Cuộc chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ ba

Quân Nguyên kinh hoàng trước tài bắn cung nỏ của Đại Việt

Quân Nguyên tiến đánh, quân ta dùng tên độc bắn ra như mưa, giặc chết rất nhiều, không tiến quân được. Quân Nguyên từ tướng đến lính trước vốn đã sợ uy lính cung nỏ của Đại Việt giỏi dùng tên độc, nay lại gặp tổn thất nặng nên rất kinh hoàng.

Kỳ 1: Lấy cớ quân Việt lấn biên, nhà Nguyên phát động chiến tranh lần 3

Kỳ 2: Nhà Nguyên tính dùng cả triệu người đánh Đại Việt, dân Hán lầm than​

Kỳ 3: Được trả 5 vạn tù binh, nhà Nguyên vẫn không nguội dã tâm​

Cũng như hầu hết các lần xâm lược Đại Việt của các quốc gia phương bắc, việc chuẩn bị đòi thời gian và công sức rất lớn. Sau những sự trì hoãn, kể từ đầu năm 1286 thì Nguyên Mông đã tiến hành ráo riết việc chuẩn bị tấn công Đại Việt. Dù vậy, cũng phải đến cuối năm 1287 thì các đạo quân viễn chinh Nguyên Mông mới hoàn thành việc tập kết lực lượng ở các điểm tiền tiêu.

Ngày 11.10.1287, đại quân Nguyên Mông dưới quyền Thoát Hoan, Áo Lỗ Xích (Ayuruyci) bắt đầu từ Ngạc Châu xuất phát. Ngày 4.12.1287, quân Nguyên đến Lai Tân, Quảng Tây, Thoát Hoan chia quân thủy bộ tiến sang Đại Việt. A Bát Xích (Abaci) dẫn 1000 quân đi trước dẫn đường. Ngày 18.12.1287,Thoát Hoan đến châu Tư Minh chấn chỉnh đội ngũ, chia 2.500 quân dưới quyền Vạn hộ Hạ Chỉ canh giữ xe cộ, quân nhu. Ngày 25.12.1287, quân Nguyên đến con sông Kỳ Cùng ở biên giới. Quân biên phòng của Đại Việt đã đụng trận với tiền quân Nguyên Mông rồi nhanh chóng rút lui.

Quân Nguyên liền đồng loạt vượt biên giới, tiến đến Lộc Châu vào ngày 29.12.1287. Tại Lộc Châu, Thoát Hoan chia quân làm hai khối như lần trước. Bột La Hợp Đáp Nhĩ (Bolqadar) cùng Trịnh Bằng Phi dẫn 1 vạn quân Hán đi phía tây, theo đường Vĩnh Bình xuống ải Chi Lăng. A Bát Xích đem 1 vạn quân tiên phong đi đường phía đông, từ Lộc Bình (Lạng Sơn) tiến xuống Sơn Động (Bắc Giang). Thoát Hoan đem đại quân đi sau cánh quân của A Bát Xích.

Các cửa ải phía bắc đa phần nhỏ hẹp, khó mà dàn quân đánh lớn. Vì vậy, hai đạo tiên phong của quân Nguyên cũng không huy động đông quân mà dùng những quân lính tinh nhuệ để phá ải. Những tướng cầm đầu đều chọn người dũng mãnh, gan dạ. Về phía quân Đại Việt cũng chia làm nhiều cụm phòng ngự nhỏ, cốt là để tận dụng cơ hội đánh tiêu hao địch. Nguyên sử chép rằng cánh quân của Bột La Hợp Đáp Nhĩ và Trịnh Bằng Phi đã giao tranh với quân Đại Việt giữ các cửa ải Chi Lăng, Hãm Sa, Từ Trúc 17 trận và “đều thắng cả”. Thực ra, quân Đại Việt đã rút kinh nghiệm từ lần chiến đấu trước, không còn đặt nhiều trọng binh ở các ải ngoài biên nữa. Tuy nhiên, sự hy sinh của quân lính ở các ải tiền đồn không vì thế mà có thể xem nhẹ. Các trận phá ải đều khiến quân Nguyên tổn hao nhân mạng do địa thế hiểm trở và sức chiến đấu của quân ta.

Bột La Hợp Đáp Nhĩ cùng Trịnh Bằng Phi kéo quân qua được vùng núi phía bắc khá nhanh, đến địa phận lộ Bắc Giang thì gặp phải sức kháng cự mạnh của quân ta. Cấm quân tinh nhuệ của triều đình Đại Việt dưới sự chỉ huy của Hưng Đức hầu Trần Quán đã bày trận sẵn ở cửa ải Lãng Kinh (Đáp Cầu, Bắc Ninh ngày nay), thủy bộ Đại Việt cùng nhau phối hợp chặn giặc. Quân Nguyên tiến đánh, quân ta dùng tên độc bắn ra như mưa, giặc chết rất nhiều, không tiến quân được. Quân Nguyên từ tướng đến lính trước vốn đã sợ uy lính cung nỏ của Đại Việt giỏi dùng tên độc, nay lại gặp tổn thất nặng nên rất kinh hoàng. Tướng giặc Bột La Hợp Đáp Nhĩ, Trịnh Bằng Phi phải lệnh lui quân về đóng ở ải Vũ Cao, chờ đợi phối hợp với cánh quân phía đông của Thoát Hoan.

Xem thêm: 10 phần về cuộc chiến vĩ đại chống Nguyên Mông lần thứ nhất

22 phần về cuộc chiến vĩ đại chống Nguyên Mông lần thứ hai​

Về cánh đại quân phía đông của Thoát Hoan, đoán được rằng đây là hướng tiến quân mạnh của địch nên Hưng Đạo vương đã chủ trương tránh giao tranh lớn ngay với địch, hòng bảo toàn lực lượng đánh lâu dài. Do đó, Thoát Hoan được thuận lợi mà tiến quân khá nhanh. A Bát Xích đi tiên phong, Thoát Hoan đi phía sau, vượt qua các ải Nữ Nhi, Khả Ly … Quân Nguyên đi một mạch từ Lộc Bình đến gần Vạn Kiếp trong 4 ngày. Tại đây, quân địch bắt gặp trước mặt là trận tuyến với đông đảo quân Đại Việt do Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn chỉ huy, lưng tựa vào sông, lấy núi Phả Lại làm đồn quan sát.

Thoát Hoan đã có những kinh nghiệm xương máu từ lần thất bại trước nên lần này hắn không coi việc chiếm kinh thành Thăng Long làm nhiệm vụ trọng tâm nữa. Thoát Hoan coi Vạn Kiếp mới là địa bàn chiến lược, từ đó có thể kiểm soát những vùng quan trọng để phá thế trận của Đại Việt. Thoát Hoan biết rút kinh nghiệm từ thất bại thì Hưng Đạo vương càng biết tìm phương cách mới để chiến thắng. Thế trận của quân ta cũng thay đổi hoàn toàn so với lần trước.

Tại Vạn Kiếp lần này, không còn là thế trận phòng thủ chặt chẽ với quy mô lớn của quân Đại Việt nữa mà thay vào đó là thế trận linh hoạt, dễ bề tiến thoái với binh thuyền luôn sẵn sàng chở quân rút lui theo các hướng. Tuy vậy, Hưng Đạo vương vẫn cho quân bày trận rất đông đảo, làm như là sẵn sàng đánh lớn với Thoát Hoan, cốt là buộc Thoát Hoan phải dừng bước hội quân. Thoát Hoan muốn tung quân đánh lớn, sai điều cánh quân của Trịnh Bằng Phi và Bột La Hợp Đáp Nhĩ đến hội, đồng thời chờ đợi thủy quân của Ô Mã Nhi kéo đến.

Nói về cánh thủy quân Nguyên Mông, bấy giờ do Ô Mã Nhi chỉ huy đã từ cảng Khâm vượt biển tiến vào địa phận nước ta. Thủy quân Nguyên lại chia làm những hạm đội riêng biệt để tiện bề phối hợp trong các vịnh nhỏ hẹp ven biển Đại Việt. Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp trực tiếp chỉ huy 18.000 thủy quân. Các tướng khác là Ô Vy, Trương Ngọc, Lưu Khuê… mỗi tên chỉ huy một hạm đội, tổng cộng chừng vài vạn thủy quân với các chiến thuyền đi biển cỡ lớn. Trương Văn Hổ dẫn hạm đội tải lương đi sau cùng. Ngày 17.12.1287, thủy quân Nguyên từ cảng Khâm xuất phát. Ngày 20.12, quân địch tiến vào vùng biển Vạn Ninh (Móng Cái). Quân Đại Việt do Nhân Đức hầu Trần Toàn chỉ huy đặt phục binh ở Đa Mỗ đợi giặc. Thuyền quân Nguyên đến cửa Ngọc Sơn thì gặp thủy quân ta chặn đánh. Do lực lượng quá chênh lệnh, quân ta không thể cản được bước tiến của giặc.

Phần lớn thủy quân Nguyên vượt qua được chốt phòng thủ đầu tiên của Đại Việt. Nhân Đức hầu Trần Toàn thấy thủy quân Nguyên đông và mạnh, biết không thể chặn đường tiến của giặc nên kiên nhẫn chờ đợi đánh tiêu hao. Khi quân Nguyên tiến qua trận địa gần hết, Trần Toàn mới cho quân mai phục đem thuyền ra đánh vào các hạm thuyền đi sau cùng của giặc, đánh giết được rất nhiều quân Nguyên, thu được thuyền bè, ngựa chiến, tù binh. Trần Toàn dù lập được quân công nhưng thủy quân Nguyên vẫn còn rất đông và mạnh. Đến vùng biển Vân Đồn, đạo thủy quân lớn của Đại Việt mới xuất chiến. Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư đem binh thuyền giao chiến với Ô Mã Nhi, hai quân kịch chiến. Thuyền quân Nguyên dần chiếm thế thượng phong, quân ta chết nhiều, Trần Khánh Dư phải thu quân rút lui. Ô Mã Nhi đem thủy quân nhanh chóng vào cửa sông Bạch Đằng, đến về Vạn Kiếp hội quân với Thoát Hoan. Bấy giờ quân Nguyên ở Vạn Kiếp

Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư là người nông nổi, trước kia thường phạm nhiều lỗi lầm. Vua và Thượng hoàng còn vị nể chiến công và tiếc tài làm tướng nên nhiều lần khoan dung, lại giao cho trọng trách trấn giữ mặt biển, ngăn chặn thủy quân giặc. Nay Khánh Dư thua trận mất mát nhiều quân sĩ, để cho giặc rộng đường tiến vào nội địa. Thượng hoàng Trần Thánh Tông giận lắm, sai trung sứ đi xiềng Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư giải về đại doanh trị tội.“Lấy quân pháp mà xử, tôi cam chịu tội. Nhưng xin khất hai ba ngày, để mưu lập công rồi về chịu tội búa rìu cũng chưa muộn”.(theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư)

Trung sứ nghe lời tâu xin của Trần Khánh Dư hợp lý, chấp nhận cho Khánh Dư cơ hội lập công chuộc tội. Bấy giờ thủy quân ta dưới trướng Trần Khánh Dư tuy gặp tổn thất nặng nhưng vẫn còn khá đáng kể. Quân ta chỉ bị đánh lui, vỡ trận chứ không bị tiêu diệt. Không chỉ mỗi Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư, quân sĩ dưới trướng ông cũng mong muốn cùng chủ tướng lập công chuộc tội. Quân ta ráo riết xốc lại lực lượng, bố trí mai phục chờ đoàn thuyền lương của giặc mà Nhân Huệ vương đoán rằng sẽ đến trong nay mai.

(còn tiếp)

Quốc Huy

Xem thêm: 10 phần về cuộc chiến vĩ đại chống Nguyên Mông lần thứ nhất

22 phần về cuộc chiến vĩ đại chống Nguyên Mông lần thứ hai​


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận7

  • Hai lúaReply

    09-3-2017 12:01:19

    Các bạn có thể tham khảo thêm một tác phầm có giá trị: "Hà Văn Tấn, Phạm Thị Tâm (1975), Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông thế kỷ XIII, Nhà xuất bản Khoa học xã hội"

  • bihReply

    05-12-2016 06:54:24

    Mình biết trận bạch đằng Hưng đạo vương dùng lau khô kết thành bè mảng phóng hỏa thả theo lúc triều cường sông bạch đằng rút hỏa thiêu đoàn thuyền chiến của ô mã nhi sông bạch đằng là một biển lửa nhấn trìm quân xâm lược. Sau này Nguyễn Hụê cũng dùng cách đánh Hỏa công nương theo con nước triều lên xuống này nhiều lần phá tan thế phòng thủ của Nguyễn Ánh ở Đất Gia định

    • qqqqqReply

      06-12-2016 03:34:41

      Rất vui được bạn Nguyên Huy quan tâm, xin được trao đổi. Không rõ “hơn 4 tài liệu chính sử” của bạn là gì, phần tôi có Đại Việt sử kí toàn thư (ĐVSKTT) và Việt Nam sử lược (VNSL) mà tác giả Trần Trọng Kim viết “cứ theo sử cũ mà chép lại”, “xem xét và góp nhặt những sự ghi chép ở các sách chữ Nho và chữ Pháp” (cụ liệt kê 26 cuốn). Tôi nhận thấy ĐVSKTT chép các sự kiện không thật sự theo đúng thứ tự thời gian (nên hay có “trước đó, trước đây”) nếu không phân tích kĩ sẽ lẫn lộn thứ tự các sự kiện; thứ nữa ĐVSKTT thường kể “đầu việc” mà ít kể chi tiết nội dung (thường lại là những việc mà chúng mình quan tâm). Hãy đọc đoạn từ “Tháng 12…Ngày 30, thái tử Nguyên A Thai cùng Ô Mã Nhi…” đến “Tháng 3, ngày mồng 8, quân Nguyên hội ở sông Bạch Đằng…”, phân tích sẽ thấy sự kiện đánh đoàn thuyền lương là đã vào gần cuối cuộc chiến lần 3 này rồi. Sách VNSL thì viết rất rõ ràng (mà tôi đã chép lại đấy). Còn văn thơ chỉ được dùng khi nó khớp với tài liệu sử chứ không thể lấy nó làm gốc, điều này thì tôi hoàn toàn đồng ý với bạn. Thân mến!

  • Nguyễn HuyReply

    04-12-2016 10:44:42

    Bạn qqq thân mến ! Thể loại thơ diễn ca lịch sử luôn phải xếp dưới các bộ chính sử về độ tin cậy. Hiện tại mình có hơn 4 tài liệu chính sử trùng khớp nhau về thời điểm diễn ra trận đánh Vân Đồn. Vì vậy không lý nào lại bỏ qua những tài liệu này mà viết theo văn thơ được. Ngay như tác phẩm Đại Nam Quốc Sử Diễn Ca ghi chép khá nhiều thông tin lịch sử sai lệch, không trùng khớp với chính sử. Những tác phẩm dạng này chỉ có thể dùng tham khảo thêm bạn nhé !

  • nguyenvanhoangReply

    04-12-2016 04:59:09

    BBT báo Một Thế Giới cứ viết lại những trận đánh lịch sử của cha ông chúng ta để nhắc nhở bạn đọc biết rằng trong lịch sử giữ nước tổ tiên chúng ta đã nhiếu lần đánh thắng giặc Tàu .Tôi đề nghị phải viết rõ là giặc Tàu để bạn đọc không mơ hồ về kẻ thù nào khác...Không nên e ngại chuyện này làm mất đi hào khí của dân tộc Việt Nam.

  • qqqqqReply

    03-12-2016 10:30:27

    Tác giả Quốc Huy đã lẫn lộn về thời gian và diễn biến của trận Vân Đồn rồi! Trần Khánh Dư (TKD) chặn đánh Ô Mã Nhi (OMN) ở Vân Đồn không phải vào lúc OMN mới kéo quân sang đang “từ biển vào sông” mà ngược lại, vào lúc OMN “từ sông ra biển” sau này. Thuỷ quân hùng mạnh của OMN lúc kéo sang hầu như không gặp sự kháng cự lớn nên đã vào được nội địa nước ta, đến sông Lục Đầu hợp với quân Thoát Hoan ở Vạn Kiếp. Rồi OMN còn đem quân đuổi theo Thái thượng hoàng và vua Trần (rút lui theo đường biển chạy vào Thanh Hoá) nhưng không đuổi kịp nên trở ra. Khi qua Thái Bình, biết ở đấy có Thiên Lăng là lăng tổ nhà Trần, OMN đã cho quân đập phá hết. Một thời gian sau quân Nguyên sắp cạn lương, Thoát Hoan sai OMN dẫn quân “từ sông ra biển” đón đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ. OMN ra đến Vân Đồn, TKD chặn đánh nhưng bị thua. Mấy ngày sau OMN gặp đoàn thuyền lương và quay trở lại. Văn thơ cũng có viết (tôi quên tên tác giả rồi): “…Khánh Dư phục kích đánh ngang / Không ngăn được giặc đường hoàng ra khơi / Nghênh ngang trong mấy ngày trời / Mã Nhi trở lại sáng ngời gươm đao / Thuyền chiến hống hách dẫn đầu / Thuyền lương đủng đỉnh theo sau từng đoàn…”. Chữ “ra khơi” là nói việc OMN “từ sông ra biển” đón đoàn thuyền lương, chữ “trở lại” là nói OMN đã đón được và quay lại. TKD xin hoãn việc về chịu tội để lập công chuộc tội. OMN kiêu ngạo cho rằng quân Đại Việt không dám chặn đánh nữa nên dẫn đoàn thuyền chiến đi trước, để đoàn thuyền lương nặng nề chậm chạp tụt lại phía sau. TKD chớp thời cơ phục kích đánh tan đoàn thuyền lương. Như vậy diễn biến trận Vân Đồn không phải như bác Quốc Huy kể đâu, và xét theo thứ tự thời gian thì trận Vân Đồn xẩy ra sau này, còn sau nhiều sự kiện khác, do đó trận Vân Đồn phải được kể trong các bài viết sau mới là đúng.

  • Lê Ngọc MạnhReply

    02-12-2016 07:48:59

    Tôi là người đặc biệt yêu thích lịch sử của dân tộc ta, nên cũng luôn là độc giả thường xuyên của quý báo, những bài báo về chủ đề lịch sử hào hùng như thế này của dân tộc thật sự rất hay và bổ ích giúp nâng cao sự hiểu biết về lịch sử đất nước cũng như lòng tự hào dân tộc đối với độc giả đặc biệt là thế hệ trẻ như tôi, mong rằng quý báo ngày càng cho ra nhiều bài báo về chủ đề này hơn nữa. Trân trọng cảm ơn quý báo!

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.