Cây xoài phố

Cây xoài phố trước nhà tôi khiến tôi có cảm giác về bước thụt lùi của nhân cách con người thời hiện đại.

Nhà phố bên kia đường trước nhà tôi trồng một cây xoài giống xoài Đài Loan. Quả to, trái sai, lúc lỉu như đám lợn con trên cành xanh, trông thật vui mắt.

Có nhẽ khí hậu đất phương nam thích hợp nên mỗi năm cây 2 lần kết hoa đậu quả, tháng 3 và tháng 8 tây, chả như đất Hải Phòng quê tôi cây ăn quả chỉ mỗi năm một vụ. Cứ bất giác thấy bông xoài trổ ra trắng ngà khỏi đám lá xanh, lại nghĩ vẩn vơ cái đồng hồ sinh học này báo cho mình biết thêm một nửa năm tuột khỏi đời mình. Cười nghĩ thầm đời mình được tính đếm bằng vụ xoài chứ không phải tháng này năm nọ.

Lúc nhà bên ấy trồng, tôi bảo trồng cây ăn trái ven đường, nhất là ở thành phố xứ ta, chẳng dễ ăn đâu, mà có khi rước thêm sự bực vào mình. Anh chủ, nay đã mất rồi, cười bảo đứa cháu ở quê lên chơi đem cho, không trồng ở đấy cũng chả biết giấm vào đâu, vả lại có cái lỗ sẵn rồi, trước định giồng cây bàng, sau nghe nói bàng ra trái nhiều rụng bẩn lắm, chỉ tổ dọn vất vả, nên thôi.

Kỳ này, xoài phố nhiều quả lắm. Vụ trước thất mùa nên vụ này ông giời bù lại. Thiên nhiên cứ thường công bằng như thế. Quả bám đầy cây, sà cả xuống phố. Lúc chúng còn nhỏ, người đi qua đi lại nhìn ngắm tấm tắc. Khi da chúng ửng hồng, trái xoài Đài Loan màu vỏ bắt mắt lắm, hóa ra sinh chuyện.

Tuần trước, sáng tôi vừa mở cổng, nhìn sang chứng kiến ngay cảnh thảm thương. Cây xoài xơ xác, lá rụng đầy hè, cành bị bẻ vứt ngổn ngang, nhiều quả còn non vứt lăn lóc trên đường. Có nhẽ đám người tham lam nào đó đi qua nuốt nước miếng cái ực, không kìm được, lựa tầm tối hoặc sáng sớm vắng người qua lại leo lên cây tàn sát. Thương cho cái cây hiền lành không biết nói, biết kêu cứu, chịu thiệt một mình. Anh chủ nhà mới, người thuê nhà (sau khi người trồng xoài mất, chị vợ anh ấy buồn không muốn chứng kiến cảnh cũ liền bỏ đi chỗ khác, cho người ta thuê) vừa dọn dẹp vừa lầu bầu những gì tôi nghe không rõ. Nghĩ cũng may, chứ nếu chủ cũ còn sống nhìn thấy cảnh này chắc đau lòng lắm.

Sau một tuần, cây gượng lại, cố giấu đám trái con nó còn sống sót vào đám lá. Vậy nhưng tôi vẫn hằng ngày chứng kiến cả trẻ con lẫn người lớn tìm tới săm soi, đưa vào tầm ngắm. Có hôm một ông độ ngoài bốn chục dừng hẳn xe máy dưới gốc, ngang nhiên trèo lên vặt dăm trái, hí hửng bỏ vào cái túi xốp to đem sẵn, tôi trông thấy định nhắc vài câu cho phải đạo, ông trộm đã không ngượng còn trừng mắt nhìn tôi thách thức. Có cả chị đón con đi học về, quyết ghé qua “xin” vài quả cho con. Có bọn trẻ con chắc đã ủ mưu kỹ nên cuối chiều kéo tới mấy đứa, đem cả sào dài cột thòng lọng chuẩn bị kỹ chọc hái đám xoài, quả ương quả non chúng cũng không tha. Cứ thế, đám người thèm xoài hằng ngày “thăm” nó khiến nó mau kết thúc mùa vụ. Anh chủ nhà thuê chắc cũng nản, vả lại cây đó đâu phải của mình, mình đâu có trồng nên chả tha thiết giữ. Chỉ có tôi, ngày ngày trông sang thương cho cây xoài phố.

Nhớ hồi tôi còn bé, quê vùng nông thôn Hải Phòng, vườn nhà tôi cũng sát ven đường, có mấy cây ổi, cây bòng cây bưởi, quả chín thập thò ngay trên hàng rào. Dường như người hồi ấy hiền lành lương thiện hơn, dù nghèo khó, đói ăn, thèm nhạt đủ thứ nhưng ít khi tự tiện, tham lam lấy của người khác. Chỉ đôi khi đám học trò làng Quế Lâm buổi trưa hoặc chiều tối tan học qua (khi vội đến trường chúng chả thèm để ý) thì đứa nào máu lắm mới kiễng kênh nhau lên với vài quả ổi. Trẻ con, nhất là học trò, vừa nghịch ngợm, vừa khó kìm lòng trước những thứ trái thiên hạ mời mọc ngon xơi như thế nên chuyện đó cũng là thường. Thày (bố) tôi biết nhưng bảo kệ chúng nó, đừng mắng mỏ chúng, tội nghiệp.

Trong trí nhớ còn lãng đãng của mình sau mấy chục năm, tôi vẫn quả quyết rằng không hề có người nhớn nào tự tiện bẻ quả, lấy quả của nhà tôi. Cây bòng ven đường dường như chả bao giờ mất quả nào. Người nhớn ngày xưa quả thật rất đàng hoàng, tử tế.

Thày tôi dạy chúng tôi, thứ gì không phải của mình thì đừng tham, đừng lấy. Người ta trồng trọt biết bao công sức, mình lấy cũng chả khác gì ăn cướp, chiếm đoạt thành quả của người khác. Người tử tế không ai làm thế bao giờ. Anh chị em chúng tôi nhớ lời dặn ấy, coi đó là cốt lõi xử thế trong cuộc sống. Mà không chỉ mấy anh chị em tôi, mỗi nhà hồi đó đều gia giáo vậy nên đám trẻ con rất dửng dưng trước đám trái cây ven đường, chứ chưa nói gì trong vườn nhà người khác.

Hồi sau năm 1975, tôi về vùng quê huyện Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp. Mượn xe đạp đến nhà người quen, đạp suốt mấy cây số trên con đường xi măng nhỏ giữa hai bên là xoài, trái tràn cả ra đường, thậm chí có thể ngoắc vào tay lái. Tôi rụt rẻ hỏi ông anh bản xứ, quả xoài ngon xơi thế này, người ta có lấy trộm không. Anh tôi cười, của nhà ai người ấy hái, dễ cũng mặc kệ, nếu thèm thì vào xin, chủ nhà chả ai nỡ không cho. Tính cách Nam Bộ thật đàng hoàng và hào sảng. Nhưng đó là chuyện của những ngày cũng đã cách nay mấy chục năm rồi.

Có một dạo, coi trên mạng điện tử thấy hình ảnh những cái quán ven đường của nông dân ở Nhật Bản, Hà Lan, Đức, Canada. Dân chúng thu hoạch cây trái nhưng bận bịu việc đồng áng hoặc neo người nên chỉ dựng cái chòi ven đường, bày trái cây, củ quả, rau xanh trên kệ, trong thùng, đặt sẵn cái cân, ghi sẵn giá từng loại, ai mua gì thì tự cân tự tính, tự trả tiền bỏ vào cái hộp tiền. Không ai nhắc nhở, nhòm nhỏ. Tất cả đều dựa vào niềm tin về bản chất lương thiện, tốt đẹp của con người. Đến tiền khách mua bỏ đó còn không ai lấy ai tham thì nhằm nhò gì mấy thứ trái cây.

Đôi lúc cứ vẩn vơ, người xứ mình nào phải xấu xa gì, đầy tính tốt là đằng khác, nhưng sao dựng lên được một hình ảnh như vậy trong thực tế lại khó quá. Cây xoài phố trước nhà tôi khiến tôi có cảm giác về bước thụt lùi của nhân cách con người thời hiện đại. Buồn, nhưng tôi cứ mong thầm, ước ao một ngày nào đó có những quán ven đường như vậy.

Nguyễn Thông


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận3

  • hà nguyễnReply

    13-10-2016 09:52:43

    Người lớn từng trải,hiểu biết hơn con trẻ nhưng ngừoi lớn cũng làm bậy , thế nên khi trẻ con làm bậy,ngừoi lớn bảo kệ nó, còn bé mà, thôi bỏ qua, thế nên tre già xấu xí mọc toàn măng chột, đừng trách nền giáo dục vội, mà trách bản thân mình đi.Thấy cái xấu đâu dám nói, đấu tranh tránh đâu, chả bỏ hàng xom ghét, bạn bè cười, anh em xa lánh... thôi im lặng cho lành. Bệnh này ngấm vào máu xương nuôi sống nhiều thế hệ rồi, chữa rất khó, phải đồng suy nghĩ đồng lòng,đồng lương thiện mới hòng mong điều gí khác lạ xảy ra.Lòng chưa lương thiện sao,làm được việc tốt

  • Vô danh tiểu tốtReply

    29-9-2016 06:01:23

    Thưa bác Nguyễn Thông tôi mạn phép có vài thiển ý,sự việc bác nêu quả thật rất nhỏ nhặt nhưng nếu suy cho cùng đây quả là một "Quốc nạn"vì sao là "Quốc nạn" à?Xưa có câu "nhỏ trái ớt trái cà,lớn tới nhà tới cửa",vậy ta hãy xem lại nền giáo dục của ta ra sao?Sau hơn 40 năm đào tạo được một thế hệ như thế nào?Trộm cướp giết người hàng loạt,ngay cả đấng sinh thành cũng không tha,như bạn Thanh Phong nói "người xấu quá nhiều".Từ trong gia đình đến trường học rồi xã hội đã giáo dục như thế nào mà toàn là người xấu,xuất phát điểm từ một số người có quyền hành có tiền bạc họ dạy con họ không cần phải sợ ai vì đã có họ chống lưng,đó là gốc rễ sự tha hóa của xã hội ngày nay.Tất cả được giải quyết bằng tiền,bằng quyền,bằng bạo lực chứ không bằng pháp luật.Vượt đèn đỏ tông người thấy họ đi một mình hai tên thanh niên đã không xin lỗi mà còn chửi bới đòi đánh nạn nhân của mình,không ngờ phía sau đi chung nạn nhân là năm xe chở đôi tức 10 người chạy tới,kết quả thế nào thì mọi người biết rồi...Có một thói xấu xuất phát từ một số địa phương là không bao giờ nói câu xin lỗi dù biết rõ là mình có lỗi,rồi sau đó tìm cách đền bù lại chứ nhứt quyết không xin lỗi.Giờ thói xấu này đã lan truyền rông rãi trong một bộ phận thanh niên lẫn người lớn tuổi. Tóm lại xuất phát điểm là nền giáo dục cộng với một nhóm tha hóa trong xã hội ỷ vào quyền lực,tài lực coi thường pháp luật,giờ chỉ còn cách xóa hết cài đặt lại từ đầu nhưng không biết là còn có cơ hội đó hay không?...

  • Nguyễn Thanh Phong Reply

    29-9-2016 10:21:26

    Dân ta xưa khộng thế nhưng nay lại khác !!! Họ bị thói đời làm cho hoen ố. Xã hội người xấu thì nhiều mà người tột tuy không phải không còn nhưng ngặt một chữ "ngại" mà k ai lên tiếng. Cứ thế ngày lại qua ngày, thế hệ này qua thế hệ khác chất thiện mất đi cái xấu lên ngôi. Vì cái ăn mà đánh mất sĩ diện. Vì cái mặc mà bất chấp lương tri. Hậu quả khôn lường. Đó một phần là giáo dục chưa tới còn một phần là do ý thức quá kém !!! Phải không ạ ???

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.