Khi GDP không sạch

Cần có một GDP xanh, sạch và thực chất.
Chỉ số GDP được đặt ra để đo lường tốc độ tăng trưởng kinh tế nhưng là sự đo lường rất không đầy đủ, nó chủ yếu được dùng làm cơ sở điều hành kinh tế vĩ mô và không đồng nhất với mức độ thịnh vượng và an lành của xã hội.

Một lần nói chuyện với tôi, giáo sư Châu Tâm Luân, một cựu chuyên gia cấp cao của Liên Hiệp Quốc bảo không nên lấy GDP để so sánh sự giàu nghèo giữa các nước.

Ông nói: “Thả một vạn thằng ăn trộm vào xã hội, lập tức GDP sẽ tăng lên”. Bởi vì tài sản bị mất trộm của người dân không bị trừ khỏi sự tăng trưởng GDP nhưng chi phí chống trộm cắp cũng như chi phí điều tra xét xử sẽ góp phần cho tăng trưởng GDP.

Cũng giống như vậy, rừng bị phá GDP không bị trừ đi nhưng chi phí trồng rừng và khắc phục hậu quả phá rừng sẽ làm tăng GDP. Cơ quan Thống kê cũng như Nhà nước hoàn toàn không có khuyết điểm gì khi tính hay không tính những yếu tố đó mà do bản chất của GDP phải tuân theo cách tính như vậy mà thôi.

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về bảo vệ môi trường ngày 24.8, Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà công bố những con số nghe mà ghê rợn:

“Trên toàn quốc hiện có 283 khu công nghiệp với hơn 550.000m3 nước thải/ngày đêm; 615 cụm công nghiệp trong đó chỉ khoảng hơn 5% có hệ thống xử lý nước thải tập trung; các cụm công nghiệp còn lại, hoặc các cơ sở sản xuất tự xử lý nước thải hoặc xả trực tiếp ra môi trường.

Cùng với đó là hơn 500.000 cơ sở sản xuất, trong đó có nhiều loại hình sản xuất ô nhiễm môi trường, công nghệ sản xuất lạc hậu; hơn 13.500 cơ sở y tế hàng ngày phát sinh hơn 47 tấn chất thải nguy hại và 125.000 m3 nước thải y tế; 787 đô thị với 3.000.000 m3 nước thải ngày/đêm nhưng hầu hết chưa được xử lý; lưu hành gần 43 triệu mô tô và trên 2 triệu ô tô tạo ra nguồn phát thải lớn đến môi trường không khí.

Hàng năm, có 100.000 tấn hóa chất bảo vệ thực vật được sử dụng, trong đó, khoảng 80% lượng thuốc bảo vệ thực vật đang được sử dụng không đúng quy định; hiệu suất sử dụng chỉ đạt 25-60%; công tác thu gom, lưu giữ và xử lý bao bì chưa được quan tâm, nhiều nơi thải bỏ ngay tại đồng ruộng gây phát sinh mùi, khí thải.

Cùng với đó là hơn 23 triệu tấn rác thải sinh hoạt, 7 triệu tấn chất thải rắn công nghiệp, hơn 630 nghìn tấn chất thải nguy hại; hiện có 458 bãi chôn lấp rác thải, trong đó có 337 bãi chôn lấp không hợp vệ sinh; có hơn 100 lò đốt rác sinh hoạt công suất nhỏ, có nguy cơ phát sinh khí dioxin, furan...” (dẫn theo Infonet).

Bạn đọc hãy bình tĩnh suy xét cho tường tận. Có quá nhiều sự đóng góp của những hoạt động hủy hoại môi trường nói trên vào sự tăng trưởng GDP. Còn chúng làm dơ bẩn đất nước – Đất và Nước – như thế nào, chúng gây ra biết bao nhiêu là bệnh tật, làm què quặt biết bao nhiêu là đứa trẻ, làm suy thoái nòi giống ta như thế nào thì không hề bị trừ đi khi tính GDP, đó là chưa kể bệnh tật phát triển làm tăng chi phí chữa bệnh, cũng làm góp phần vào sự tăng trưởng GDP. Chưa ai tính có bao nhiều phần trăm trong GDP là GDP đen, GDP bẩn, chỉ biết là hàm lượng đen bẩn trong GDP là quá nhiều.

Chưa hết, trước tình hình đó, Bộ trưởng Trần Hồng Hà kiến nghị Quốc hội “tăng chi ngân sách cho sự nghiệp bảo vệ môi trường, tập trung giải quyết vấn đề môi trường bức xúc, tồn đọng kéo dài; thu hút mạnh đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài vào phát triển ngành công nghiệp, dịch vụ bảo vệ môi trường”. Nếu kiến nghị này được chấp nhận thì chắc chắn GDP cũng sẽ tăng lên.

Chính phủ kêu gọi “không đánh đổi môi trường để phát triển kinh tế” là rất đúng. Tại Hội nghị nói trên, Bộ trưởng Trần Hồng Hà kêu gọi đã đến lúc chúng ta phải xây dựng chỉ tiêu “GDP xanh”, cũng rất đúng. Nhưng Bộ trường cho rằng chỉ tiêu “GDP xanh” này “phải tính toán đến cả các chi phí tiêu dùng tài nguyên và mất mát về môi trường do các hoạt động kinh tế” là bất khả thi, nếu chúng ta vẫn sử dụng hệ thống tính toán GDP theo thông lệ quốc tế.

Vấn đề là phải đưa khái niệm GDP trở về với bản chất thật của nó để sử dụng làm một trong những căn cứ điều hành, cân đối vĩ mô chứ không phải là để báo cáo thành tích hay để “tô màu” cho nền kinh tế. Còn nhiệm vụ bảo vệ môi trường là chuyện lớn hơn nhiều, nó phải được đặt ngang với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đất nước, được hàm chứa trong nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đất nước.

Có quá nhiều vấn đề về chiến lược, về kế hoạch kinh tế-xã hội, về các “tầm nhìn” ngắn hạn và dài hạn cũng như hoàn thiện luật lệ và tổ chức bộ máy, nhưng điều có thể làm ngay từ bây giờ là xác định cho rõ nhiệm vụ của các vị tỉnh trưởng, thị trưởng, quận trưởng, xã trưởng (Chủ tịch UBND các cấp).

Hãy giải phóng các vị ấy ra khỏi các hoạt động kinh tế, phải bỏ vai trò chủ quản của địa phương đối với doanh nghiệp. Thành bại của doanh nghiệp là của chủ doanh nghiệp, Nhà nước quản lý bằng pháp luật, chẳng liên quan gì đến các vị ấy cả.

Các vị ấy chẳng cần phải bận tâm đến “tăng trưởng GDP”, kinh tế địa phương có phát triển hay không chẳng nên khen thưởng hay kỷ luật các vị ấy (trừ trường hợp các vị ấy ban hành những quyết định trái luật gây khó khăn cho doanh nghiệp và việc làm ăn của người dân), nhưng đường phố bẩn, đồng ruộng bẩn, sông bẩn, biển bẩn thì nhất định các vị ấy phải chịu trách nhiệm, phải bị cách chức hoặc ra tòa hình sự tùy theo sự liên đới ít hay nhiều.

Các vị bộ trưởng cũng vậy, phải bỏ vai trò bộ chủ quản đối với doanh nghiệp, một vai trò tốn rất nhiều nguồn lực và nhân sự nhưng vô nghĩa, để các vị bộ trưởng và bộ máy của các bộ tập trung vào việc quản lý nhà nước đối với lĩnh vực mà từng bộ phải chịu trách nhiệm theo luật định, trong đó có lĩnh vực môi trường.

Hoàng Hải Vân


Loading...

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT


Bình luận3

  • Viet HoangReply

    01-12-2016 04:49:02

    "Đã từ lâu tôi cứ băn khoăn một điều : tại sao GDP trên đầu người hàng năm cứ tăng đều, từ 500 đến trên 2000 USD mà đới sống của đa số người dân, trong đó có tôi hầu như không tăng được gì đáng kể. Hôm nay đọc được bài “ KHI GDP KHÔNG SẠCH” của Hoàng Hải Vân ( HHV ), do trang Bauxite đăng ngày 31 tháng 8 tôi mới vỡ ra ít nhiều. Tôi viết vài dòng chia sẽ cùng các bạn. Theo HHV thì GDP có phần sạch và phần bẩn ( không sạch). Khi so sánh nước A có GDP cao hơn nước B thì chưa chắc nước nào đã giàu hơn. Quan trọng là phần sạch trong đó. Nếu trong GDP của A có quá nhiều phần bẩn thì tuy GDP cao nhưng vẫn nghèo. Trước đây GS Dương Học Hải có lần nói với tôi :” Ông biết không, làm một công trình ( con đường, chiếc cầu chẳng hạn ) lãng phí càng nhiều, tham nhũng càng lớn, giá thành càng đắt, chất lượng càng tồi,( càng mau hỏng) thì GDP càng tăng”. Tôi gật gù tán thành nhưng chưa hiểu thật kỹ, định có dịp sẽ hỏi thêm GS Hải. Thế rồi, sau khi đọc bài của HHV tôi đã hiểu ra phần nào. HHV viết đại ý : + Xã hội có nhiều trộm cắp làm GDP tăng. +Phá rừng làm GDP tăng. + Ô nhiễm môi trường làm GDP tăng, và nhiều thứ khác…Nghe có vô lý không. HHV giải thích như sau : Trộm cắp tăng, tài sản bị trộm không được tính vào GDP (bị trừ đi), nhưng chi phí để đối phó với bọn trộm lại được tính. Thiệt hại mọi mặt do phá rừng, do ô nhiễm môi trường dù có lên đến hàng triệu tỷ cũng không được tính vào việc giảm GDP, nhưng tiền bỏ ra để khắc phục lại được tính vào. Những phần GDP như thế đều thuộc phần không sạch, nó càng tăng càng làm nghèo đất nước. Chuyện làm đường tôi hiểu như sau. Khi làm xong một con đường thì GDP được tăng thêm một khoản bằng giá thành con đường đó.Giả thử, nếu làm thật nghiêm chỉnh chỉ tốn 50 tỷ. GDP được tăng 50 tỷ. Nhưng vì có tham nhũng và lãng phí mà giá thành tăng lên thành 80 tỷ thì GDP được tăng 80, trong đó 50 là phần sạch còn 30 là phần bẩn. Thế rồi con đường bị hư hỏng, lại phải sửa chữa hết 10 tỷ nữa. GDP lại được tăng thêm 10 tỷ. Trong xây dựng tôi biết nhiều dẫn chứng, chỉ xin nêu một thí dụ điển hình. Để kỷ niệm ngàn năm Thăng Long, Hà nội cho làm Bảo tàng ( hình dáng hoa sen kiểu Chùa Một cột) tốn trên 2.300 tỷ ( chỉ mới tiền xây dựng, chưa kể tiền đất và nội thất ). Làm xong thì GDP của Hà Nội được tăng ít nhất là 2.300 tỷ trong năm đó, nhưng rồi cho đến nay chưa rõ Bảo tàng mang lại lợi ích gì. Rồi những công trình chi tiêu hàng trăm, hàng ngàn, hàng vạn tỷ, đã làm xong hoặc chưa xong nhưng không mang lại hiệu quả gì đáng kể cũng được kể vào sự tăng trưởng GDP. Chao ôi, cứ mỗi lần nghe thông báo GDP tăng lại khấp khởi mừng. Bây giờ biết ra thì chưa biết nên mừng hay nên lo. Bài của HHV khá dài, trình bày nhiều vấn để về GDP không sạch. Bạn nào muốn xem đầy đủ xin vào đường link : http://motthegioi.vn/chuyen-h…/khi-gdp-khong-sach-41583.html Tôi đoán HHV là một người am hiểu về GDP mới viết được như thế.Về tài chính và GDP tôi có biết ở trình độ trung bình, nhân dịp đọc được bài của HHV thì trao đổi với các bạn. Có ai phát hiện tôi hiểu sai, viết sai chỗ nào xin chỉ ra , tôi xin cám ơn trước." Giáo Sư Nguyễn Đình Cống

  • trannhiReply

    29-10-2016 03:40:53

    Quá trình Cổ phần hóa gần như dừng lại. Chẳng nhúc nhíc gì nữa. Cuối nhiệm kì trước còn sửa sai được chút ít là đẩy được một số anh ăn bám ra thị trường. Còn thời gian qua chẳng thấy đẩy được anh nào mà hô hào thì lớn, làm thì chẳng bao nhiêu. Ngoài ra củng cố hành lang pháp lý và xốc lại bộ máy hành chính làm việc không những hiệu quả mà hiện tại cần nhất là thượng tôn pháp luật phải là chuẩn mực. Vấn đề nữa là giải quyết hậu CPH cho người lao động đảm bảo quyền lợi cũng như công ăn việc làm là một vấn đề nhức nhối. Ôi nói ra thì nhiều nhiều vấn đề lắm.

  • MoReply

    31-8-2016 04:27:49

    Bài viết hay. Ngẫm lại : nước đổ đầu vịt (vịt không chịu thấm nước , nước đổ bao nhiêu thì đầy ?)

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.