ngày 27 tháng 03 năm 2017
Tài chính - Đầu tư
 

Tận dụng FDI từ Trung Quốc, chúng ta nên học cách Phần Lan chơi với Nga

In bài viết
Phần Lan tận dụng tốt các nguồn đầu tư từ Nga
  Việt Nam không thể từ bỏ cuộc chơi với Trung Quốc mà quan trọng phải biết cách chơi. Việt Nam có thể học theo mối quan hệ Phần Lan và Nga. Phần Lan đón nhận nguồn vốn đầu tư cực lớn từ Nga nhưng biết chọn lọc, sử dụng phát triển công nghệ, phát triển kinh tế.

Một trong những thông tin nhận được nhiều sự chú ý trong nền kinh tế những ngày gần đây, là việc nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Trung Quốc vào Việt Nam đang có dấu hiệu tăng mạnh kể từ đầu năm 2017. Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư), trong 2 tháng đầu năm 2017, Trung Quốc đã vươn lên vị trí thứ hai trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, đạt khoảng 721 triệu USD và chỉ đứng sau Singapore (theo CafeF), vượt qua những nền kinh tế vốn dẫn đầu trong vài năm trở lại đây như Hàn Quốc hay Nhật Bản.

Việc nguồn vốn FDI từ Trung Quốc đổ vào Việt Nam tăng mạnh như thường lệ đang dấy lên những sự bất an nhất định, chủ yếu là do những vấn đề liên quan đến các dự án trước đây có dính líu đến các nhà đầu tư Trung Quốc. Tuy nhiên, trên thực tế những lo lắng về sự gia tăng mạnh nguồn vốn đầu tư từ Trung Quốc trong thời gian qua mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm trong hoạt động thu hút FDI của Việt Nam. Có một thực tế là cho đến giờ, có lẽ Việt Nam vẫn chưa nhìn thẳng vào vấn đề FDI của chính mình.

Nhận định về sự gia tăng mạnh mẽ nguồn vốn FDI từ Trung Quốc vào Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2017, chuyên gia kinh tế TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng: “Nhiều ý kiến lo ngại nguồn vốn đầu tư Trung Quốc không mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam về môi trường, công nghệ… Thế nhưng, Việt Nam không thể từ bỏ cuộc chơi với Trung Quốc mà quan trọng phải biết cách chơi. Việt Nam có thể học theo mối quan hệ Phần Lan và Nga. Phần Lan đón nhận nguồn vốn đầu tư cực lớn từ Nga nhưng biết chọn lọc, sử dụng phát triển công nghệ, phát triển kinh tế”. (theo CafeF).

Nói cách khác, trong lĩnh vực thu hút và sử dụng vốn đầu tư FDI, vấn đề trước hết thuộc về nước chủ nhà mà ở đây là Việt Nam. Nếu chúng ta có một hệ thống luật pháp, quy định hoàn thiện cùng một chính sách thu hút và sử dụng vốn FDI hợp lý, thì không cần phải lo ngại nguồn vốn FDI ấy đến từ đâu, mà thậm chí ngược lại càng nhiều vốn đầu tư thì càng tốt. Vì Việt Nam đang chưa có những điều đó, nên về lý chúng ta phải lo ngại tất cả, chứ không chỉ riêng các dự án FDI từ Trung Quốc.

Nguyên nhân căn bản và sâu xa nhất cho tình trạng này đó là Việt Nam đang định vị sai vai trò của đầu tư FDI trong nền kinh tế. Nếu như hầu hết các quốc gia khác trong khu vực và thế giới xác định vai trò lớn nhất của FDI là chuyển giao vốn và công nghệ cho nền kinh tế của mình, thì Việt Nam lại coi đây là động lực tăng trưởng chủ đạo cho nền kinh tế. Chúng ta thường xuyên bắt gặp các cụm từ rất điển hình trên các phương tiện truyền thông như “vì nôn nóng đạt mục tiêu tăng trưởng, lãnh đạo một số tỉnh đã chấp thuận cho phép thu hút dự án đầu tư FDI ồ ạt”,… đó là những biểu hiện cho thấy Việt Nam thu hút FDI một phần lớn là vì muốn đẩy cao tốc độ tăng trưởng kinh tế, chứ không phải là vì muốn chuyển giao vốn và công nghệ. Quay trở lại thời điểm những năm 2010-2011, kinh tế Việt Nam vừa thoát khỏi khủng hoảng vẫn duy trì được mức tăng trưởng trên dưới 5%, không cần phải đưa ra những con số thống kê cũng hiểu được lý do vì sao.

Chính sách sai lầm này đã và đang đưa đến những hậu quả nghiêm trọng và hệ lụy khủng khiếp. Trước hết, nó làm xói mòn những động lực tăng trưởng chủ đạo khác của nền kinh tế Việt Nam, mà chủ yếu là khu vực kinh tế tư nhân. Theo thống kê, giai đoạn sau năm 2007 khi Việt Nam gia nhập WTO và bắt đầu đón nhận lượng vốn đầu tư FDI tăng vọt thì đây cũng là giai đoạn các loại giấy phép con vốn là ác mộng của doanh nghiệp tư nhân tăng vọt. Quy mô doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam ở thời điểm hiện tại so với thời điểm đầu những năm 2000 giảm rất mạnh.

Khi động lực tăng trưởng chủ đạo đã chuyển sang tay khu vực FDI, thì việc sa sút của khối tư nhân là điều dễ hiểu, khi các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và Chính phủ cho khu vực này giảm đi, còn các rào cản kinh doanh và lạm thu thì tăng lên. Việc những số liệu thống kê đáng báo động về khu vực doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam (chỉ có 3% là doanh nghiệp lớn, và trên 90% là doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ), cũng như những nỗ lực hỗ trợ như chương trình “Quốc gia khởi nghiệp” thời gian vừa qua, đều có nguyên nhân sâu xa từ sự ghẻ lạnh đối với doanh nghiệp tư nhân do cách nhìn sai lệch về FDI những năm trước đây tạo ra.

Và để đổi lại những cái giá cực đắt đó, Việt Nam thu được những gì từ sự ưu đãi quá lớn FDI này? Trước hết là nguy cơ về môi trường, khi theo thống kê có tới 80-90% dự án đầu tư FDI vào Việt Nam có công nghệ trung bình và thấp (chỉ có 3% dự án có công nghệ cao), tỷ lệ doanh thu ở lại nền kinh tế nội địa rất thấp trong khi các nguy cơ môi trường phải gánh chịu lại quá cao.

Không chỉ thất bại trong việc chuyển giao công nghệ, mà Việt Nam cũng thất bại luôn trong việc chuyển giao vốn từ khu vực FDI. Theo thống kê, số dự án thuộc diện chế tạo dù chiếm tới trên 55% tổng số dự án đầu tư, nhưng chỉ chiếm tỷ lệ vốn khoảng 53,16% mà thôi. Trong khi đó các lĩnh vực khác dù có số dự án rất khiêm tốn nhưng tỷ lệ vốn cực cao, điển hình như bất động sản, chỉ chiếm khoảng 2,6% tổng số dự án nhưng số vốn lại lên tới 21,28% tổng vốn đầu tư (theo The Saigon Times). Nói cách khác, khoảng một nửa số vốn đầu tư FDI vào Việt Nam không nằm trong lĩnh vực chế tạo vốn dĩ lẽ ra phải được ưu tiên cao nhất. Ngoài ra, bình quân vốn trong các dự án thuộc lĩnh vực chế tạo cũng quá nhỏ.

Ngay cả người lao động, vốn là đối tượng được xem như hưởng nhiều lợi ích nhất từ sự tăng trưởng đầu tư FDI, cũng không hẳn như vậy. Theo thống kê, bình quân lương của các doanh nghiệp FDI trong 2 năm 2015 và 2016 thuộc diện thấp hơn mức bình quân của người lao động nói chung trong nền kinh tế. Theo đó, lương bình quân tại các doanh nghiệp FDI trong 2 năm này lần lượt là 5,24 triệu đồng/tháng và 5,69 triệu đồng/tháng, trong khi mức bình quân chung là 5,31 triệu đồng/tháng và 5,71 triệu đồng/tháng (theo The Saigon Times). Nền kinh tế Việt Nam hiện cũng đang phụ thuộc nặng vào các doanh nghiệp FDI, khi khu vực này hiện chiếm tới trên 70% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng năm của Việt Nam.

Với những gì vừa đề cập, thật khó hiểu vì sao chúng ta lại phải thu hút cũng như hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi cho FDI. Kể cả khi chính sách của Nhà nước và Chính phủ đã thay đổi theo hướng thúc đẩy hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân như những gì diễn ra trong thời gian vừa qua, thì rõ ràng là Việt Nam vẫn chưa nhìn thẳng vào vấn đề FDI. Phải đến khi nào thì Việt Nam coi vai trò lớn nhất của FDI chỉ là để chuyển giao vốn và công nghệ cho các doanh nghiệp và nền kinh tế nội địa; đến khi nào Việt Nam mới buộc các doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam bắt buộc phải thuộc diện công nghệ cao và phải thông qua liên doanh trong nước cũng như buộc chuyển giao công nghệ; chỉ đến khi nào Việt Nam có một hệ thống luật pháp, quy định hoàn thiện cùng một chính sách thu hút và sử dụng vốn FDI hợp lý, thì khi đó mới không cần lo ngại về những mặt trái mà các dự án đầu tư FDI gây ra, chứ không chỉ riêng Trung Quốc ở thời điểm hiện tại.

Nhàn Đàm

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 2
16/03/17PHẢN HỒI
http://laodong.com.vn/xa-hoi/canh-giac-truoc-tour-du-lich-0-dong-646773.bld Bản chất của "Tour du lịch 0 đồng của TQ" không như ông PGĐ Sở DL nói! Ông PGĐ Sở DL Đà Nẵng hoàn toàn không hiểu bản chất "tour DL 0 đồng" rồi! Bên trong các trung tâm giới thiệu sản phẩm cao su VN thực chất chỉ là giới thiệu gian dối. Vì nếu ai đặt mua, thay vì mua trực tiếp mang về cồng kềnh, khách chỉ đặt hàng trả tiền, xong sản phẩm sẽ được sản xuất ngay tại TQ & giao hàng ngay tại TQ. Vậy VN được gì với các "tour DL 0 đông" này thì biết rồi hen. Đó là lý do vì sao họ không muốn người VN vào vì ở đây không thục sự bán hàng mà lừa đảo & họ sợ người VN phát hiện thôi! (Dư luận nghe nói không biết chính xác không, là đàng sau các doanh nghiệp liên kết "tour DL 0 đồng" này là người nhà cán bộ. Nếu vậy thì lợi ích nhóm kinh khủng quá!)
16/03/17PHẢN HỒI
Việt nam nếu làm và chơi với trung quốc không sớm thì muộn sẽ thấy cái kết không tốt.nhiều trò sảo quyệt còn đang trực chờ với VN từ phía trung quốc. nên xem xét kỹ khi muốn làm một việc gì.
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Nhàn Đàm

    Tác giả

    Sự xuất hiện của các tỉ phú (và cả triệu phú) đô la có thể xem như một góc nhìn mới mẻ về nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh Chính phủ đang nỗ lực tái cơ cấu nền kinh tế và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp tư nhân – tiền đề cho sự xuất hiện của các tỉ phú đô la Việt.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Tôi đọc bài phóng sự "Bảo mẫu Thiên Lý: vấp ngã tuổi 19, trưởng thành tuổi 23" (Tuổi Trẻ Online, ngày 22.3.2017) với niềm vui nhẹ nhàng và cảm động.

  • Hồ Hùng

    Nhà báo

    Chuyện ông trưởng phòng ở Tiền Giang ăn cắp 16 quả trứng vịt, tuy trị giá rất nhỏ, chỉ khoảng 80.000 đồng, nhưng đã “lòi” ra chuyện không nhỏ!

  • Nguyễn Thông

    Nhà báo

    Thiết nghĩ những người làm chính sách, đề ra ý tưởng để lập lại trật tự xã hội cũng cần xem xét thấu đáo nghĩa của những khái niệm, từ ngữ. Với hàng rong mà định nhốt vào một chỗ, quả thực chả khác đem thúng úp nia, làm cái việc vô nghĩa.

  • Hoàng Hải Vân

    Nhà báo

    Việc ra quân dọn dẹp vỉa hè đang được mở rộng trong cả nước thành một phong trào rất có khí thế. Dù được sự ủng hộ của người dân và sự hậu thuẫn của các phương tiện truyền thông, nhưng vẫn còn nhiều lý do để lo ngại và sự lo ngại không chỉ ở chuyện vỉa hè.