TS Nguyễn Sỹ Dũng: Thu giá là khái niệm hoàn toàn vô nghĩa

BOT Cai Lậy, Tiền Giang là một trong những điểm nóng về BOT trong thời gian qua - Ảnh: Thanh Vinh
Theo đó, TS Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng thu giá là một khái niệm hoàn toàn vô nghĩa trong tiếng Việt. “Bạn có thể thu phí, thu nợ, thu ngân… nhưng không thể thu giá, vì giá không phải là thứ để thu được. Giá là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa, dịch vụ. Thu biểu hiện bằng tiền quả thực rất tối nghĩa và ngô nghê”.

Trao đổi với phóng viên báo điện tử Một Thế Giới, TS Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho hay, việc xây một con đường cho dân đi tức là đang cung cấp dịch vụ công. Mà dịch vụ công thì phải tuân thủ nguyên tắc.

“Đó là dịch vụ công là phải liên tục, không thể lúc này mở, lúc kia đóng. Nguyên tắc thứ hai là phải bình đẳng, không thể đường người này đi được mà người kia lại không đi được. Nguyên tắc thứ 3 là giá cả phải phù hợp. Muốn giá phù hợp thì phải được cơ quan chức năng, đặc biệt là cơ quan đại diện cho dân như Quốc hội, hội đồng nhân dân phê duyệt. Nếu không tuân thủ thì rất khó có giá phù hợp”, ông Dũng nói.

Đề cập đến khái niệm “thu giá”, ông Dũng cho rằng đây là một sáng tạo để lách qua những quy định của luật phí và lệ phí.

“Theo quy định của luật, một tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công thì có thể thu phí để bù đắp các chi phí. Tuy nhiên, khoản thu phí này chỉ hợp pháp khi khoản phí được đưa vào danh mục phí được ban hành theo luật. Rất tiếc, BOT không có trong danh mục này. Đáng lẽ Bộ GTVT nên trình Quốc hội bổ sung phí BOT vào danh mục nói trên thì lại tìm cách đánh tráo khái niệm”, ông Dũng nói.

Theo đó, TS Nguyễn Sỹ Dũng cho rằng thu giá là một khái niệm hoàn toàn vô nghĩa trong tiếng Việt. “Bạn có thể thu phí, thu nợ, thu ngân… nhưng không thể thu giá, vì giá không phải là thứ để thu được. Giá là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa, dịch vụ. Thu biểu hiện bằng tiền quả thực rất tối nghĩa và ngô nghê”.

Trả lời trên Zing, chuyên gia kinh tế, TS. Đinh Thế Hiển cho rằng căn cứ mà Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể đưa ra “BOT là sản phẩm của doanh nghiệp, do đó doanh nghiệp định giá” là chưa thuyết phục.

Ông Hiển cho rằng những con đường BOT hiện tại được nói đến nhiều đều là những dự án quốc gia. Với các dự án quốc gia như vậy thì đều có vai trò của Nhà nước.

“Việc tính toán suất đầu tư, duyệt phương thức thu phí phải liên quan Bộ KH&ĐT và Bộ Tài chính. Ví như dự án BOT Cai Lậy, rõ ràng đó là một con đường quốc gia. Bộ GTVT được giao thực hiện nhưng bộ trưởng giải thích lại hiểu là BOT tư nhân, do doanh nghiệp quyết định về giá, đó là một chuyện khó hiểu”, ông Hiển nói.

Nói gọi là trạm thu giá, TS. Đinh Thế Hiển cho rằng đó phải là một dự án hoàn toàn độc lập của nhà đầu tư. Theo đó, nhà đầu tư đề xuất tự lập một dự án xây dựng con đường, không phải là độc đạo, không phải là con đường có sẵn. Họ tự bỏ vốn ra làm, là con đường lựa chọn thứ 2 cho người dân đi.

Sau đó doanh nghiệp thu giá của người dân khi đi vào con đường đó, hoàn toàn theo cơ chế thị trường. Chất lượng đường, giá cũng theo cơ chế đó. “Dự án do công ty tư nhân thực hiện, không độc quyền, không độc đạo, may ra có thể gọi là trạm thu giá”, ông Hiển nhấn mạnh.

Liên quan đến vấn đề này, Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể đã giải thích với báo giới bên hành lang Quốc hội: "Giờ xem BOT là 1 sản phẩm của doanh nghiệp nên họ tự định giá, còn phí là mang tính chất của Nhà nước”.

Bên cạnh đó, phí liên quan tới Hội đồng nhân dân, Quốc hội quyết định, còn giá là do doanh nghiệp cung cấp, vì BOT là sản phẩm của doanh nghiệp nên cần điều chỉnh lại cho chính xác. Từ khi chuyển qua giá thì sẽ giảm giá, giảm để cân đối được phương án tài chính, còn nếu phí muốn thay đổi sẽ phải thông qua các bộ nên rất chậm. Việc đổi tên gọi không có gì khác mà chỉ là linh động hơn rất nhiều.

Trước câu hỏi rằng dư luận đặt vấn đề Bộ GTVT đang đánh tráo khái niệm "thu phí" thành "thu giá", Bộ trưởng GTVT khẳng định: "Không phải do Bộ quy định mà do nghị định của Chính phủ quy định. Ví dụ, sản phẩm sản xuất nhà máy thì họ ấn định giá bán, và BOT là 1 sản phẩm của doanh nghiệp...".

Theo ông Nguyễn Văn Thể, sản phẩm nào cũng phải đem lại hiệu quả kinh doanh. Với dự án BOT, doanh nghiệp bỏ vốn toàn bộ thì cũng cần có phương án hoàn vốn. Nhà nước cố gắng điều chỉnh thấp nhất, tạo điều kiện cho xã hội. “Hiện nay mình điều chỉnh trạm thu giá nào có điều kiện đều giảm toàn bộ xuống mức thấp nhất để hỗ trợ chi phí người dân”.

“Bên cạnh đó, phải điều tiết để đảm bảo lợi ích nhà đầu tư và hài hoà lợi ích người dân. Không phải sản phẩm anh làm ra là tự ấn định giá mà ký hợp đồng với bộ để giám sát điều này. Chính vì thế, nhiều trạm BOT, giá giảm từ 35.000 đồng xuống 25.000 đồng để hài hoà lợi ích các bên. Nghị định quy định thay đổi thì phải điều chỉnh theo yêu cầu Chính phủ", ông Thể nói.

Theo đó, trong trường hợp doanh nghiệp muốn tăng giá, doanh nghiệp phải đăng ký với Bộ GTVT. Bộ GTVT xem xét khi nào cảm thấy hài hoà hết các lợi ích, bảo đảm chi phí xã hội thấp nhất thì mới được điều chỉnh, nếu không thì không được điều chỉnh.

Theo Bộ trưởng Thể, nhà đầu tư kinh doanh thì phải có lợi nhuận theo quy định của Nhà nước. Thu cao thì thời gian ngắn, thu thấp thì thời gian dài. Hiện nay hầu như đã giảm hết toàn bộ các trạm thu đến mức thấp nhất để trong giai đoạn hiện nay bảo đảm chi phí thấp nhất.

"Ngày trước, mỗi lần điều chỉnh phí rất khó khăn vì điều chỉnh phí thuộc thẩm quyền hội đồng nhân dân địa phương, trong khi hội đồng nhân dân không thể linh động được. Chuyển qua giá thì bản chất nhà đầu tư vẫn hưởng như vậy nhưng cơ quan nhà nước sẽ điều chỉnh một cách nhanh chóng để đáp ứng được điều kiện của từng trạm “thu giá” ở từng vị trí, từng khu vực. Có những vị trí giảm rất sâu vì những nơi đó điều kiện cho phép. Còn để HĐND quyết thì điều chỉnh từng mức rất khó khăn", Bộ trưởng Thể nói.

Lam Thanh


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận5

  • Nguyễn Hoàng HảiReply

    23-5-2018 09:30:10

    Tra Từ điển luật học của Bộ tư pháp tôi xin trích ra đoạn sau tại trang 618: PHÍ „Khoản thu mà người thụ hưởng lợi ích phải nộp do việc đầu tư, bảo dưỡng công trình công cộng, hoạt động dịch vụ của tổ chức, cá nhân khác… Phí xã hội là giá cả dịch vụ mà người thụ hưởng lợi ích phải trả cho người cung ứng dịch vụ. Khác với phí nhà nước, khoản thu phí xã hội do tổ chức, cá nhân cung ứng dịch vụ hưởng theo mức do các bên thỏa thuận.“. Như thế thuật ngữ pháp lý „phí“ đã bao hàm cả nhà nước lẫn tư nhân (doanh nghiệp …). Còn việc ông Bộ trưởng giao thông chơi chữ ở đây thì liệu có phải Ông muốn xây dựng thế giới thuật ngữ giao thông riêng cho nghành Ông không – nhưng như thế may ra chỉ có giá trị cho riêng nghành Ông – còn xã hội thì phải theo thuật ngữ pháp luật phổ quát và theo tôi điều đề xuất của ông Bộ trưởng giao thông không có giá trị!

  • Phạm Ngọc HữuReply

    24-5-2018 10:05:21

    Tôi thất vọng vì những phát ngôn quá khiêm tốn về kiến thức của ông bộ trưởng. Cần nói trắng ra rằng các dự án BOT vừa qua đều cố ý làm trái trục lợi, các hành vi "mèo giả chết bắt quạ" của cá ông thật ra chỉ làm tình hĩnh xấu thêm và nhân dân càng xa lánh các ông. Đề nghị các Bộ trưởng đừng phát ngôn theo kiểu tùy hứng nữa, mất lòng tin quá.

  • Dân ĐenReply

    24-5-2018 10:42:12

    Nói ra thì ngại mất lòng chứ chẳng có BOT đường bộ nào cỡ lớn nào mà không biết điều, không lo lót trung ương (và cả chính quyền địa phương) để được nhận đầu tư dự án. Có những Bộ trưởng được phân công (mà dân gọi là được dựng lên) để làm Bộ trưởng. Thế nhưng "tầm" kém quá, lại bị lợi ích chi phối nặng (!) cho nên hay phát biểu lung tung, thể hiện ra cái năng lực cỏn con của mình. TS Nguyễn Sĩ Dũng là người đã có nhiều nhận xét, quan điểm rất chính xác, rất trí thức.

  • Nguyễn Quang HoànReply

    24-5-2018 02:48:43

    Các bác cứ cãi nhau hoài việc thu phí hay thu giá mất thời gian tốn bút mực quá..., theo tôi các bác dùng cụm từ " Thu tiền qua trạm BOT... hay thu tiền qua trạm ... hay thu tiền qua Cổng...là xong.

  • MinhReply

    25-5-2018 10:24:16

    Khi lập luận "sản phẩm sản xuất nhà máy thì họ ấn định giá bán, và BOT là 1 sản phẩm của doanh nghiệp" để nói DN toàn quyền định giá Bộ trưởng Thể đã cố tình lờ đi 1 nguyên tắc cơ bản của kinh tế thị trường là tự do cạnh tranh. Nếu trên thị trường có nhiều sản phẩm tự do cạnh tranh nhau thì giá sản phẩm hoàn toàn do DN tự đinh đoạt, miễn là bảo đảm sản phẩm của họ có thể cạnh tranh được với đối thủ. Tuy nhiên thực tế các dự án BOT phần lớn được dựng trên con đường duy nhất tức về bản chất đó là sản phẩm độc quyền - vậy chẳng lẽ Bộ trưởng muốn hợp pháp hóa cái sự độc quyền đó của DN à? Tôi nghĩ Bộ trưởng không phải dốt khi đưa ra lời giải thích đó nhưng Bộ trưởng đã "dốt" khi coi mọi người đều "dốt" cả. Cũng thông cảm khi chính Bộ trưởng đã ký phê duyệt hàng loạt dự án BOT khi còn là Thứ trưởng, trong đó có dự án Cai Lậy tai tiếng vừa qua. Chẳng lẽ Bộ trưởng lại tự ghè chân mình?

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.