Bà Phạm Chi Lan: Cần làm rõ những ai đã 'ưu đãi' cho Formosa gây thảm họa môi trường

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.
"Chính phủ Việt Nam cần biết đích danh tên các nhà thầu phụ của Formosa là ai để đưa ra quyết định cấm họ không được vào Việt Nam thực hiện bất kỳ dự án nào nữa, cũng như những cá nhân, tổ chức nào buông lỏng sự quản lý, giảm sát, hoặc là đưa ra những "ưu đãi" cho Formosa để họ gây ra thảm họa ngày hôm nay" chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan khẳng định

Sau hơn 2 tháng người dân cả nước mong mỏi chờ đợi, chiều 30.6, kết luận về nguyên nhân gây ra hiện tượng hải sản chết bất thường tại miền Trung đã được cơ quan chức năng công bố chính thức. Theo đó, việc xả thải của nhà máy của Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa (FHS) tại Khu công nghiệp Vũng Áng (Hà Tĩnh) được xác định là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường biển nghiêm trọng, gây ra hiện tượng hải sản chết hàng loạt.

Dù nguyên nhân đã được giải đáp nhưng xoay quanh câu chuyện này vẫn còn nhiều câu hỏi được đặt ra hiện nay. Để làm rõ hơn về vấn đề này, phóng viên báo điện tử Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi với chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.

- Chiều ngày qua 30.6, Chính phủ Việt Nam đã công bố chính thức về nguyên nhân cá chết hàng loạt tại miền Trung, bà đánh giá sao về kết quả này?

Chính phủ Việt Nam đã làm rất tốt việc bắt Formosa phải cúi đầu chịu tội trước người dân Việt Nam, vì ban đầu thái độ của tập đoàn này rất ngông nghênh khi bắt người dân Việt Nam chọn giữa "cá và thép". Đây là một thái độ rất hỗn xược.

Do đó, trong vòng hơn 2 tháng, để bắt được Formosa cúi đầu nhận tội từ thái độ ngông ngênh này, có thể nói Chính phủ Việt Nam đã nỗ lực rất lớn.

Tuy nhiên, ở đó vẫn có 2 thông tin chưa được giải đáp. Thứ nhất là, trong bức thư mà Formosa gửi cho nhân viên thì họ nói là do lỗi của các nhà thầu phụ. Vậy ở đây, các nhà thầu phụ là ai? Có lẽ Chính phủ Việt Nam cần biết đích danh tên các nhà thầu phụ đó để đưa ra quyết định cấm họ không được vào Việt Nam thực hiện bất kỳ dự án nào thêm.

Ví dụ ở Việt Nam, khi các nhà thầu phụ vi phạm lỗi về môi trường, Chính phủ Việt Nam đã ra thẳng quyết định là trong vòng bao nhiêu năm các nhà thầu này không được thực thi các dự án nữa. Vậy đối với trường hợp này, Formosa không những vi phạm mà còn làm ô nhiễm môi trường nặng thì Chính phủ Việt Nam hoàn toàn có thể tuyên bố cấm hẳn từ nay những nhà thầu phụ này không được bước chân vào Việt Nam nữa.

Thứ hai là về phía Việt Nam, những cá nhân, tổ chức nào có trách nhiệm trong vụ việc này khi buông lỏng sự quản lý, giảm sát, hoặc là đưa ra những "ưu đãi" vượt quá quy định cho Formosa so với một nhà đầu tư nước ngoài để họ gây ra thảm họa ngày hôm nay. Theo tôi phải làm rõ. Điều này rất cần thiết vì còn mang tính răn đe để không có trường hợp nào xảy ra trong tương lai nữa. Để những cá nhân, tổ chức này vô can là điều không thể được.

Tôi cũng rất tán thành khẳng định của Bộ trưởng Trần Hồng Hà là không thể đánh đổi kinh tế-xã hội với môi trường.

- Formosa đã thừa nhận và cam kết bồi thường 500 triệu USD. Theo bà, mức đền bù này có hợp lý? Và hậu quả đối với môi trường liệu có khắc phục được?

Con số 500 triệu USD được cơ quan chức năng căn cứ là dựa trên những thiệt hại của người dân. Tuy nhiên vẫn cần phải minh bạch hơn việc trong đó có bao nhiêu chi cho thiệt hại của người dân ở 4 tỉnh khác nhau, ở đó họ thiệt hại ra sao và sẽ đền bù cho họ như thế nào?... Điều này rất cần được minh bạch để người dân cả nước được biết.

Nếu mức bồi thường là thỏa đáng, giúp cho người dân khắc phục được những hậu quả về lâu về dài thì điều này cũng làm cho chúng ta yên tâm một phần nhưng nếu chưa tính toán về những hệ lụy về lâu về dài thì cũng là điều rất quan ngại.

Thêm vào đó, bao lâu nữa hệ quả này được khắc phục đầy đủ, bao lâu nữa thì người dân có thể ra biển đánh cá được bình thường và liệu khi đánh cá được bình thường thì những sản phẩm cá của họ có được thị trường tin dùng không hay là có những nghi ngại. Sau đó cuộc sống của họ vẫn khó khăn, vì cú sốc của thị trường là vô cùng nặng nề.

Do đó, theo tôi, con số này khó mà tính toán được. Đối với Việt Nam, tôi không biết Chính phủ dùng bao nhiêu trong 500 triệu USD để khắc phục về môi trường. Con số này liệu có phải căn cứ dựa trên đánh giá của các nhà khoa học trong nước và quốc tế hay không hay tiếng nói và bài toán của họ không được ghi nhận...

Mặt khác, thời gian khắc phục môi trường biển là bao nhiêu lâu: 1 năm, 2 năm hay...70 năm. Vậy khoản còn lại sau khi đền bù cho người dân có đủ để khắc phục môi trường hay không? Con số 500 triệu USD nhìn thì rất lớn nhưng khi đưa vào giải quyết hệ quả của thảm họa này liệu có hợp lý hay không?

Hơn nữa, không thể để tình trạng Formosa đền tiền xong rồi phủi tay, các cơ quan chức năng phải lập ra tổ chức giám sát việc thực hiện những cam kết mà Formosa đã tuyên bố tại cuộc họp chiều qua như: bồi thường thiệt hại kinh tế cho người dân, đảm bảo xử lý triệt để chất thải độc trước khi thải ra môi trường, phối hợp với các bộ ngành Việt Nam và các tỉnh miền Trung xây dựng các giải pháp đồng bộ, không để xảy ra sự cố môi trường tương tự...

Tất cả phải được lập kế hoạch rõ ràng để đảm bảo giám sát được những hoạt động của Formosa về sau này.

- Qua vụ việc này, phải chăng chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam nên khắt khe hơn để tránh ảnh hưởng đến môi trường, thưa bà?

Phải thay đổi chính sách để không chấp nhận những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Không nên tin lời hứa của các nhà đầu tư vì chúng ta không thể đánh giá chính xác được các nhà đầu tư nước ngoài, cái tâm tham muốn có được về kinh tế của họ sẽ rất lớn, chứ tôi chưa nói đến việc đút lót để bất chấp môi trường.

- Vậy, theo bà, Nhà nước cần có cơ chế nào để đảm bảo không còn tái diễn sự cố tương tự như thế này?

Những cơ chế của Việt Nam vẫn còn mang tính tập thể. Theo đó, dứt khoát phải nói không với những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Ngoài ra, lãnh đạo Việt Nam cũng phải dứt khoát với trách nhiệm của mình, phải có trách nhiệm với chủ quyền dân tộc để bảo vệ thế hệ sau này. Và đặc biệt, phải dứt khoát trừng phạt nghiêm những người nào vi phạm điều này.

Theo tôi, Chính phủ Việt Nam cũng phải xem xét lại chế độ phân cấp quyền cho các tỉnh đối với các dự án đầu tư vào Việt Nam. Tôi cho rằng, những dự án lớn là phải dành về thẩm quyển của chính phủ Trung ương quyết định, chứ không phải là chính quyền địa phương quyết định nữa. Vì phải cân đối chung việc phát triển ở nhà nước, tránh tình trạng nhiều địa phương đua nhau đi lên bằng nhiều dự án, hay trình độ cán bộ yếu kém để đưa ra những quyết định không đúng đắn.

- Cám ơn bà!

Tuyết Nhung (Thực hiện)


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận15

  • ctgsReply

    02-8-2016 11:23:28

    Quan tĩnh khai bằng nọ bằng kia, tuy nhiên đi ngược thời gian để kiểm tra thực chất của các văn bằng sẽ thấy lỗ hổng rất lớn về kiến thức.Hà Tĩnh không thiếu gì người tài giỏi. Vấn đề là Đảng có chọ được người tài giỏi và có đức vào các vị trí lãnh đạo. Do Võ Kim Cự bị lỗ hổng về kiến thức cơ bản , cho nên vô tình hay chủ ý đã bán một phần đất nước này cho Đài Loan (thực chất là Trung Quốc). Nếu tôi là người dân Việt Nam bình thường, thì xử sự với Formoosa cũng khác hẵn ông Võ Kim Cự. Cụ thể: nếu Formosa đút lót bao nhiêu tôi cũng đưa về báo cáo với ban lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh, còn việc kiểm tra giám sát chặt chẽ toàn bộ mọi hoạt động của Formosa thì vẫn cứ nghiêm chỉnh. có như vậy thì làm gì gây ra vụ ô nhiễm môi trường đặc biệt nghiêm trọng. Trong vấn đề này, ông Cự và một bộ phận lãnh đạo của Hà Tĩnh thiếu văn hóa quá. Người dân bây giờ nói là "ngắn chữ".

  • Thu Hiền LêReply

    18-7-2016 12:08:25

    Chị Lan ơi, ở VN, "Nhà thầu phụ" vốn đầu tư lại lớn hơn vốn của Nhà thầu chính mới hay chị ạ he he. Nhà thầu phụ là ai chắc chắn khi duyệt DA đầu tư người duyệt đã biết và biết rõ nữa là khác, song họ vẫn ký duyệt vì lợi ích cá nhân được đặt trên lợi ích của đất nước và dân tộc. Người dân Việt nam thật đau lòng khi thấy môi trường bị phá hủy, không biết bao nhiêu năm sau mới có thể làm sạch được môi trường, sẽ bao nhiêu triệu người dân Việt Nam, có thể phải tính bằng nhiều thế hệ người Việt Nam sẽ chịu mang bệnh tật do chất thải của các khu công nghiệp kiểu Vũng Áng gây ra. Mong các nhà lãnh đạo hãy vì dân, vì nước để cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đặt bút ký phê duyệt các Dự án đầu tư.

  • Trường sonReply

    07-7-2016 09:23:39

    Cám ơn bà Lan đã nói hết nguyện vọng của lòng dân còn ý Đảng thì không biết có tôn trọng lòng dân hay không. Nếu vụ việc này mà ở TQ thì công ty For và tất cả ai tiếp tay cho For đều phái đưa ra toà án hình sự cả, tiếc răng ở Việt Nam chưa khi nào làm đuoc những vụ lớn như này cả, chỉ vài vụ việc trộm gà bắt chó thôi . Mong rằng Bác Trọng, Bác Phúc, Bác Thăng Bác Quang ra tay thể hiện quyết tâm trừ diệt một bộ phận không nhỏ đã tiếp tay cho bon ngoại bang đang đàu độc dân lành Việt Nam để lấy lại lòng tin của dán vào Đảng chính phủ.

  • Lên Tiến VinhReply

    05-7-2016 10:15:40

    Tôi mong một lần cơ quan điều tra điều tra ra được các quan chức nhận của nhà đầu tư nước ngoài kiểu như Formosa này bao nhiêu tiền , vì từ trước tới nay chỉ thấy làm được các vụ tham ô tham nhũng nào đó chứ đã làm được vụ ăn và nhận tiền đút lót bao giờ đâu .

  • Nguyễn văn ThọReply

    04-7-2016 07:07:14

    Theo tôi phải kiện formosa cho cái công trình này nghỉ luôn. Hệ lụy mà cái công trình này là rất lớn..

    • QuyphanReply

      04-7-2016 08:53:26

      Cảm ơn Bà Lan! Một ng có tâm có đức suy nghỉ cho vận mệnh đất nước, nghỉ cho ng dân kham khổ nghỉ cho thế hệ sau đất nước cần những ng như bà va bí thư thăng

  • Nguyễn Quốc KhánhReply

    04-7-2016 11:58:04

    Nhà nước nên xem xét lại Hợp đồng, nếu có trong điều khoản mà bị vi phạm thì nên hủy Hợp đồng càng sớm càng tốt, nếu không cứ để kéo dài Hợp đồng tới 70 năm thì sẽ hủy diệt cả thế hệ luôn, hết nòi giống con Lạc cháu hồng. Mặt khác quy rõ trách nhiệm cho cá nhân hay tổ chức đứng đầu nhà nước Việt Nam để ký Hợp đồng, nội dung Hợp đồng, có thể sửa đổi bổ sung, sai đến đâu, xử đến đó, phải làm ngay trong lúc xẩy ra sự cố này.

  • Ha PhapReply

    04-7-2016 10:49:59

    Bác Lan ơi, sao bác không nói thẳng ra là mấy ông quan đàu tỉnh Hà Tĩnh

  • Hoàng ThịnhReply

    03-7-2016 04:04:53

    Tại sao lại cho nước ngoài thuê đất 70 năm. Luật này lấy đâu ra. Chính phủ ra quyết định chứ ai! Nói nhiều mệt... thôi kệ đi!

  • Nguyễn Huỳnh MaiReply

    03-7-2016 12:58:58

    Cảm ơn ba Lan, một người còn có tâm với đất nước này. Riết rồi tôi không hiểu các vị có còn muốn Việt Nam phát triển vững bền không nữa?

  • Nguyen Nhu DamReply

    03-7-2016 10:40:11

    Tôi xin cám ơn bà Phạm Chi Lan đã nói tâm tư và suy nghí , ý chí của người dân trong đó có tôi. Đông thời cũng cảm ơn " Một thế giơi " đã đã đăng bài phỏng vấn này lên mạng. Đành răng có ý kiến không tin bà PCL nhưng tôi cho rằng ở cương vị, quyền hàn của bà về góc độ chính trị bà chỉ có thể đưa ra được những ý kiến thế thôi.

  • lehoangquangnguyenReply

    03-7-2016 10:24:16

    Hãy nghĩ đến thế hệ sau này - nhà nước Việt Nam hãy hành động ngay bây giờ - Ngày sau con em chúng ta sẽ nhớ mãi về cha anh với niềm tự hào - đừng làm điều gì vì quyền lợi nhỏ mà hãy nghĩ đến lợi ích quốc gia - Nhanh Nhanh không còn kịp Hãy làm nên lịch sử với tự hào dân tộc

  • Bui HuuReply

    03-7-2016 08:13:05

    Cá nhân, đoàn thể, hay bất kỳ ai tiếp tay gây ra thảm hoạ môi trường này, hệ luỵ cho thế hệ mai sau ko thể tính được, như thế là tội ác. Vụ BP đổ dầu ra biển phải bồi thường cho chính phủ Hoa Kỳ 15 tỷ đô la, với mức độ bức hại môi trường biển Việt Nam có ngang nhau ko thưa bà Phạm Chi Lan ?

  • Song NhâmReply

    03-7-2016 08:01:42

    Bà Phạm Chi Lan nói đúng, Chính phủ cần làm rõ những cá nhân nào Việt nam có trách nhiệm trong vụ này.

  • Nguyen huu ThuanReply

    03-7-2016 01:00:55

    Qua vụ việc để nhập khẩu những chất độc hại nguy hiểm đến tính mạng con người của formosa. về phía việt nam cũng phải kiểm điểm sâu sắc các đơn vị cho phép nhập khẩu và các đơn vị giám sát chuyên môn hàng nhập khẩu vào nước ta. nếu chúng ta làm tốt từ khâu nhập khẩu và quan lý chuyên ngành thì se không dẫn đến sự việc như ngày hôm nay ở formosa..

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.