Suy nghĩ từ nền 'giáo dục cấp bằng' và tội ác trong xã hội

Một vụ đánh nhau diễn ra ngay trước cổng trường THPT Bùi Thị Xuân (Thừa Thiên Huế) - Ảnh: Tuổi Trẻ
​Một nghịch lý của ngành giáo dục nước ta trong những năm qua là đào tạo ra số lượng tiến sĩ, thạc sĩ, cử nhân, kỹ sư “đông như quân Nguyên” nhưng đồng thời lại tạo ra có thể một lượng cũng đông không kể xiết những người trẻ tuổi hư hỏng, suy đồi, vô đạo. Điều gì đã dẫn tới nghịch lý đen tối này?

Nếu xem chỉ tiêu ghi trên lý lịch của mọi người thì phần khai “trình độ văn hoá” đã thay đổi mạnh mẽ trong hơn 10 năm qua. Chỉ riêng phần tiến sĩ, nước ta đã có hàng chục ngàn, thạc sĩ hàng trăm ngàn, còn cử nhân hay kỹ sư con số phải đến hàng triệu. Tỉ lệ phổ cập giáo dục thì gần đạt 100%, nghĩa là hầu như không có ai là người thất học.

Thực sự thì đó chỉ là sự gia tăng “trình độ học vấn” mà thôi. Bằng cấp của xã hội có tăng hay không thì có lẽ phải còn tranh cãi. Bằng chứng là mỗi năm, cứ đều đặn có hàng chục ngàn vụ phạm tội hình sự mà người phạm tội đa số là người trẻ. Đặc biệt, có năm, theo thống kê, có đến 75% người phạm tội thuộc độ tuổi thanh thiếu niên, có nghĩa là cứ bốn người phạm tội thì có ba người thuộc lứa “trẻ người non dạ”. Không đâu xa, ngay trước Tết Đinh Dậu này thôi, một vụ giết bạn học rồi bỏ vào thùng xốp của một thiếu niên ở TP.HCM gây rúng động dư luận trong cả nước.

Không thể đổ lỗi sự xuống cấp đạo đức trong xã hội hoàn toàn cho ngành giáo dục, nhưng cũng không thể không quy trách nhiệm chính cho cái ngành nhân bản này. Bởi vì Hồ Chủ tịch đã chỉ rõ: “Thiện, ác phải đâu là tính sẵn. Phần nhiều do giáo dục mà nên” (Nửa đêm, Nhật ký trong tù). Nguyên Phó chủ tịch nước và cũng nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Bình, trong tham luận gửi hội thảo khoa học kỷ niệm 70 năm ngành sư phạm Việt Nam hồi cuối năm ngoái, cũng đã phải rung thêm “một hồi chuông báo động về giáo dục nhân cách” của nền giáo dục nước ta.

Sự xuống cấp, băng hoại đạo đức trong giới trẻ hiện nay dễ làm cho người ta liên tưởng đến một sự hẫng hụt trong giáo dục nhân cách, hay nói chính xác hơn là dạy đạo làm người, trong khoảng một thế hệ. Có rất nhiều những suy nghĩ và hành động tàn bạo, vô nhân tính của “một bộ phận không nhỏ” những người trẻ tuổi hiện này mà người ta ít thấy xuất hiện ở các thế hệ trước. Ít thấy các thế hệ trước những vụ cướp của giết người, giết cả cha mẹ ông bà để có tiền ăn chơi, những vụ đánh đập, hành hạ dã man cả giữa những nữ sinh với nhau…

Giáo dục trong nhà trường thời nay có vẻ chủ yếu là dạy những kiến thức bề ngoài, không nhập tâm. Kiến thức thì được nhồi nhét thật nhiều, học trò mới có tí tuổi đầu đã học thêm học bớt, học ngày học đêm, chỉ để khi lớn lên có thể đạt được những mảnh bằng như đã kể để kiếm cơm kiếm thịt. Môn học đạo đức hay giáo dục công dân cũng được dạy nhưng chỉ để học sinh ê a học thuộc lòng lấy điểm kiểm tra nhằm đạt học lực khá giỏi chứ chẳng mấy đi vào tâm hồn, trí não.

Giáo dục thời xưa chủ yếu dạy đạo làm người, điều mà dường như thời nay cho là “lạc hậu”, “cổ lỗ”. Như mới đây, nhiều người trong ngành giáo dục đề xuất việc bỏ câu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” vẫn còn “rơi rớt” lại trong các trường học. Thế nhưng nếu con người mà không “làm người” thì làm gì, làm cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ chăng? Phàm đã là một con người vô đạo, càng có tri thức, càng khôn ngoan trí lực thì càng nguy hiểm cho xã hội, điều đó thì các nhà tư tưởng như Lão Tử hay Dostoievsky đã chỉ ra rất rõ.

Thực chất, tiếng chuông rung kêu gọi đổi mới trong ngành giáo dục khá tâm huyết của cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình trong tham luận kể trên chỉ là lời kêu gọi quay về với những giá trị nhân bản phương Đông xưa cũ, đó là dạy đạo làm người. Cũng chẳng phải là điều gì ghê gớm trọng đại khi dạy những giá trị nhân bản này, bởi từ đầu thế kỷ XX trở về trước, hơn 90% dân ta đâu có được đến trường, đâu có biết đọc biết viết. Công việc dạy đạo làm người những thời kỳ ấy chủ yếu là dành cho gia đình, cho gia tộc, làng xã, với những bài học làm người, những câu ca dao tục ngữ, những nghi thức, nghi lễ giản dị, mộc mạc dễ đi sâu vào lòng người…

Còn ngày nay, chúng ta có cả một ngành giáo dục “hoành tráng” năm nào cũng “đổi mới” mà dạy không xong chữ “đạo” cho con người, khiến cho xã hội lại bất an, lo ngại, đau lòng vì thỉnh thoảng cứ xuất hiện “những kẻ giết người có gương mặt trẻ thơ”…

Đoàn Đạt


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận7

  • Tâm ĐứcReply

    08-2-2017 01:12:08

    Cái anh mà bình luận có tên Nguyen khoa nếu a là nhà giáo ma nhìn nhận sự việc như thế thì a day ra những học trò chắc cũng k ai tốt đc. Nói để lượng tâm suy nghĩ ...Nếu k xahoi ngày tôi te hơn nua

  • Nam.SaigonReply

    06-2-2017 01:42:56

    Giáo dục hiện đang rất rối , phần lớn do chủ quan và hệ quả của lịch sử . Ai có tâm huyết với đất nước cũng đêu đau đáu trong lòng nhưng để gở ra không phải là dễ . Tất cả giải pháp mà không có tham gia của toàn xã hội cộng với đầu tàu vừa có tâm và tâm của ngành giáo dục thì tất cả chỉ là số không . Giáo dục nói chung và đạo đức nói riêng suy thoái đến mức báo động như hiện nay là do gia đình , xã hội và nhà trường : nhà ít con , phần đông chiều chuộng quá mức ; xã hội đầy rẫy tiêu cực , tham nhũng , hối lộ , luật pháp đôi khi bao che cho kẻ lắm tiền , nhiều thế , trọng tiền , khinh nghĩa ; nội dung giảng dạy đạo đức trong trường cũng như cách truyền đạt không theo kịp yêu cầu xã hội , càng làm nặng thêm gánh quá tải . Nhấn mạnh quyền mà xem nhẹ bổn phận trẻ em , hơn nữa , xã hội Đông phương khác hẳn Tây phương , không thể ngày một ngày hai áp dụng theo Tây phương mà bỏ qua thời kỳ quá độ ,Xin cảm ơn !

  • Nguyên HoàngReply

    04-2-2017 06:41:07

    GD nay chỉ tập trung dạy Đạo làm tiền chứ có ai dạy đạo làm người đâu.

  • Nguyễn Ngọc HoaReply

    04-2-2017 06:35:36

    Bài báo rất trúng suy nghĩ của nhiều người hiện nay. Bài báo rất thâm sau. Người đọc mong muốn các nhà quản lý giáo dục và liên quan đọc nội dung bài này. Lâu nay giáo dục phổ thông của ta tham lam, nhồi nhét rất nhiều nội dung cho trẻ.. Thậm chí, trong các trường đại học, cao đẳng, nhất là dạy nghề cũng còn vác cả nội dung các môn PTTH đã học như chính trị..., không có liên quan gì đến học để sau làm nghề, nghiên cứu lĩnh vực mình theo đuổi.

  • Minh ChâuReply

    04-2-2017 06:24:55

    Một nền GD mà khi đứa trẻ vào lớp 1 thì bài vỡ lòng các em không được học yêu thương Gia đình , Ông, Bà ; Cha ,Mẹ . . . thì khi ra xã hội các em biết thương yêu ai ?

  • Nguyen KhoaReply

    04-2-2017 05:19:41

    Tôi không đồng tình với tác giả là do GD, các em có mặt ở trường chỉ có 4h20p. Cón 19h40 phút là ở nhà, gia đình phải quan tâm, quản lý con em mình. Nhà trường đâu có cấp cho hs đtdđ, nhà trường cấm xài đtdđ mà có được đâu? Nhà trường không đuổi hs được do cơ chế PCGD mà PCGD rất tai hại cho nền GDVN, lùa lên lớp trên dù có học hay không, giao chỉ tiêu thi đua cụ thể cho GV từ cấp trên. Khẩu hiệu 2 KHÔNG luôn được học tập nhưng không thực hiện, Nếu muốn biết cụ thể thì hãy đến những trường vùng ven thì sẽ biết thực hư ngay chứ đừng ngồi tại chổ mà phán như THÁNH.

    • Tâm ĐứcReply

      08-2-2017 01:06:21

      Nếu do lỗi cho nhau thì tại sao k tìm cách khắc phục. Giá đình thì lo kiếm tiền cho con ăn học con tgian dau mà day bảo con cái.de ra xh học theo thói hư ngkhac. Xã hội đang thấy đôi vì đồng tiền nên cái đầu đi đâu thì cái đuôi sẽ như vay. Nếu người dân đc ăn nó mặc đẹp ma k mắc nợ thì moi chuyện sẽ tốt hơn. Do thám nhung mà ra. Giờ chỉ biết mong sao Bác chúng ta sống lai

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.