Lư hương

Lư hương trước tượng đài Lý Thái Tổ, một địa điểm tâm linh của thủ đô - Ảnh: Internet
Người xứ ta, trải qua biết bao thế hệ, truyền từ đời này sang đời khác, coi việc thờ cúng, tưởng nhớ tiền nhân là điều thiêng liêng, không thể tùy tiện, càng không được xem thường, phỉ báng.

Trên bàn thờ gia tiên, thứ không thể thiếu là bát hương (hay còn gọi bình hương). Người miền Nam gọi là bát nhang, nhưng sự kính trọng với đồ thờ cúng này thì dù Bắc dù Nam đâu cũng như nhau.

Cũng cần nói rõ một chút, người xứ ta thường có nhầm lẫn bát hương với lư hương. Lư hương cũng là đồ tế khí-linh khí, dùng để thờ cúng, còn có tên là bộ tam sự, gồm 3 món: chiếc lư và cặp chân đèn (2 chiếc). Tam sự thường được đúc bằng đồng, lư để đốt trầm hương, đặt chính giữa; chân đèn để thắp nến, đặt hai bên. Thường bàn thờ (ban thờ) luôn có cả tam sự lẫn bát hương.

Đồ để thắp hương, cắm hương (nhang) trên bàn thờ hằng ngày, hoặc khi kỵ nhật (ngày cúng giỗ tổ tiên, ông bà, cha mẹ), hoặc ngày lễ tết thường là bát hương. Chỉ ở những nơi đình chùa miếu mạo, chỗ đặt tượng đài, nơi thờ cúng công cộng thì đồ để cắm nhang gọi là lư hương. Có những lư hương rất to, nặng, phải mấy người, thậm chí chục người khiêng mới nổi.

Dù ở trong nhà, trong nhà thờ, trong đình chùa, hay nơi tượng đài, thì lư hương, bát hương luôn được coi trọng bậc nhất. Sự kính cẩn đối với trời đất, thánh thần, tổ tiên, tiền nhân, anh hùng… được thể hiện ở thái độ với đồ tế khí, cụ thể là với bình hương, lư hương. Ngoài vấn đề tâm linh, tôn giáo, đây còn là đạo đức, ý thức, nhân cách của con cháu đối với thánh thần, tổ tiên.

Người xứ ta, trải qua biết bao thế hệ, truyền từ đời này sang đời khác, coi việc thờ cúng, tưởng nhớ tiền nhân là điều thiêng liêng, không thể tùy tiện, càng không được xem thường, phỉ báng.

Chính vì vậy, trong sách Việt Nam phong tục, nhà văn hóa lừng danh Phan Kế Bính có viết rằng “Người xứ ta coi đồ thờ tự là đồ rất kính trọng, không ai dám đem cầm, đem bán bao giờ. Nếu nhà nào nghèo quá phải đem cầm bán thì ai cũng chê cười” (chương 4, Phụng sự tổ tông).

Những nhà nghiên cứu văn hóa, nghiên cứu tôn giáo, nhà phong thủy thường khuyên, nhắc nhở mọi người phải hết sức cẩn thận đối với đồ tế khí, nhất là không được để chúng uế tạp, dịch chuyển tùy tiện, đặt không đúng chỗ, lại càng không được tự ý thay đổi bát hương, nay cái này mai cái khác, nay có mai không. Nếu ta chịu khó để ý, quan sát sẽ thấy ở những ngôi chùa luôn có chỗ thu gom các bát hương, tượng thờ cũ (mà các gia đình thay đổi bằng đồ mới) để làm phép “xử lý” cho phải đạo, đúng với sự tôn kính, thiêng liêng.

Tôi có người nhà, một người trải đời, rất am hiểu lĩnh vực tâm linh. Anh ấy khuyên rằng đối với lư hương, bát hương, điều kỵ nhất là dịch chuyển. Bát hương, lư hương phải yên ổn, vững vàng. Nếu muốn lau chùi, làm sạch bát hương, cần chọn giờ giấc thích hợp, ngày tháng tốt lành, cúng lễ cẩn thận rồi mới được dịch chuyển. Theo quan niệm xưa, sự thay đổi vị trí bát hương, lư hương một cách tùy tiện thường gây ra những xáo trộn, suy sụp gia đạo, đời sống, làm ăn, sinh hoạt… Cứ như các cụ từng dạy “Có thờ có thiêng, có kiêng có lành”, đừng phá bỏ những “nguyên tắc” của tổ tiên, nhất là những điều chưa thể dùng thực tiễn và khoa học để chứng minh sự đúng sai.

Chủ nghĩa duy vật, thái độ vô thần đã và đang tồn tại trong xã hội, trong cuộc sống con người. Không ai bắt ai phải có đức tin thế này thế kia, điều này điều kia. Vì vậy, cũng đừng vì vô thần, duy vật, vì lý do này nọ mà xâm hại những phong tục tốt đẹp, tín ngưỡng thiêng liêng, đặc biệt những vấn đề, những điều về cuộc sống tâm linh.

Nguyễn Thông


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận8

  • Hư TrúcReply

    21-2-2019 11:36:38

    Tôn trọng lư hương , bát hương thì cũng phải, nhưng phải coi ngày lành tháng tốt mới được chỉnh trang sửa chửa lau chùi thì chỉ có bọn mê tín ngu muội mới tin như thế.

  • Nguyễn NghĩaReply

    20-2-2019 04:44:03

    Dân tộc Việt Nam có truyền thống từ ngàn xưa là tôn trọng phần tâm linh, ngay cả khi chủ thuyết duy vật xâm nhập vào nước ta thì truyền thống này vẫn được gìn giữ trong người dân, trong gia đình. Chính quyền hiện nay cũng có chủ trương tự do tín ngưỡng thì nguyện vọng thờ kính tiền nhân - những vị anh hùng ngày xưa có công lớn với đất nước cũng cần được trân trọng. Việc bà bí thư Q 1 hay UBND thành phố muốn dẹp bỏ lư hương thờ kính tổ tiên là việc làm bất kính, thiếu tôn trọng tâm thức thiêng liêng của người dân thành phố và khách thập phương. Đề nghị chính quyền nên lập tức đem lư hương ấy trả lại vị trí cũ. Ngoài ra, nên đặt tên cho một số trường học bằng các danh nhân lịch sử chống giặc phương bắc thay cho các tên tuổi không có thực hay ít giá trị hiện nay.

  • MinhReply

    20-2-2019 11:34:03

    Từ lâu tôi đã được nghe nói về việc tối kỵ khi tùy tiện dịch chuyển bát hương (lư hương tôi nghĩ cg tương tự). Mê tín dị đoan là điều đáng lên án nhưng lòng thành kính tin vào những thứ huyền bí (là những thứ khoa học hiện nay - chính xác hơn là khoa học duy vật của phương Tây - chưa đủ trình độ để giải thích) lại là điều rất quan trọng giúp duy trì một xã hội nhân ái hơn, hòa hợp với thiên nhiên hơn. Những sự băng hoại đạo đức xã hội hay tàn phá thiên nhiên hiện nay có nguyên nhân quan trọng là do những sự vô thần đó. Việc dịch chuyển lư hương đức Trần Hưng Đạo của quận 1 liệu có thể xem như 1 sự vô thần như thế không?

  • Đào Vật LýReply

    19-2-2019 10:03:01

    Theo thuyết tương đối hẹp ( Enstein), không gian vũ trụ ta đang sống có thể bị bẻ cong, từ ''cong mềm mại ''đến mức ''cong queo'', thời gian có thể bị o ép cho méo mó vô hồn, khối lượng vật chất cũng có thể bị ''điều chỉnh'' tăng giảm tùy theo vận tốc đủ lớn của vật thể v.v... Nhưng, tôi chắc chắn rằng, trong không gian tâm linh của người Việt ngàn đời nay, không có chỗ cho những gì ''cong queo'', ''méo mó'', ''o ép'', ''tăng giảm khối lượng niềm tin''', ....Mọi thứ trong không gian tâm linh là thẳng, sáng, yên bình, vĩnh cữu! Xin đừng gây xáo động không gian tâm linh, hãy để một chút không gian riêng cho người dân Việt ''tương tác'' với hồn phách tinh anh của các vị anh hùng dân tộc. Mong lắm thay!

  • Nguyễn Tiện NhơnReply

    19-2-2019 03:28:05

    Vậy mà ai đó còn đem thùng rác để trước tượng Đức Thánh Trần và còn hăm đem lư hương đi nơi khác. Bọn vô thần đã tồn tại quá lâu...

  • Trần QuangReply

    19-2-2019 10:52:56

    Bài của anh Thông rất hay; nhưng các vị lãnh đạo có xem ko mới là vấn đề; nhất là mụ Yến bí thư Q 1 xem được để mụ ấy suy nghĩ nhỉ

  • Nguyễn Đức HuyReply

    19-2-2019 10:29:10

    Cám ơn at1c giả và tòa soạn đã nói hộ phần nào tấm lòng của người dân. Tôi chưa bao giờ thắp nhang trước các tượng đài nhưng việc làm của quận 1 vừa rồi là phi đạo đức, xúc phạm tình cảm của nhiều người. Không chừng mai mốt có thêm lệnh cấm đặt vòng hoa hoặc dời các tượng đài vào hết trong bảo tàng để khỏi phải phơi mưa nắng?

  • Định NguyễnReply

    19-2-2019 09:53:06

    Hoan nghênh bài báo sâu lắng, thú vị, tuy ngắn nhưng đầy ắp thông tin. Nhân việc di dời Lư hương ( yếu tố cấu thành quan trọng của cấu trúc Tượng đài-Lư hương Đức Thánh Trần Q1- TPHCM) , tôi mạn phép bổ sung đoạn viết ngắn sau: Công viên, nơi đặt tượng đài - lư hương là nơi công cộng, là nơi quần chúng nhân dân mặc nhiên có quyền đến để dạo chơi, ngắm cảnh, thắp hương tưởng niệm các vị anh hùng dân tộc. Văn hóa Việt nói chung, văn hóa tâm linh, văn hóa thần minh nước Việt nói riêng từ mấy ngàn năm nay đã thể hiện trong thực tế như vậy. Cái gì qua sàng lọc mấy ngàn năm của văn hóa, phong tục tập quán và tồn tại đến giờ, không thể bị nhìn nhận một cách tùy tiện hoặc quá đơn giản theo kiểu ''tự nhiên chủ nghĩa''! Trong tâm thức người Việt, nơi đặt tượng đài Đức Thánh Trần là nơi đặt BÀN THỜ TỔ TIÊN, nên phải đi kèm lư hương, để mọi người thể hiện lòng thành kính. Không thể ''quy hoạch'' vị trí lư hương theo kiểu như quy hoach bất động sản, không thể di dời lư hương ( một dạng bàn thờ tổ tiên ) mà chưa hỏi ý kiến họ hàng dòng tộc!. Lư Hương- Tượng Đài là một thể thống nhất trong tâm thức người Việt từ bao đời nay! Khộng thể tùy tiện bẻ gãy kết-cấu-tâm-thức Lư Hương-Tượng Đài này bằng cách bất ngờ chia tách Lư Hương một nơi, Tượng Đài một ngã! Không thể quy chụp ''ảnh hưởng an ninh chính trị'' vào đây! Văn hóa là văn hoá, tâm linh là tâm linh, còn truyên truyền là tuyên truyền. Mỗi lĩnh vực đều có ''chức năng'' riêng, ''nhiệm vụ'' riêng, khác nhau nhiều lắm. Tôi nghĩ rằng, cách giải thích của Q1-TPHCM khi bất ngờ di dời Lư hương của Tượng đài Đức Thánh Trần Hưng Đạo ngày 17-02-2019 là không thuyết phục, là chưa đặt đúng mức tâm thức của người dân đối với Đức Thánh Trần trên bình diện chủ quyền lãnh thổ là thiêng liêng, là hơn hết tất cả : Không có Đức Thánh Trần thì nước Việt không được như bây giờ, và mọi người chúng ta, trong đó có bà bí thư Q1, chưa chắc đã được hiện diện như bây giờ với tư cách diễm phúc được làm con dân nước Việt ! Xin hãy nhớ rằng, không có ''quy hoạch'' nào, không có biện minh cho sự thuận tiện nào được phép ''đối trọng'' với hồn thiêng sông núi (trong đó có khí phách tinh anh của các vị anh hùng dân tộc), với chủ quyền lãnh thổ, với sự trường tồn của đất nước. Vì thế, Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Không có gì quý hơn độc lập, tự do! Nói cách khác, bất kỳ ai là con dân nước Việt, buộc phải đề cao độc lập-tự do và tất tần tật mọi thứ liên quan sát sườn đến độc lập-tự do lên cao hơn hết, dù những thứ ấy là vật thể hay phi vật thể! Đó là đạo lý, hơn thế nữa, đó là chân lý!

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.