ngày 30 tháng 04 năm 2017
Tiếng Việt tôi yêu
 

Những lỗi tiếng Việt thường thấy trên báo chí, truyền thông

In bài viết
  LTS: "Tôi yêu tiếng nước tôi/Từ khi mới ra đời người ơi" (Phạm Duy). Và tiếng Việt còn, người Việt còn. Nhưng trong bối cảnh hiên nay, tiếng Việt đang bị phôi pha rất nhiều vì những tác động chủ quan và khách quan. Thật đáng buồn khi nhiều người Việt chưa hiểu đúng, dùng đúng tiếng Việt, ngay trong giới "có chữ". Không ít người lãng quên, xem nhẹ vẻ đẹp của thứ tiếng mà chúng ta gọi là "tiếng mẹ đẻ". Báo điện tử Một Thế Giới mở chuyên mục "Tiếng Việt tôi yêu" không ngoài mong muốn giúp mọi người thêm tình yêu với tiếng mẹ đẻ, trao đổi và đóng góp vào việc đọc hiểu đúng, dùng đúng tiếng Việt (giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt như người ta thường nói) và khơi gợi cảm nhận, niềm tự hào về vẻ đẹp của Tiếng Việt mến yêu trong mỗi chúng ta.

Nói không quá đáng, trong việc chuyển tải ngôn ngữ mẹ đẻ đến với đông đảo công chúng, báo chí-truyền thông công rất to nhưng tội cũng nhiều. Thậm chí có ý kiến cực đoan cho rằng báo chí phải chịu trách nhiệm lớn đối với sự hủy hoại, làm hỏng sự trong sáng, quy chuẩn của tiếng Việt. 
Xin nêu ra đây một vài lỗi mà chúng ta thường thấy trên báo chí-truyền thông:

1. Cách viết không thống nhất những từ nước ngoài đã được Việt hóa, tức là đã được phiên âm, dùng phổ biến trong tiếng Việt. Ví dụ: càphê, ximăng, xíchlô, bêtông, axít, vắcxin, kiốt (trên báo Lao Động) hay là cà phê, xi măng, xích lô, bê tông, a xít, vắc xin, ki ốt? Theo chúng tôi, những từ như thế đã thoát khỏi nguyên gốc, được sử dụng như mọi từ tiếng Việt khác, có dấu tiếng Việt thì cần viết tách ra.

2. Nhiều từ có nghĩa rất rõ ràng nhưng thường bị viết sai: Tham quan viết thành thăm quan, chấp bút – chắp bút, lặp lại – lập lại, trùng lặp – trùng lắp, hằng ngày – hàng ngày, thập niên – thập kỷ; không phân biệt được sự khác nhau giữa giả thuyết – giả thiết, tung tích – tông tích… Chúng tôi nhận thấy hầu hết những trường hợp sai do phóng viên và biên tập viên không chịu hiểu kỹ nghĩa của thành tố ghép (đẳng lập hoặc chính phụ) hoặc không nắm được nghĩa của từ Hán Việt, khiến từ vô nghĩa hoặc sai trầm trọng.

3. Người viết không nắm được kết cấu cơ bản chủ vị của câu tiếng Việt nên thường sai trong các trường hợp đặt câu có vị ngữ là những động từ cho biết, khẳng định, nói, nói rằng khi đặt dấu phảy ngay sau những từ đó. Theo chúng tôi, để bảo đảm chuẩn tiếng Việt phải viết liền thành phần bổ ngữ ngay sau những động từ đó; còn nếu nội dung có tính liệt kê thì dùng dấu hai chấm (:).
(còn tiếp)

Nguyễn Thông

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 13
03/10/16PHẢN HỒI
Những năm 70, 80 trên làn sóng đài TNVN có chương trình "Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt". Nay báo "Một thế giới" mở chuyên mục "Tiếng Việt tôi yêu" là cần thiết. Nhưng trước hết, phải hiểu cho rõ những từ ngữ "Việt" và gốc Hán được gắn mác "Hán - Việt" trước đã. Tôi đã nhiều lần nêu ý kiến của mình về vấn đề này rồi. Những ngày vừa qua, người ta chủ yếu nói về dùng tiếng Anh hiện nay, nhưng lại rất dễ dãi chấp nhận từ gốc Hán, mặc dù từ đó đưa vào câu viết sẽ sai về ngữ pháp của tiếng Việt. Hy vọng rằng, qua thời gian vì lý do nào đó, tiếng mẹ đẻ của chúng ta sẽ trở lại trong sáng hơn.
03/10/16PHẢN HỒI
Chúng tôi vốn làm nghề dạy học. Những cách dùng từ ẩu của báo chí cả mạng, cả in và cả trong các sách giáo khoa ( tuy không nhiều ) ...nhưng như những viên sạn gây phản cảm cho người đọc. Đã từ lâu tôi muốn nói đến nhưng hầu như chả thấy ai tỏ ra khó chịu như tôi nên tôi tự cho qua vì nghĩ mình già có khi không theo kịp thời đại a-còng cũng nên (?) Nay có anh Nguyễn Thông nói giúp, xin anh vui lòng nhận lời cám ơn của tôi. Kính quý anh. Đôn thư
03/10/16PHẢN HỒI
Tôi hoàn toàn đồng tình với ý kiến trong bài trên, ngoài ra còn nhiều lỗi khác nữa, ví dụ: đơn vị X đã tập trung sức lực nhằm tìm giả pháp "tối ưu nhất", hoặc Côngan thành phố đã ra quân nhằm " giảm thiểu tối đa" tai nạn giao thông vv..., và nhiều nữa; Tôi nghĩ, một phần lỗi ở các thày, kể cả gia đình đã không chú trọng việc này từ ban đầu, từ khi còn tập làm các bài văn ngắn, hoặc làm các câu nói. Một nguyên nhân, gần như căn bản là bản thân những " người viết" này, chủ quan hoặc dễ dãi, không chú ý học thêm và saau hơn về văn, mà trọng tâm là làm sao " cho ra lò" được nhiều bài để có thu nhập cao ... các bạn này nên cố gắng tìm hiểu sâu hơn để viết đúng hơn, góp phần làm trong sáng tiếng Việt ta. Xin trân trọng cám ơn mọi người đã đọc.
03/10/16PHẢN HỒI
Nhiều tác giả còn dùng từ "trạm xá" để chỉ "trạn y tế" / "bệnh xá". Thật đáng tiếc là lỗi này xuất hiện khá nhiều trên các báo.
03/10/16PHẢN HỒI
Biên tập viên của VTV trẻ , rất chủ quan , thiếu rèn luyện ngôn ngữ mẹ đẻ... Nhiều khi họ mắc lỗi dùng từ rất chướng tai. Tôi từng nghe nhiều biên tập viên thời tiết trong bản tin VTV nói thế này: "Từ nay đến chiều..." Thậm chí có anh lại nói " Từ nay đến 18 giờ". Cái vồ đập đất thì họ gọi là cái búa. Rồi thì..." Những chiếc đường... chiếc chùa". Cô Lê Bình thì kiêu căng ngạo mạn khi phát đi phát lại cái phóng sự mang một tiêu đề rất sai về quy luật liên tưởng trong ngôn ngữ: VTV đọc đi đọc lại nhấn đi nhấn lại cái "tít " như một mệnh đề, một chân lý "BẠO LỰC KHÔNG THỂ DẬP TẮT ĐỰOC BẠO LỰC". Xin nói ngay rằng từ nguyên nghĩa" dập tắt ngọn lửa" mà chuyển nghĩa sang "dập tắt chiến tranh" theo quy luật liên tưởng là hợp lý. Còn nói dập tắt bạo lực nghe khiên cưỡng lắm và nhất là nói " bạo lực không dập tắt được bạo lực" thì lại trở nên chối tai hơn, nó sai cả về ý và lời.
03/10/16PHẢN HỒI
Trữ đường thành chữ đường (ngành sản xuất mía đường) Hoành lưu bão thành hoàng lưu bão hoặc hoàn lưu bão (dự báo thời tiết)
03/10/16PHẢN HỒI
Từ hay bị nhầm lẫn nhất là "giành" và "dành", "sử" và "xử". Báo giấy ngày xưa phải qua công đoạn xếp chữ nên sai sót chính tả rất hiếm, hiện nay công đoạn này không còn nữa, chỉ còn động tác dàn trang nên sai sót hoàn toàn thuộc về tác giả.
03/10/16PHẢN HỒI
"Khuyến mãi " cứ ra rả là "Khuyến mại"; Từ " hiệu" được dùng tùy tiện, không đúng vai trò.
03/10/16
Từ Hán Việt “mãi” là mua, “mại” là bán. “Khuyến mãi” là khuyến khích người mua hàng, như giảm giá, tặng quà, v.v… Còn “khuyến mại” là khuyến khích người bán hàng, như vui vẻ tươi cười với khách hàng, giới thiệu hấp dẫn hàng hoá cho khách, v.v… sẽ được thưởng theo doanh thu bán hàng chẳng hạn, mục đích là để tăng doanh thu. Hai cụm từ đó có ý nghĩa phân biệt nhưng những người hay dùng lẫn lộn lại lí sự rằng “mãi” hay “mại” bây giờ được dùng với nghĩa chung là mua bán (!).
02/10/16PHẢN HỒI
Báo chí còn hay dùng từ nghe rất khó chịu, sự việc bình thường nhưng dùng từ rất ghê gớm, ví dụ một trận đá bóng có tỉ số cao thì dùng từ "nghiền nát"; một hành vi cũng chưa có gì đáng chú ý lắm trong dư luận nhưng cũng dùng từ "phát cuồng"... Chán hết chỗ nói. Nhiều khi tôi nghĩ chỉ có tác giả và ban biên tập bị cuồng thôi, còn chẳng có ai bị cuồng theo họ.
01/10/16PHẢN HỒI
Có một tổ hợp từ mà báo chí rất hay dùng khiến tôi dị ứng: đó là từ "cao chạy xa bay". Đây là từ mượn từ thành ngữ gốc Hán Việt "viễn tẩu cao phi" có nghĩa là "chạy xa, bay cao" ý nói là chạy mất hút rồi, nên chuyển Việt ngữ phải là "xa chạy cao bay" mới đúng. Vậy cứ dùng ... Chán quá!
03/10/16
“Cao chạy xa bay” mới là đúng bạn ơi! Trong thành ngữ dân gian (chỉ xét loại thành ngữ có 4 từ), người ta dùng phép “đảo từ”, mục đích là tạo cho câu thành ngữ nghe mạnh hơn, ấn tượng hơn. Thứ tự đúng theo logic các từ là 1-2-3-4 sẽ được “đảo” thành 1-4-3-2 hoặc 3-2-1-4. Ví dụ với câu bạn nói “xa chạy cao bay” (1234) đã được đảo thành “cao chạy xa bay” (3214) rồi đấy. Rõ ràng nghe mạnh và ấn tượng hơn. Có thể chỉ ra một số câu khác: con ông cháu cha (1432), cha sinh mẹ dưỡng (3214), đường kim mũi chỉ (1432), v.v… Thân!
01/10/16PHẢN HỒI
Tôi rất tán đồng ý kiến của anh Nuyễn Thông, mong anh viết tiếp và, nếu có thể, viết một chuyên mục về vấn đề nầy, góp phần làm trong sáng tiếng Việt.
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Bình Luận

    Bình luận

    ​Rồi đây ông Chấn, ông Long được bồi thường theo quy định của pháp luật. Số tiền bồi thường sẽ rất lớn, Nhà nước phải chịu. Nếu không quy rõ trách nhiệm đối với người gây nên án oan và không có “mức án” tương xứng đối với họ, thì ngân sách nhà nước cũng bị “oan” theo trong bồi thường thiệt hại cho dân.

  • Bình Luận

    Bình luận

    ​Mới đây TP.HCM lại định cấm xe máy nhằm giảm tắc đường. Có tác giả viết bài đăng báo (ngày 24.4.2017) với tiêu đề khá mềm mỏng: “Cấm xe máy: Cách tiếp cận thiếu tính xây dựng”. Tiêu đề bài báo mềm mỏng bởi vì đúng ra, việc định cấm xe máy là cách tiếp cận vừa lộng quyền, vừa thừa, vô duyên.

  • Từ Kế Tường

    Nhà báo

    Thiết nghĩ các đài truyền hình khác, nhất là VTV và HTV cũng nên làm theo THVL, coi như một đợt dọn rác cho sạch sẽ, thông thoáng cửa nhà. Chuyện đáng làm, nên làm sao lại không làm? Còn hơn là để khán, thính giả ngấm ngầm tẩy chay, tắt tivi khi thấy hài nhảm như “danh hài” Trấn Thành đã “dạy”?

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Tác giả xin cám ơn các độc giả đã góp ý, phản hồi bài viết 'Bắt cướp cũng cần có lòng nhân'. Theo ghi nhận tới lúc này, trên báo điện tử Một Thế Giới có 9 phản hồi, cả 9 đều không đồng ý với bài viết.

  • Hoàng Linh

    Nhà báo

    “Làm bác sĩ phải chạy nhanh như vận động viên điền kinh!”. Một bác sĩ đã nói với tôi như vậy khi dư luận đang xôn xao về nạn bạo lực đang tác động vào ngành y.