ngày 22 tháng 06 năm 2017
Tiếng Việt tôi yêu
 

Những lỗi tiếng Việt thường thấy trên báo chí, truyền thông (tiếp)

In bài viết
  LTS: "Tôi yêu tiếng nước tôi/Từ khi mới ra đời người ơi" (Phạm Duy). Và tiếng Việt còn, người Việt còn. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, tiếng Việt đang bị phôi pha sai lạc rất nhiều bởi những tác động chủ quan hoặc khách quan. Thật đáng buồn khi nhiều người Việt chưa hiểu đúng, dùng đúng tiếng Việt, ngay trong giới "có chữ". Không ít người lãng quên, xem nhẹ vẻ đẹp của thứ tiếng mà chúng ta gọi là "tiếng mẹ đẻ". Báo điện tử Một Thế Giới mở chuyên mục "Tiếng Việt tôi yêu" không ngoài mong muốn giúp mọi người thêm tình yêu với tiếng mẹ đẻ, trao đổi và đóng góp vào việc đọc hiểu đúng, dùng đúng tiếng Việt (giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt như người ta thường nói) và khơi gợi cảm nhận, niềm tự hào về vẻ đẹp của Tiếng Việt mến yêu trong mỗi chúng ta.

Kỳ trước: Những lỗi tiếng Việt thường thấy trên báo chí, truyền thông

4. Những từ nước ngoài về đo lường viết tắt như: km (ki lô mét), kg (ki lô gam), ha (héc ta), m2 (mét vuông)… bị nhiều phóng viên và tờ báo dùng không chuẩn mực. Cần lưu ý rằng những từ đó khi đi liền với con số cụ thể thì có thể viết tắt (ví dụ 200ha, 15km) nhưng khi đi với chữ thì phải viết đầy đủ (ví dụ 200 ngàn héc ta, 1 vạn ki lô mét). Điều rất đáng lưu ý là trong tiếng Việt đã có những từ thay thế rất gọn nhưng ít được dùng, ví dụ: cây số (ki lô mét), ký (ki lô gam).

Ngoài ra, cần quy định rõ những chữ viết tắt chỉ đơn vị tiền tệ, thời gian, đo lường… (như đồng-đ, mét-m, giờ-g, ki lô wat giờ-kwh…) cần viết sát ngay sau các con số bởi khi nó nằm ở cuối dòng dễ bị đẩy xuống dòng dưới đứng một mình, trái với quy chuẩn tiếng Việt.

5. Dùng dấu phảy (còn được đọc là phẩy) tràn lan. Không chỉ trên mặt báo mà ngay cả những văn bản quan trọng của nhà nước bây giờ cũng nhan nhản sự lạm dụng dấu phảy. Họ lý giải rằng tách ra bằng dấu phảy để nhấn mạnh, làm rõ từng thành phần, từng yếu tố được nói đến nhưng thực ra không cần thiết bởi không dùng dấu phảy thì người đọc vẫn hiểu nội dung văn bản đang thể hiện cái gì. Rất nhiều từ ghép, thành ngữ cần phải viết liền thì bị tách ra bằng dấu phảy khiến văn bản trở nên rối, vô duyên, ví dụ: phòng, chống tham nhũng (trong khi đó lại viết liền phòng chống lụt bão); tắm, giặt; cơm, áo, gạo, tiền; rút dây, động rừng; trọng nam, khinh nữ; mưa to, gió lớn; dạy thêm, học thêm; nhà cao, cửa rộng; giận cá, chém thớt…

6. Sai về từ Hán Việt rất phổ biến, nhất là khi dùng những từ: yếu điểm (để nói về điểm yếu), vấn nạn (được hiểu là vấn đề tệ nạn), sáp nhập (được hiểu sát vào và nhập lại), tự (khi viết về ai đó kèm theo một cái tên phụ, ví dụ: Hải, tự Hải bánh; đúng ra phải viết tức Hải bánh; bởi tên tự là tên chữ chỉ dùng cho những bậc hiền tài, không thể dùng cho kẻ xấu). Trên một tờ báo còn đặt cái tít rõ to “Trúng khẩu đồng từ” mà lẽ ra phải là “Chúng khẩu đồng từ”, không phải sơ suất sai chính tả mà do không hiểu nghĩa cụm từ Hán Việt này (bằng chứng là lặp nhiều lần trong bài), bởi không hiểu nghĩa Hán Việt, cứ dùng bừa.

7. Không hiểu do đâu, từ bao giờ, trên cả báo in lẫn phát thanh, truyền hình các phóng viên, phát thanh viên hay dùng cụm từ “bên cạnh đó”. Trong rất nhiều trường hợp, đúng ra phải dùng từ “ngoài ra” bởi không thể “bên cạnh đó” với những điều được nhắc đến ở dạng vô hình, không cụ thể. Lỗi này rất phổ biến, trên tờ báo nào, buổi phát thanh, truyền hình nào cũng mắc.

8. Tốt nhất là tiến tới bỏ dần các chữ số La Mã trên mặt báo vì khó đọc, khó nhớ. Ví dụ: thế kỷ XIX, thế kỷ XXI, điều XXVIII... vừa rườm rà, vừa khó suy; trong khi viết đơn giản 19, 21, 28 thì ai cũng biết.

Nguyễn Thông

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 3
10/10/16PHẢN HỒI
Có một từ không phải là mới lạ nhưng có nhiều phóng viên báo đài và có cả một số nhà văn thích thú sử dụng vì cho là “mới, lạ” chăng, ấy là từ “cứu cánh”. Các vị có vẻ bắt chước nhau sử dụng và đều nghĩ rằng nó có nghĩa là phương tiện, phương pháp hay cách thức để (giúp cho đối tượng đang được nói đến) giải quyết một vấn đề khó khăn gặp phải. Thực ra, “cứu cánh” có nghĩa là “mục tiêu, mục đích”. Vậy thôi.
04/10/16PHẢN HỒI
Nhiều đài truyền hình vẫn hay nói " chia vui" mà không biết cha ông mình chỉ nói " chung vui" và " chia buồn"
04/10/16PHẢN HỒI
Tôi đồng tình với bài viết của tác giả Nguyễn Thông. Đúng là lâu nay, chúng ta không có cơ quan nào kiểm duyệt nên có tình trạng dùng tùy tiện câu chữ ngoại lai không đúng với bản chất sự việc. Rất mong có cơ quan nào đứng ra để điều chỉnh lại cho đúng, nhất là trong lúc cả nước đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Bình Luận

    Bình luận

    Từ năm 1977, Sơn Trà là rừng đặc dụng (rừng cấm) và trở thành khu bảo tồn thiên nhiên vào năm 1992, rộng 4.439 ha. Năm 2008, Đà Nẵng quy hoạch Sơn Trà chỉ còn 2.591 ha. Cuối năm 2016, chính phủ quy hoạch Sơn Trà thành trọng điểm du lịch quốc gia với 1.056 ha. Vấn đề cốt lõi là làm sao phát triển mà vẫn bảo tồn được cảnh quan và hệ sinh thái bền vững. Đó chính là Du lịch trách nhiệm mà chính phủ Việt Nam và cả thế giới đang nỗ lực thực hiện.

  • Nguyễn Công Khế

    Nhà báo

    Mỗi năm, đến ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, lại gợi tôi nhiều kỷ niệm buồn vui lẫn lộn. Tôi thông cảm cho Thế Thanh. Trước đây, khi tôi còn làm báo. Thế Thanh và Kim Hạnh đã rời vũ đài trước. Gặp tôi Thế Thanh thường tâm sự: "Mình chỉ muốn trở lại nghề báo thôi Khế ơi!". Nghề báo, đối với chúng tôi là lẽ sống, là khát vọng sống, đôi khi là sống và chết chứ không phải là nghề kiếm cơm đơn thuần.

  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Chúng ta không nên và thậm chí, cần phải hết sức thận trọng trước những thông tin ở đâu đó cung cấp cho người làm báo dù có thể là rất chính xác vào mỗi kỳ "quy hoạch nhân sự" khi đằng sau đó là ý đồ của ai đó. Vô tình, chúng ta trở thành công cụ giúp cho một ai đó, một nhóm nào đó đang mưu cầu lợi ích riêng mà báo chí thì vô tư, không hay biết, trở thành cánh tay nối dài giúp họ.

  • Bình Luận

    Bình luận

    Cụ Huỳnh Thúc Kháng mang khí phách của người làm báo chân chính, như cụ Hồ nhận định, là của người cầm đuốc soi đường cho quốc dân đi.

  • Đoàn Đạt

    Nhà báo

    Thuyết hậu hiện đại của những năm 70 – 80 thế kỷ trước đã đưa ra nhận định về hệ lụy của một xã hội “vi tính hóa”, nhưng gần nửa thế kỷ trôi qua, những tiên liệu ấy cho thấy ít nhiều phiến diện.