Dựng bia tri ân cha Alexandre de Rhodes tại Iran

Bia tri ân đã chính thức được trân trọng đặt để và một buổi lễ khánh thành long trọng, ấm cúng và trang nghiêm đã được tổ chức tại mộ phần cha Alexandre de Rhodes sáng ngày 5.11.2018, nhân ngày giỗ thứ 358 của Đức cha.

Buổi lễ đã có sự tham dự của chinh quyền thành phố: ông Mazaheri (cộng đồng Hồi giáo tại Isfahan - cộng đồng chủ quản), ông Gestabian (cộng đồng cơ đốc giáo Armenian tại Isfahan, Iran), bà Gukasian (trưởng phòng quan hệ dân chúng nhà thờ VANK) và 20 công dân Việt Nam đến từ ba miền đất nước, có cả người Việt định cư ở nước ngoài !

Giáo sư Nguyễn Đăng Hưng, Viện trưởng Viện Vinh danh Chữ Quốc ngữ và Bảo tồn tiếng Việt (ĐH Duy Tân) đã phát biểu mở đầu trong sự xúc động sâu lắng của cử tọa:

“Hôm nay, chúng tôi, những người dân từ Việt Nam xa xôi, là nội trợ gia đình, là hướng dẫn viên du lịch, là chuyên gia nhiếp ảnh, là nhà báo, nhà thơ, nhà văn, nhà khảo cổ học, giáo sư đại học, đến từ Nam, Trung, Bắc, có người định cư ở nước ngoài hồi hương. Chúng tôi vượt không gian trên 6.000 km tụ tập về đây, nhân ngày giỗ thứ 358 của ngài.

Chúng tôi kính cẩn đặt bia tri ân, với tư cách là người Việt Nam, nói tiếng Việt và sử dụng mỗi ngày Chữ Quốc ngữ.

Chúng tôi ghi rõ lòng biết ơn sâu xa của chúng tôi lên bia đá:

“Tri ân Cha Alexandre de Rhodes đã đóng góp to lớn trong việc tạo tác Chữ Quốc ngữ - chữ Việt viết theo ký tự Latinh” (We are very grateful to Father Alexandre de Rhodes who contributed greatly to the creation of Chữ Quốc ngữ, Vietnamese script using the Latin alphabet).

Ngài đã góp phần cho ra đời một sản phẩm văn hóa tuyệt vời giúp cho người Việt có cơ hội nhanh chóng hòa nhập với thế giới văn minh, giúp các trẻ em Việt Nam có thể nhanh chóng biết đọc và biết viết, thoát ra những rối rắm của cách viết tượng hình vay mượn từ Trung Hoa.

Chúng tôi tin tưởng rằng từ nay, tấm bia đá lấy từ Quảng Nam này, nơi ngài lần dầu đặt chân đến học tiếng Việt, sẽ mãi mãi đứng dưới chân ngài, đem đến cho ngài hơi ấm và lòng biết ơn sâu sắc của người Việt chúng tôi!”

Sau đó, các vị khách quí đã phát biểu bằng tiếng Ba Tư, tiếng Anh.

Nhà khảo cổ học Nguyễn Thị Hậu và nhà văn Hoàng Minh Tường đã có bài phát biểu.

Cộng đồng nói tiếng Pháp qua đại diện là bà Anna Owhadi Richardson, Chủ tịch Hội Ái hữu Alexandre Yrsin (AD@lY) đã gửi lời chia sẻ và ủng hộ bằng tiếng Pháp.

Buổi lễ thắp hương và dâng hoa đã diễn ra sau đó.

Sáu phụ nữ trong đoàn trong trang phục áo dài đội nón lá truyền thống, đã nhẹ nhàng kéo về phía sau nấm mộ một tấm lụa lớn, mang đến từ Hội An có in hình trống đồng Đông Sơn, biểu tượng của dân tộc Việt. Hai tấm bia vừa được đặt đã từ từ hiện ra, cùng một lúc cả đoàn đã khoan thai nhẹ nhàng cất tiếng đồng ca bài Tình ca của nhạc sỹ Phạm Duy…

Một buổi sáng trời trong của cố đô Ba Tư, trước chứng kiến của đông đảo các khách quý, ban Giám đốc và công nhân khu nghĩa địa, đã vang lên trong nghẹn ngào xúc động lời ca:

Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời, người ơi

Mẹ hiền ru những câu xa vời

À à ơi, tiếng ru muôn đời …

Hương đã được đốt, nến đã được thắp, bó hoa hồng tươi thắm ba màu vàng, xanh, đỏ, đã được trân trọng đặt lên mộ bên cạnh các văn bia rõ nét trong ánh nắng rực rỡ của xứ Ba Tư, ngày cuối thu…

Các vị khách quý, và đoàn người Việt Nam lần lượt từng người đặt một nhánh hoa hồng, cũng theo thứ tự vàng, xanh, đỏ trên mộ ngài Alexandre de Rhodes…

Cuối cùng, ba thành viên thuộc tín ngưỡng Cơ đốc đã đọc kinh thỉnh nguyện bên cạnh mộ.

GS Nguyễn Đăng Hưng đã thay mặt Viện Vinh danh Chữ Quốc ngữ và Bảo Tồn tiếng Việt và toàn thể các thành viên đoàn hành hương, nói lời bế mạc buổi lễ.

Giáo sư Hưng đã không quên hẹn mọi người sẽ gặp lại một ngày không xa, trong buổi khánh thành quan trọng hơn, đó là ngày khánh thành không gian Tri ân và Tôn vinh tiếng Việt và Chữ Quốc ngữ tại Việt Nam!

Không gian này sẽ được phát động thiết kế, huy động vốn thực hiện, bắt đầu từ năm 2019, năm kỷ niệm 100 năm ngày vua Khải Định xuống chiếu chấm đứt các khóa học và khoa thi chữ Hán, công nhận Chữ Quốc ngữ là chữ viết chính thức của dân tộc Việt trên toàn cõi Việt Nam !

Mong thay có được sự hưởng ứng đóng góp của đông đảo cá nhân người Việt ở trong và ngoài nước, cũng như của các tổ chức văn hóa Việt Nam và Quốc Tế!

Mai Anh Nguyên


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận8

  • Nguyễn Văn TuấnReply

    28-5-2019 09:35:52

    Đạo lý văn hóa truyền thống của Việt Nam: "Ăn quả nhớ người trồng cây" cần thể hiện bằng cách dựng bia vinh danh những người có công tạo dựng chữ Quốc ngữ trên đất Việt Nam. Tôi rất vui khi được tham gia đóng góp vào việc này.

  • qqqqqReply

    13-12-2018 10:36:28

    Bạn Nguyễn Bá Hiếu nói sai rồi! Việc bách đạo chỉ là 1 trong những cái cớ mà người Pháp vin vào để biện minh cho việc xâm lược VN. Khi đó là thời kì chủ nghĩa tư bản phương Tây phát triển mạnh, ồ ạt đi xâm chiếm các nước phương Đông giàu tài nguyên nhưng lạc hậu làm thuộc địa để mở rộng thị trường và khai thác tài nguyên, sau khi đã xâm chiếm gần hết Châu Phi. Nước Pháp không là ngoại lệ, và quyết tâm xâm lược VN dù có chuyện bách đạo hay không. Còn riêng về Đắc Lộ thì tác giả Bùi Kha trong bài viết “A. de Rhodes & chữ Quốc ngữ, Trương Vĩnh Ký, Trần Lục và Ngô Đình Diệm” trên website sachhiem.net.us, viết rằng Đắc Lộ đã 3 lần bị trục xuất vì những hoạt động của ông khi truyền đạo: 1 lần bởi chúa Trịnh Tráng ở Đàng Ngoài, 1 lần bởi chúa Nguyễn Phúc Lan ở Đàng Trong và 1 lần ở Trung Quốc (các trang 7, 20, 22 trong bài viết trên) (trên Internet, bài viết về Đắc Lộ, còn viết “Trong vòng 20 năm, ông bị trục xuất đến sáu lần”, “Năm 1645, ông bị Chúa Nguyễn vĩnh viễn trục xuất khỏi Việt Nam”). Tác giả Bùi Kha cũng phê phán cuốn “Phép giảng tám ngày” của Đắc Lộ là viết “thiếu văn hóa” khi trong sách này ông ta mạt sát Đức Khổng Tử là “chẳng phải hiền chẳng phải thánh, thật là độc dữ” và Đức Thích Ca “là thằng hay dối người ta” (trang 16) ở một nước VN mà thời kì đó người dân tôn sùng đạo Nho và đạo Phật./ Trân trọng!

  • Triệu Minh LươngReply

    27-11-2018 05:43:28

    Chữ quốc ngữ là do người Bồ Đào Nha tạo ra, ông Đắc Lộ không có bất cứ đóng góp gì trong việc sáng chế ra chữ quốc ngữ. Chuyện ông Đắc Lộ tạo ra chữ quốc ngữ làm sản phẩm tuyên truyền của đế quốc thực dân Pháp nhằm tiêm nhiễm vào dân Việt ở xứ thuộc địa cái tư tưởng người Việt mắc nợ người Pháp, chịu ơn người Pháp. Từ điển Việt Bồ La không phải là do ông Đắc Lộ tự mình biên soạn, ông ta chỉ đơn giản là lấy hai quyển từ điển do người Bồ soạn trước đó gộp chung làm một bộ mà thôi. Phần đóng góp chủ yếu của Đắc Lộ trong Từ điển Việt Bồ La là ông ta đã dịch phần giải nghĩa bằng tiếng Bồ của các từ tiếng Việt sang tiếng La-tinh. Ông ta dịch sang tiếng La-tinh là làm theo gợi ý của người khác chứ vốn dĩ ông ta cũng chẳng định dịch gì cả. Nếu so sánh phần giải nghĩa bằng tiếng Bồ với phần dịch sang tiếng La-tinh của ông Đắc Lộ sẽ thấy ở một số mục từ, ông Đắc Lộ dịch không hết hoặc dịch sai ý nghĩa của phần giải nghĩa bằng tiếng Bồ.

  • Nguyễn Bá HiếuReply

    14-11-2018 03:55:03

    Cuối cùng thì người Việt chúng tôi cũng đã dũng cảm nhìn nhận công lao to lớn của cha Đắc Lộ. Chúng tôi thế hệ con cháu và mãi mãi ghi ơn ngài cùng các giáo sĩ người Bồ Đào Nha đã để lại cho muôn đời thế hệ người Việt một chữ viết mang tính tiến bộ nhân loại. Ngài Alexsandre De Rhodes là một giáo sĩ, tu sĩ - linh mục dòng Tên từ Pháp đến truyền giảng nối gót các giáo sĩ phương tây tại Việt Nam. Về lịch sử, ngài đến Việt Nam năm 1625 (nửa đầu thế kỉ 17 trước), đây là thời kì khai sáng của đạo Công giáo và là thời an bình nhất giữa các giáo sĩ và chính quyền phong kiến. Cuộc bách hại đạo Công giáo được ghi nhận xảy ra từ thế kỉ 18 (khoảng 1740 dưới thời chúa Trịnh Doanh...), kéo dài đến gần cuối thế kỉ 19 (khoảng năm 1883 dưới thời vua Tự Đức). Và do bởi sự bách đạo này đã dẫn tới nước ta bị thực dân Pháp đô hộ (TD Pháp khởi đầu đặt chân lên nước ta vào năm 1858 tại cửa biển Đà Nẵng kéo dài đến 1883 thì thuộc địa hóa xong). Cảm ơn BBT MOTTHEGIOI.VN đã tường thuật lại chuyến viếng thăm mộ phần ngài Alexsadre De Rhodes.

    • qqqqqReply

      15-11-2018 02:39:45

      Tôi đã nói ý kiến của tôi là không bàn đến chuyện chính trị vì nó quá phức tạp, tôi tự thấy không đủ tầm để bàn luận, chỉ nên nói về văn hóa, đánh giá đúng công lao của ông Đắc Lộ cũng như các vị giáo sĩ khác. Nhưng với ý kiến của bạn Nguyễn Bá Hiếu thì quả thật vẫn phải đụng chạm đến chính trị. Tôi không thể đồng tình với ý kiến của bạn “…do bởi sự bách đạo này đã dẫn tới nước ta bị thực dân Pháp đô hộ…”. Đây chỉ là 1 trong những cái cớ mà người Pháp vin vào để biện minh cho việc xâm lược VN. Lịch sử đã nói rằng đó là thời kì chủ nghĩa tư bản phương Tây phát triển mạnh, ồ ạt đi xâm chiếm các nước phương Đông giàu tài nguyên nhưng lạc hậu làm thuộc địa để mở rộng thị trường và khai thác tài nguyên, sau khi đã xâm chiếm gần hết Châu Phi. Trong bối cảnh lịch sử đó thì kiểu gì nước ta cũng bị xâm chiếm thôi, dù có bách đạo hay không, không bởi Pháp thì cũng sẽ là một nước khác. Tôi cũng đã cho rằng việc kết tội Gia Long “cõng rắn cắn gà nhà” cũng chỉ là 1 trong những nguyên nhân chứ không phải là tất cả hay nguyên nhân chính. Nguyên nhân chính là “quyết tâm” xâm lược VN của Pháp. Các nước láng giềng như Lào, Cao Miên, Phi Luật Tân, Nam Dương, v.v… có bách đạo đâu, có “cõng rắn…” đâu mà vẫn bị xâm lược? Còn riêng về Đắc Lộ thì ông ta đã 3 lần bị trục xuất vì những hoạt động của ông khi truyền đạo: Lần thứ nhất bởi chúa Trịnh Tráng ở Đàng Ngoài, lần thứ hai ở Ma Cao bởi nhà cầm quyền Bồ Đào Nha, lần thứ ba bởi chúa Nguyễn Phúc Lan ở Đàng Trong (lần cuối này ông bị kết án tử hình, sau được giảm án và bị trục xuất). Xin nói cố một chuyện nữa. Tác giả Bùi Kha mà tôi đã kể đến, phê bình cuốn “Phép giảng tám ngày” của Đắc Lộ là viết “thiếu văn hóa” khi trong sách này ông ta mạt sát Đức Khổng Tử là “…chẳng phải hiền chẳng phải thánh, thật là độc dữ…” và Đức Thích Ca “…là thằng hay dối người ta…” ở một nước VN mà thời kì đó người dân tôn sùng đạo Nho và đạo Phật. Trân trọng!

  • qqqqqReply

    13-11-2018 03:04:53

    Việc làm này dẫu sao cũng là một việc tốt, nhân văn. Dẫu vậy, việc tranh luận về nhân vật Alexandre de Rhodes vẫn chưa dứt. Những bài viết ca ngợi thì có nhiều, dễ tìm; còn có những bài viết phê phán gay gắt. Chẳng hạn loạt bài nghiên cứu về A. de Rhodes trong khoảng 10 năm nay, và vẫn tiếp tục, của tác giả Bùi Kha trên website www.facebook.com/sachhiem.net.us. Tác giả Bùi Kha cho rằng A. de Rhodes cũng là một “linh mục gián điệp” giống như nhiều linh mục truyền giáo khác mở đường cho thực dân Pháp xâm lược nước ta. Nhưng xin bỏ qua vấn đề chính trị, chỉ xin nói về văn hóa, về chữ quốc ngữ. Căn cứ vào lời của chính A. de Rhodes viết trong Lời mở đầu cuốn “Từ điển Việt-Bồ-La” rằng: “… ngay từ đầu tôi đã học với cha Francisco de Pina người Bồ Đào,… là thầy dạy tiếng, người thứ nhất trong chúng tôi rất am tường tiếng nầy (tức tiếng Việt), và cũng là người thứ nhất bắt đầu giảng thuyết bằng phương ngữ đó mà không dùng thông ngôn, tôi cũng sử dụng những công trình của nhiều Cha khác cùng một Hội Dòng, nhất là của Cha Gaspa de Amaral và Cha Antonio Barbosa, cả hai ông đều đã biên soạn mỗi ông một cuốn từ điển: ông trước bắt đầu từ tiếng An Nam, ông sau bằng tiếng Bồ-đào, nhưng cả hai ông đều đã chết sớm. Sử dụng công khó của hai ông, tôi còn thêm tiếng La-tinh theo lệnh Hồng y rất đáng tôn,…”, ông Bùi Kha cho rằng như vậy A. de Rhodes cũng chẳng phải là tác giả đích thực của cuốn Từ điển trên mà công của ông là sắp xếp lại công trình của những người đi trước và “thêm tiếng La-tinh” vào rồi đem in mà thôi. Các nghiên cứu trong và ngoài nước đều thống nhất công nhận người có công đầu tiên và lớn nhất là linh mục Francisco de Pina. Nhưng tại sao ông này ít được nhắc tới và vinh danh? là vì ông là người Bồ Đào Nha. Lịch sử truyền giáo đã có sự tranh giành ảnh hưởng tại Đông Dương giữa Bồ và Pháp, với sự thắng thế của người Pháp, tiến tới việc Pháp xâm lược Đông Dương. Người Pháp (thực dân) chỉ vinh danh ca ngợi A. de Rhodes, còn những vị có công khác như Franceco Buzumi (người Ý), Diego Carvalho (Bồ), Pedro Marques (cha Bồ, mẹ Nhật), v.v… cũng bị “lờ” đi. Ông Bùi Kha cũng nghi ngờ sự xác thực trong những sách báo của người Pháp ca ngợi A. de Rhodes, mà chúng ta căn cứ vào những tài liệu đó để đánh giá A. de Rhodes thì có thể sai lệch. Ông Bùi Kha cũng dẫn ra khá nhiều sách báo tài liệu nước ngoài liên quan để chứng tỏ cho nhận định của ông… Tôi xin thông tin về những điều tôi được đọc để mọi người bàn luận. Trân trọng!

  • Tiếng nước tôiReply

    12-11-2018 11:24:12

    Thế thì Giáo sư Nguyễn Đăng Hưng kết hợp với một số nhà trí thức yêu nước, yêu tiếng Việt đứng ra làm chuyện tri ân ấy (hay ghi công theo chữ nghĩa hiện nay) tại Việt Nam... chứ từ trước đến nay ta chưa làm công tác này với giáo sĩ Alexandre de Rhodes!

  • Nguyễn Tiến ThắngReply

    12-11-2018 04:03:45

    Tất nhiên ngoài việc tri ân ông Đắc Lộ thì cần phải ghi nhớ công lao rất lớn của các giáo sĩ người Bồ Đào Nha: Francisco de Pina, Antonio Barbosa, và Gaspar do Amaral. Nếu không nhờ ông Francisco de Pina giúp học tiếng Việt, và không mượn được 2 bộ từ điển của 2 ông Antonio Barbosa và Gaspar do Amaral, thì giáo sĩ Đắc Lộ chưa chắc có bộ từ điển Việt-Bồ-La (cũng có thể tự thân làm ra bộ từ điển Việt-Pháp-La).

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.