Phó thủ tướng Vương Đình Huệ - Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về đổi mới và phát triển doanh nghiệp vừa chủ trì phiên họp đánh giá nhiệm vụ 6 tháng đầu năm 2019 của Ban chỉ đạo.

Phó Trưởng Ban chỉ đạo Nguyễn Hồng Long cho biết trong 6 tháng đầu năm 2019, các bộ, ngành và địa phương đã bán cổ phần lần đầu (IPO) 5 doanh nghiệp và 1 đơn vị sự nghiệp thu về 562 tỉ đồng.

Lũy kế từ năm 2016 đến nay, cả nước cổ phần hóa 162 doanh nghiệp, đạt 27,5% kế hoạch đề ra cho giai đoạn 2016 - 2020, với tổng quy mô vốn nhà nước được xác định lại đạt 205 nghìn tỉ đồng, bằng 108% tổng giá trị phần vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp cổ phần hóa cả giai đoạn 2011 - 2015 (189 nghìn tỉ đồng).

Ngoài ra, các bộ, địa phương cũng phê duyệt phương án cổ phần hóa 4 DNNN và 2 đơn vị sự nghiệp công lập, có 2 doanh nghiệp thuộc danh sách cổ phần hóa theo văn bản số 991/TTg-ĐMDN phê duyệt danh mục DNNN hoàn thành cổ phần hóa theo từng năm trong giai đoạn 2017 - 2020.

Về thoái vốn, trong 6 tháng đầu năm 2019, cả nước đã thoái tại 30 doanh nghiệp với giá trị sổ sách là 2.769 tỉ đồng, thu về 4.938 tỉ đồng (gấp 1,78 lần giá trị sổ sách). Lũy kế từ năm 2016 đến nay, đã thoái vốn nhà nước tại 88 đơn vị với giá trị sổ sách 4.801 tỉ đồng, thu về 9.115 tỉ đồng.

Như vậy, tổng số thu từ cổ phần hóa, thoái vốn 6 tháng đầu năm 2019 là 5.501 tỉ đồng. Lũy kế từ năm 2016 đến nay, tổng số thu từ cổ phần hóa, thoái vốn đạt hơn 218 nghìn tỉ đồng, gấp 2,8 lần tổng thu từ cổ phần hóa, thoái vốn của cả giai đoạn 2011 - 2015 (khoảng 78.000 tỉ đồng).

Trong 6 tháng đầu năm 2019, đã chuyển 30.000 tỉ đồng từ Quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp nhà nước vào ngân sách nhà nước để phục vụ đầu tư công trung hạn. Lũy kế từ năm 2016 đến nay, đã chuyển 185.000/ 250.000 tỉ đồng từ Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp vào ngân sách nhà nước, đạt 74% kế hoạch của cả giai đoạn 2016 - 2020, đồng thời bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ Quốc hội giao.

Tuy nhiên, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ cho rằng mặc dù công tác cổ phần hóa, thoái vốn đã có nhiều thay đổi tích cực về chất nhưng cổ phần hóa vẫn rất chậm.

Cụ thể, cả nước mới hoàn thành cổ phần hóa 35 DNNN trong danh mục của văn bản số 991/TTg-ĐMDN (gồm 127 doanh nghiệp), trong đó riêng Hà Nội còn 13 DNNN và TP.HCM là 36 DNNN chưa được cổ phần hóa.

Tiến độ thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp cũng chậm so với kế hoạch đề ra từng năm khi Quyết định số 1233/QĐ-TTg yêu cầu cả nước phải hoàn thành thoái vốn tại 405 doanh nghiệp từ 2016 - 2020 nhưng tới nay chỉ được 88 DNNN (chiếm 21,8%).

Ngoài ra, một số bộ ngành, địa phương gặp vướng mắc trong triển khai thực hiện xác định giá trị sử dụng đất, giá trị doanh nghiệp. Việc chuyển giao quyền sở hữu nhà nước sang SCIC và niêm yết trên sàn chứng khoán sau IPO còn ít (hiện còn 796 DNNN chưa niêm yết).

Phó thủ tướng cũng lo lắng về công tác phát triển doanh nghiệp khi mới có 737.000 doanh nghiệp và mục tiêu đạt 1 triệu doanh nghiệp vào năm 2020 là khó khi chưa có giải pháp hữu hiệu khuyến khích hộ kinh doanh nhỏ lẻ thành lập doanh nghiệp.

“Nhiều DNNN có quy mô lớn, sở hữu đất đai ở nhiều tỉnh, thành như Vinafood1, VNPT, Agribank nên việc xử lý tài chính, phê duyệt phương án sử dụng đất, giá trị doanh nghiệp... mất nhiều thời gian”, Phó Thủ tướng nhận định.

Phó thủ tướng cũng cho rằng Nhà nước đã ban hành nhiều quy định chặt chẽ hơn trong cổ phần hóa, bảo đảm chặt chẽ, minh bạch nên thời gian thực hiện cũng lâu hơn. Ví dụ việc đề nghị Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán doanh nghiệp có quy mô vốn nhà nước từ 1.700 tỉỷ đồng trở lên cũng khiến quá trình cổ phần hóa kéo dài thêm từ 6-12 tháng.

Không chỉ vậy, Phó thủ tướng cho rằng lãnh đạo các DNNN còn đùn đẩy, sợ trách nhiệm trong xử lý công việc nên thời gian triển khai chậm.

“Tinh thần cẩn trọng là đúng và từ năm 2016 tới nay chưa phát hiện sai phạm nghiêm trọng nào trong cổ phần hóa thoái vốn trong thời điểm này, nhưng Thủ tướng và Chính phủ muốn chúng ta phải làm đúng nhưng phải làm nhanh. Đúng mà chậm, ách tắc trì trệ không được mà phải nhanh hơn. Yêu cầu là khó nhưng phải làm chứ không còn cách nào khác cả. Cứ tròn vo đẩy công văn xin ý kiến vòng quanh là không được”, Trưởng Ban chỉ đạo yêu cầu.

Từ nay tới hết năm 2019, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan tới cổ phần hóa, thoái vốn trong đó tiếp tục rà soát toàn diện các văn bản pháp luật liên quan để ban hành hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc khó khăn theo thẩm quyền, bảo đảm rõ ràng, minh bạch, khả thi trong triển khai thực hiện; trường hợp vượt thẩm quyền, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Lam Thanh