Vụ việc tại Đồ hộp Hạ Long gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn thực phẩm. Cần siết chặt quản lý, ứng dụng công nghệ như blockchain để truy xuất nguồn gốc minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng.
Bạn có bao giờ tự hỏi, những sản phẩm mình đang dùng hàng ngày có thực sự an toàn? Vụ việc gần đây tại Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long đã khiến nhiều người không khỏi giật mình và đặt ra câu hỏi lớn về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm ở Việt Nam.
Từ vụ việc này, nhiều chuyên gia và người tiêu dùng đã lên tiếng về những lỗ hổng trong công tác hậu kiểm, đặc biệt là trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Thậm chí, có những nghi vấn về việc che giấu dịch bệnh và quản lý tiêu hủy không đúng quy trình. Vậy, đâu là nguyên nhân gốc rễ của vấn đề này và giải pháp nào để ngăn chặn những sự việc tương tự?
Để làm rõ những vấn đề này, tôi đã tìm đến Luật sư Trần Đình Khiêm từ Công ty Luật TGS để có một cái nhìn sâu sắc và đa chiều hơn về các lỗ hổng pháp lý và những vấn đề đặt ra sau vụ việc thịt lợn bệnh tại Đồ hộp Hạ Long. Hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn về vấn đề này nhé!
Bài viết này tập trung vào phân tích vụ việc tại Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long, chỉ ra những bất cập trong quản lý an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và đề xuất giải pháp tăng cường hậu kiểm, ứng dụng công nghệ để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
1. Lỗ Hổng Quản Lý An Toàn Thực Phẩm: Góc Nhìn Từ Vụ Đồ Hộp Hạ Long
Vụ việc tại Đồ hộp Hạ Long không chỉ là một sự cố đơn lẻ mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh về những lỗ hổng trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiện nay. Vậy, đâu là những vấn đề nổi cộm nhất?
1.1. Sự Lỏng Lẻo Trong Cấp Phép và Hậu Kiểm
Một trong những vấn đề lớn nhất được chỉ ra là sự lỏng lẻo trong quy trình cấp phép và hậu kiểm. Khi việc cấp phép, thẩm định phụ thuộc quá nhiều vào quy trình nội bộ, thiếu minh bạch và cơ chế giám sát chéo hiệu quả, nguy cơ sai phạm là điều khó tránh khỏi. Điều này khiến cho “lá chắn” cuối cùng của người tiêu dùng bị suy yếu, và hồ sơ hợp lệ không còn là sự bảo chứng cho an toàn.
1.2. Thiếu Liên Thông Giữa Các Cơ Quan Quản Lý
Việc một lượng lớn nguyên liệu nhiễm dịch tồn kho trong thời gian dài cho thấy sự thiếu liên thông và chủ động giữa các cơ quan quản lý chuyên ngành. Mặc dù Luật An toàn thực phẩm đã quy định rõ trách nhiệm của các cơ sở sản xuất, kinh doanh trong việc duy trì điều kiện an toàn thực phẩm, nhưng hoạt động hậu kiểm lại chưa được thực hiện thường xuyên và có chiều sâu.
1.3. Quản Lý “Tiền Kiểm” Chưa Hiệu Quả
Luật sư Trần Đình Khiêm nhấn mạnh rằng cần chuyển mạnh từ quản lý “tiền kiểm” sang “hậu kiểm thực chất”. Điều này đòi hỏi việc tăng cường kiểm tra đột xuất dựa trên đánh giá rủi ro, đồng thời xác định rõ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ quan quản lý khi để vi phạm kéo dài.
1.4. Thiếu Minh Bạch Trong Trách Nhiệm Giám Sát
Sự thiếu minh bạch trong trách nhiệm giám sát và phối hợp giữa các cơ quan quản lý cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Mặc dù đã có sự phân công trách nhiệm giữa các bộ, ngành, nhưng cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin và cảnh báo rủi ro chưa thực sự hiệu quả.
2. Bất Cập Trong Truy Xuất Nguồn Gốc và Quản Lý Chuỗi Cung Ứng
Truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi cung ứng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, hệ thống hiện tại vẫn còn nhiều bất cập, tạo điều kiện cho việc hợp thức hóa nguyên liệu bẩn.
2.1. Lỏng Lẻo Trong Khâu Đầu Vào Nguyên Liệu
Điểm yếu đầu tiên nằm ở khâu đầu vào nguyên liệu, đặc biệt là với nguyên liệu nhập khẩu hoặc thu gom từ nhiều nguồn nhỏ lẻ trong nước. Pháp luật hiện hành chủ yếu dựa vào hồ sơ, chứng từ do doanh nghiệp tự kê khai và cung cấp, trong khi cơ chế kiểm tra chéo, xác minh độc lập từ phía cơ quan quản lý còn hạn chế.
2.2. Quản Lý Lưu Kho và Luân Chuyển Nguyên Liệu Chưa Chặt Chẽ
Khâu quản lý trong quá trình lưu kho, bảo quản và luân chuyển nguyên liệu cũng là một mắt xích yếu. Các văn bản dưới luật chưa đặt ra yêu cầu đủ chặt chẽ về việc theo dõi, cập nhật tình trạng nguyên liệu theo thời gian thực, đặc biệt đối với nguyên liệu có nguy cơ cao.
2.3. Thiếu Cơ Chế Giám Sát Liên Tục
Việc thiếu cơ chế giám sát liên tục khiến nguyên liệu đã bị phát hiện có rủi ro nhưng không bị buộc tiêu hủy hoặc cách ly hoàn toàn, tạo điều kiện để bị “đổi nhãn”, “đổi mục đích sử dụng” hoặc tái lưu thông.
2.4. Thiếu Liên Kết và Chia Sẻ Thông Tin
Mặc dù pháp luật đã phân công trách nhiệm quản lý giữa các bộ, ngành và địa phương, nhưng chưa có một hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất, đồng bộ và bắt buộc áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Điều này khiến dữ liệu bị phân mảnh, làm suy giảm khả năng truy vết ngược khi xảy ra vi phạm.
3. Giải Pháp Để Ngăn Chặn Vi Phạm và Khôi Phục Niềm Tin Người Tiêu Dùng
Để ngăn chặn tận gốc các vi phạm và khôi phục niềm tin của người tiêu dùng, cần có một cuộc “đại phẫu” thực sự trong cơ chế hậu kiểm.
3.1. Thiết Lập Kỷ Cương Bằng “Bàn Tay Sắt” Của Pháp Luật
Cần thay đổi tư duy quản lý, chuyển từ phạt hành chính sang kiên quyết xử lý hình sự các vi phạm nghiêm trọng liên quan đến an toàn và quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, pháp luật phải quy trách nhiệm cá nhân trực tiếp đến từng lãnh đạo, người đứng đầu doanh nghiệp.
3.2. Kích Hoạt “Con Mắt Giám Sát” Của Công Nghệ Số
Trong kỷ nguyên 4.0, cơ quan quản lý cần bắt buộc các doanh nghiệp áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch, ứng dụng công nghệ chuỗi khối để kiểm soát chặt chẽ từ khâu trang trại, nuôi trồng cho đến khi sản phẩm lên bàn ăn. Cần xây dựng cơ chế công khai danh tính các doanh nghiệp vi phạm một cách rộng rãi và thường xuyên trên các phương tiện truyền thông đại chúng.
3.3. Trao “Quyền Lực Thực Tế” Cho Xã Hội
Cần thiết lập những kênh tố giác sai phạm an toàn, nơi danh tính người tố giác được bảo vệ tuyệt đối bằng các quy định pháp lý cụ thể. Khi người tiêu dùng và cộng đồng cảm thấy an tâm để lên tiếng, họ sẽ trở thành những “giám sát viên” mẫn cán nhất.
3.4. Kết Hợp Sức Mạnh Pháp Luật, Công Nghệ và Cộng Đồng
Chỉ khi kết hợp đồng bộ được sức mạnh răn đe của pháp luật, sự minh bạch của công nghệ và quyền giám sát của cộng đồng, chúng ta mới có thể xây dựng lại một nền tảng niềm tin đã bị xói mòn nghiêm trọng.
