Bồi thường oan sai: Cao hay thấp, nhiều hay ít..?

TAND tỉnh Bình Thuận chỉ chịu trả bồi thường oan sai cho ông Huỳnh Văn Nén - người tù thế kỷ bị tù 17 năm oan sai nếu có giấy tờ chứng minh thiệt hại - Ảnh: Trung Kiên (Báo NLĐ)
Đừng nghĩ rằng người bị oan sai thường vòi vĩnh, nâng khống lên thiệt hại của họ. Hãy đặt mình vào trường hợp của họ đã rồi hãy kết luận.

Quả thật rất khó nói khi đọc thông tin này: Sáng 9.1, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến về dự thảo Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước (sửa đổi).

Tại buổi thảo luận, ông Nguyễn Hòa Bình, Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, với tư cách người đứng đầu một cơ quan tư pháp cấp cao nhất của nhà nước đã nhắc lại chuyện bồi thường những vụ oan sai vừa qua, vụ đã bồi thường ông Nguyễn Thanh Chấn ở Bắc Giang, đang rắc rối vụ ông Huỳnh Văn Nén ở Ninh Thuận, rồi có thể tiếp là vụ ông Hàn Đức Long (cũng Bắc Giang) nữa. Tinh những vụ oan sai kinh người, “chấn động địa cầu”.

Dưới góc độ cá nhân, ông Nguyễn Hòa Bình nhận định rằng số tiền bồi thường cho ông Chấn Bắc Giang là quá cao, nó gây khó khăn, tạo tiền lệ xấu cho những vụ bồi thường tiếp sau. Ông Bình dẫn ra vụ ông Nén – người tù thế kỷ. Ông bảo rằng đang gặp nhiều trở ngại, khó khăn bởi nếu theo quy định của Bộ Tài chính thì mức bồi thường sẽ rất thấp, thấp hơn nhiều so với bồi thường cho ông Chấn, trong khi ông Nén bị tù nhiều năm hơn (17 năm, so với 10 năm).

Dĩ nhiên với những nhà chức việc như ông chánh án Bình thì xử lý những điều hệ trọng vậy phải căn cứ vào các điều luật, quy định, con số cụ thể.

Sai một li có thể đi ngàn dặm. Việc xét xử kết án ông Chấn, ông Nén, ông Long và bao nhiêu vụ oan sai khác đều bắt đầu từ những cái sai, nay không cho phép sai tiếp theo nữa. Đồng tiền bồi thường oan sai không phải là vô hạn, bao nhiêu cũng được. Càng chính xác, sát hợp, càng thuyết phục và dễ được chấp nhận.

Có điều, giải quyết bồi thường oan sai đều không thể chỉ căn vào những định lượng, quy tắc nhiều khi vô cảm ấy. Có những thiệt hại của con người sau những năm dài chìm trong đau khổ oan sai không tài nào bù đắp được. Đúc tượng vàng to bằng người thật mà đền cũng không đền được, chứ đừng nói gì đến chuyện cân nhắc bao nhiêu tháng, bao nhiêu năm, tính theo lương cơ bản bằng bao nhiêu.

10 năm, 17 năm… đã trôi qua trong tù chỉ có thể tính bằng cách đem nhân với câu “nhất nhật tại tù, thiên thu tại ngoại” mà đền bù cho người bị oan sai mới xứng đáng. Đó là chưa kể, nói như bà Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga “một người bị tù oan thì cả dòng họ, con cái của họ bị thiệt hại rất nặng chứ đâu phải bản thân họ. Do đó, bồi thường không chỉ đối với bản thân người bị oan, mà còn phải bồi thường cho vợ con họ, những người chịu thiệt hại do người thân của mình vướng vào vòng lao lý oan”.

Nhà tù là nơi giam giữ kẻ phạm tội, và nói theo lý thuyết, còn là nơi cải tạo, giáo dục con người, buộc con người từ bỏ tội lỗi để hướng thiện. Nhưng đó là đối với những kẻ có tội. Còn đối với người bị oan sai, người lương thiện bị kết án oan, thì nhà tù là địa ngục.

Bị cách ly khỏi xã hội, bị cộng đồng ruồng bỏ, bị đày đọa cả về thể xác lẫn tinh thần, bị chen chúc sống giữa những “đại bàng” có thể đánh đập, lấy mạng mình bất cứ lúc nào, hàng trăm hàng nghìn thứ “bị” khiến người ta sống cũng như chết. Mấy chữ “bị oan sai” chẳng khác gì dấu sắt nung đỏ mà quan đề hình ngày xưa đóng lên trán kẻ phạm tội, có xóa mấy cũng chả sạch được.

Cá nhân họ đã vậy, mà đâu chỉ một mình họ, các ông Chấn, ông Nén, ông Long… Kèm theo đó, bao nhiêu tổ ấm gia đình sau cái án oan sai ấy bị bão tố cuộc sống dập vùi. Gia đình tan nát, người thân ly tán, đổ vỡ tình cảm, thiệt hại vật chất, xã hội ghẻ lạnh, tương lai mờ mịt…, cái giá trả cho sự oan sai của mỗi người cực kỳ lớn, có bù có đền bao nhiêu đi chăng nữa cũng không đủ.

Tấn bi kịch thậm chí kéo dài đến vài thế hệ. Chả mấy ai không biết vụ oan sai lịch sử thời Lê thế kỷ thứ 15. Vua Thái Tông qua đời, công thần bậc nhất Nguyễn Trãi bị nghi là thủ phạm. Ông bị kết án tru di tam tộc (giết cả 3 họ), gần như tuyệt tộc. Dù sau này vua Thánh Tông có giải oan cho ông, “Ức Trai tâm thượng quang Khuê tảo” (lòng Ức Trai sáng tựa sao Khuê), đền bù oan sai như thế cũng tưởng hết mức rồi, nhưng cái bi kịch tuyệt tộc kia thì làm sao bù được.

Có những ai đó khi biết việc ông Chấn, ông Nén, ông Long bị oan, bị người ta đặt lên bàn cân tính toán đền bù, cò kè bớt một thêm hai, đã không kìm được mà “quát” lên rằng, thế thì cứ mời những ông bà gây ra oan sai vào hưởng mùi nhà tù, chừng ấy năm. Ân oán rạch ròi.

Nói vậy thôi, chứ còn có luật. Và bên cạnh luật, cùng với luật, còn phải có tình, có trách nhiệm với số phận con người. Đạt lý nhưng cũng phải thấu tình. Chỉ đếm tiền bằng lý để trả cho người bị oan sai chẳng khác nào gây tiếp ra sự oan sai khác. Rồi biết bao giờ mới trả xong.

Đừng nghĩ rằng người bị oan sai thường vòi vĩnh, nâng khống lên thiệt hại của họ. Hãy đặt mình vào trường hợp của họ đã rồi hãy kết luận. Những đòi hỏi phi lý, tất nhiên không ai chấp nhận, nhưng với những thứ mà không hóa đơn, văn bản, chứng thực nào tính đếm được thì cũng đừng nên so đo, cò kè, bớt một thêm hai.

Nguyễn Thông


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận3

  • minh thaoReply

    11-1-2017 09:29:27

    Rất ủng hộ ý kiến của Anh Thông. xin phép bổ sung (làm rõ) thêm ý của Anh: (chỉ riêng chuyện "đền bù" bằng tiền). Không thể xuất phát từ "mức lương cơ sở" và cách tính (nhân chia)như hiện nay !. Khi tính thiệt hại kinh tế của một vụ án người ta thường (đã) phải tính theo thực tế và giá thị trường; còn cách đánh giá thiệt hại về Danh dự, Nhân mạng thì hiện lại chưa rõ ràng, thỏa đáng ?. Thậm chí khi tính thiệt hại (về kinh tế) cho người bị oan sai lại theo một "cơ sở, tiêu chí" hoàn toàn khác và lạ lùng !?. Tính vậy thì làm sao ngăn ngừa được những người gây oan sai, làm sao ngăn ngừa được tiêu cực trong công tác điều tra, xét xử ?.

  • minh thao Reply

    11-1-2017 08:55:30

    Rất đúng. Cám ơn Anh Thông đã nói được cái đau khổ vô lý của Con người, gia đình người bị oan sai và cái "éo le", lạnh lùng của cơ chế, cách thức giải quyết hậu quả oan sai hiện tại. Hãy lấy tiêu chí: Trả lại sự công bằng đối với mọi Công Dân mà xét (dĩ nhiên trong đó phải bao gồm: kẻ có Tội phải chịu trách nhiệm đền bù...), có thể vấn đề "đang phải tranh luận" sẽ khác ?!. Làm sao trả lại cho họ và Gia đình họ về đúng "vị trí trước kia, trả lại tuổi trẻ, trả lại sức khỏe, Danh dự,... ???. Đặc biệt, có lẽ chúng ta luôn tự nhắc rằng: đây không phải là việc xem xét để ban ơn, "giải quyết khó khăn",... Có chăng, những điều đang bàn đây chỉ là một sự "đền bù" theo cách động viên, chắp vá mà thôi. Xét về toàn cục, với cả xã hội: Tỉ lệ (về số lượng) án oan sai trên án đúng đâu có nhiều, nhưng sự ảnh hưởng, di hại của nó (về "chất" ?) thì rất lớn (chưa tính được, nếu không giải quyết rõ ràng, công bằng, chưa nói là có thể dứt điểm).

  • Vu TungReply

    10-1-2017 10:40:00

    Trong khi Nhà nước chưa có qui chuẩn nào về mức bồi thường thiệt hại về tinh thần, thì không có căn cứ nào để nói là cao hay thấp. Dư luận xã hội, qua các phản hồi của bạn đọc trên các báo, đa số đều cho rằng không thể so sánh được những thiệt hại, đau khổ mà người bị oan sai và gia đình họ phải gánh chịu. Ngay cả các cơ quan của Nhà nước cũng không thống nhất về cách xác định bồi thường, tỉnh Bắc Giang khác, tỉnh Bình Thuận lại khác. Thiết nghĩ trong trường hợp này, người bị oan sai yêu cầu thế nào thì Nhà nước phải đền bù đến đó, coi như là cái giá mà Nhà nước phải trả do mình gây ra. Trừ khi vận động, thuyết phục được họ có những thông cảm cho sự khó khăn nào đó của Nhà nước, chẳng hạn như Nhà nước nghèo, Nhà nước không thu được tiền của những kẻ gây ra oan sai v.v... hoặc dùng những hành động về tinh thần khác bù đắp cho tổn thất tinh thần , ví dụ cho những người gây oan sai đến thắp hương quì lạy, nhận lỗi trước tổ tiên ông bà, gia đình người bị oan sai, để xin họ chấp thuận bù đắp tổn thất v.v...Đừng nghĩ người dân bình thường thì không có lòng tự trọng, không biết tủi hỗ, và nổi đau khổ của họ thì ít hơn người khác. Người có lòng tự trọng, có hiểu biết, không phân biệt sang, hèn, cương vị xã hội, đều cảm thấy xấu hỗ, đau đớn khi bị xúc phạm nhân phẩm, bị oan ức dù nhỏ, có khi phải dùng sinh mạng để minh chứng. Còn kẻ vô liêm sỉ, thì có bao giờ biết nhục, biết đánh giá cái đau khổ của người có lòng tự trọng. Tại sao một cựu bộ trưởng, sai phạm rõ ràng, chỉ bị phê phán trước toàn dân, đã được xem là chưa từng có trong lịch sử, là ghê gớm lắm, là xấu hỗ lắm; còn người bị kết oan, xém bị mất mạng, ngồi tù suốt chừng đó năm, kêu khóc giải oan chừng ấy năm, đau khổ kể sao cho siết, mà đền bù mười mấy tỉ kêu là nhiều, là đòi hỏi.

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.