghiệp như Yuyue Medical Equipment and Supply cũng chủ động thay đổi chiến lược, đưa nhiệt kế thủy ngân xuống tỷ trọng rất nhỏ và tập trung phát triển thiết bị điện tử hiện đại.
Dẫu vậy, thực tế cho thấy việc thay đổi thói quen tiêu dùng không thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Với nhiều gia đình, niềm tin vào nhiệt kế thủy ngân – một công cụ đơn giản nhưng quen thuộc – vẫn còn rất sâu sắc. Cơn “cháy hàng” lần này không chỉ là phản ứng nhất thời trước một chính sách mới, mà còn là bức tranh thu nhỏ về sự giằng co giữa truyền thống và xu hướng an toàn, bền vững trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
