Tàn năm xông lại lò hương nhớ...

Năm 1993, tôi viết một bài Đường luật có hai câu thực: Tàn năm xông lại lò hương nhớ / Nửa giấc trong chưa giếng nước lòng? Hai mươi năm nay, mỗi cuối năm lại nghĩ tới hai câu đó mà tịnh tâm ngó lại thời gian qua.

Giờ đây cũng vậy, xin lấy tấm lòng trong trẻo viết bài này. Từ ngày nhận trách nhiệm, chính phủ mới của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có một số thành quả đem tới cho tôi những hy vọng. Một trong những thành quả đó là bãi bỏ dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Không phải là chuyên gia trong lãnh vực này, nhưng đọc các phân tích về mặt chuyên môn, chuyên môn khoa học hạt nhân và chuyên môn quản lý, các phân tích về mặt chính trị, tài liệu về thảm họa đã xảy ra tại các nhà máy điện hạt nhân trên thế giới, tôi không thể an tâm về sự hoạt động của một nhà máy điện hạt nhân như thế tại Ninh Thuận, nơi mà trong vòng bán kính 300 cây số có TP.HCM, Biên Hòa, Thủ Dầu Một, Vũng Tàu - Bà Rịa, Phan Thiết, Phan Rang, Nha Trang, Đà Lạt, Buôn Ma Thuột cùng nhiều thành phố thị xã thị trấn khác và một bờ biển dài từ Quy Nhơn tới Cần Giờ…

Đa số những người tôi quen, và thông qua những thường dân đó, tôi biết nhiều người cùng lo lắng về dự án nhà máy này. Do đó, tôi tin rằng quyết định bãi bỏ dự án điện hạt nhân Ninh Thuận là một quyết định hợp lòng dân. Một thành quả nữa là bầu không khí của một “chính phủ kiến tạo phát triển” và “liêm chính” đã được khơi lên. Cho dù định nghĩa “chính phủ kiến tạo phát triển” chưa được xác định rõ ràng, cho dù các thành quả chưa được nhìn thấy, tôi cũng cảm nhận một không khí khác với năm ngoái, cả về mặt “kiến tạo phát triển” và mặt “chống tham nhũng”. Thực ra, trong bầu không khí chưa thuận lợi cho những ý tưởng đột phá, việc khơi lên được tinh thần “kiến tạo” đã là một điều đáng khen. Trong bầu không khí mà hiện tượng tham nhũng đã là “phổ biến” trong giới công quyền và ở mức độ trên “ngàn tỉ”, việc khơi lên được tinh thần “chống tham nhũng” đã là một điều đáng khen.

Nền kinh tế của khu vực nhà nước tiếp tục ghi những cột mốc đáng thất vọng như số vốn đổ vào quá lớn, đồng tiền sinh lợi quá ít, trong khi thất thoát tiền của do quản lý kém, do tham nhũng thì cực kỳ lớn… Dân chúng đang lo lắng rằng nếu đồng vốn các tổng công ty, tập đoàn nhà nước được tập trung vào một cơ quan nhà nước thì sự thất thoát sẽ là đại thảm họa. Chính phủ đã quyết định không thành lập “siêu bộ” quản lý vốn. Cùng lúc, Chính phủ cũng tỏ quyết tâm thúc đẩy cổ phần hóa các công ty nhà nước nhanh hơn theo yêu cầu của nền kinh tế quốc gia. Hướng đi này nếu được thúc đẩy nhanh, mạnh mẽ sẽ giúp khắc phục dần các thiệt hại do chủ trương coi các tập đoàn nhà nước là “nắm đấm thép của nền kinh tế” gây ra, và chắc chắn sẽ được sự đồng tình bởi nhiều chuyên gia kinh tế và giới kinh doanh.

Hướng đi này sẽ đưa nền kinh tế đất nước gần hơn với thị trường, nghĩa là được định hướng nhiều hơn bởi thị trường. Trong nền kinh tế đó, khu vực tư nhân ngày càng được khẳng định và hỗ trợ, chính quyền ngày càng buông các lãnh vực thuộc về dân sự và tiến về hướng tinh gọn hơn, chiến lược hơn, hiệu quả hơn và toàn dân hơn. Về đối ngoại, dù còn bị lấn át trên Biển Đông, và các đảo thuộc lãnh thổ truyền thống của Việt Nam vẫn còn bị chiếm giữ, Nhà nước đã có những động thái cho thấy có thể không chấp nhận lùi hơn nữa trên mặt trận chủ quyền biển đảo. Trong khi vẫn còn chịu sức ép của áp lực vừa to lớn vừa phức tạp, Việt Nam đã cho thấy những bước đi độc lập có tính toán nâng cao sức mạnh quân sự và thế đứng ngoại giao của mình.

Trong số các nước có liên quan trực tiếp và gần gũi với Biển Đông, Việt Nam như một thế lực gìn giữ sự ổn định đang có của khu vực trước những mưu toan của các thế lực bành trướng. Nếu chính quyền có thể ổn định được tình hình hiện tại, giữ mối quan hệ hòa bình và tự chủ với Trung Quốc trong khi phối hợp chặt chẽ, linh động và hữu hiệu hơn với các đại cường và nhất là một nước Mỹ đang ngày càng thực dụng hơn, tôi nghĩ lòng dân sẽ hoan nghênh.

Một trường hợp khác gây xáo trộn lớn trong công luận là vụ nhà máy thép Formosa Hà Tĩnh. Tôi nghĩ rằng, rồi chính quyền sẽ phải có giải pháp theo hướng bảo vệ môi trường, thuận theo yêu cầu của dân chúng. Trong khi dân chúng 4 tỉnh miền Trung còn chưa đứng dậy được sau thảm họa môi trường do nhà máy thép Formosa Hà Tĩnh gây ra, và cả nước đang lo lắng về những thảm họa tương tự có thể xảy ra trong tương lai, thì một đại dự án thép khác đang được chuẩn bị tại Cà Ná bởi một công ty trong nước. Dự án đã gặp phải sự phản biện khá quyết liệt của các chuyên gia kinh tế, khoa học, làn dư luận rộng rãi. Rất hy vọng Chính phủ sẽ quyết định phù hợp với tương lai phát triển bền vững của đất nước và với ý muốn của đa số.

Đất nước đang đứng trước nhiều khó khăn lớn, cả đối nội lẫn đối ngoại. Nếu ổn định được kinh tế vĩ mô, nếu đạt được các mục tiêu chiến lược về kinh tế, nếu bên trong đem lại sự ấm no và bình đẳng tới dân chúng, bên ngoài nâng cao hình ảnh một nước đang hướng tới nền dân chủ thật sự cùng với các giá trị phổ quát được thế giới chấp nhận, nếu cương quyết cải tổ tổ chức và hệ thống quản lý chất lượng nội bộ để nâng cao hiệu quả chính quyền, nếu hướng tới việc xây dựng một xã hội khai phóng để nâng cao dân trí, tôi nghĩ chính quyền sẽ đạt thành quả tốt trong việc đưa đất nước theo hướng phát triển hơn, và do đó sẽ có sự ủng hộ của nhiều người dân hơn.

Sự ủng hộ đó sẽ tạo bàn đạp và lòng tự tin cho chính quyền mạnh dạn dựa vào sức dân đưa đất nước tiến vào cuộc chấn hưng mạnh mẽ hơn, sâu rộng hơn. Một chính quyền được lòng dân thật sự ủng hộ thì có mục tiêu nào không hoàn thành? Mong rằng hy vọng nói trên có cơ sở thực tế trở thành hiện thực. Xin được đem hy vọng này tâm sự với quí độc giả để cùng nhau tiễn đưa một năm đầy biến động.

Lê Học Lãnh Vân


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận1

  • Trần BôngReply

    24-1-2017 12:03:03

    Tôi đồng tình với quan điểm của bài báo. Dự án thép tại Cà Ná không nên xây dựng. Việc xảy ra một sự cố lớn và ngắn hạn mà nhà máy Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh vừa gây ra có lẽ không còn tái diễn với nhà máy đặt tại Cà Ná nhưng...dài hạn với môi trường của khu vực này là phải có. Nhà máy luyện thép từ quặng chắc chắn phải thải ra môi trường nhiều chất độc hại. Quy trình công nghệ và kinh tế không thể đồng hành triệt để khi xử lý chất thải từ nhà máy. Nước thải của nhà máy dù không có phenol do luyện cốc ướt mà ra thì cũng chứa rất nhiều hóa chất mà không sinh vật nào sống nỗi nếu nồng độ quá ngưỡng sinh học. Số lượng hóa chất rất lớn mà nhà máy sử dụng vừa qua cho thấy điều này là hiển nhiên khi nhà máy hoạt động hết công suất trong một thời gian dài. Khói thải từ phản ứng ở nhiệt độ cao của nhà máy cũng phát sinh ra nhiều khí độc như dioxin, oxyt nitơ, hợp chất có lưu huỳnh và các chất hóa học khác sẽ phát tán và tích lũy lâu dài trong khu vực gây tai họa cho môi trường cận và xa hơn địa điểm đặt nhà máy. Việc giữ cho môi trường biển, đồng muối, thực và động vật tại nơi rất trong sạch này cần đặt lên hàng đầu vì đã có nhiều nhà máy nhiệt điện than đã và đang xây dựng trong khu vực cũng tạo ra áp lực cho môi trường rồi. Khi giá thép xuống thấp thì nhận được đầu tư của nước ngoài qua trung gian một nhà đầu tư trong nước về lĩnh vực này là một cơ hội nhưng việc chuyển loại công nghệ gây tác hại đến môi trường ra khỏi nước khác không hẳn là điều tốt cho nước tiếp nhận. Họ thu lợi đem về cho nước họ, còn thiệt hại lâu dài thì đất nước ta phải gánh. Phần giá trị gia tăng chắc chắn sẽ thấp nếu nguyên liệu thường xuyên cũng nhập nốt, trước hết là than đá để chạy máy và luyện cốc, chưa nói đến quặng sắt. Dự án còn nằm đó không có nghĩa là sẽ không khởi động. Quyết định cuối cùng là do chính phủ, một chính phủ đặt quyền lợi của đất nước, môi trường và dân sinh lên trên tất cả...!

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.