ngày 25 tháng 03 năm 2017
Tiếng Việt tôi yêu
 

Chổng vó, trực diện

In bài viết
Xe bị tai nạn ngã đổ nghiêng thế này cũng không thể gọi là chổng vó.
  Đôi khi đọc báo, ta bắt gặp những hình ảnh được mô tả hoặc diễn đạt rất… buồn cười. Vừa rồi, nhiều báo đang đăng tin về một vụ tai nạn giao thông tại TP.HCM. Vụ việc thu hút sự quan tâm bởi xe bị nạn không phải loại thường mà là chiếc siêu xe Ferrari trị giá mấy tỉ đồng.

Báo mô tả nó (siêu xe) lao lên dải phân cách trên đường Điện Biên Phủ, nằm chênh vênh trên dải xi măng cao hẫng cả 4 bánh không bám đất nhưng lại dùng từ "chỏng vó" để tạo ấn tượng. Mà chẳng riêng vụ này, cứ đọc báo thì thấy khá nhiều xe ô tô bị tai nạn nằm nghiêng cũng được gọi là "chỏng vó".

Chỏng (hoặc chổng) là từ Việt cổ để chỉ việc phơi bày ra (cái gì đó) lên phía trên cao, ví dụ chổng mông; chỉ trường hợp bị ngã ngửa ra, phơi cái bụng lên, giơ ngược lên trên những bộ phận vốn nằm phía dưới (chân, bánh xe) của vật thể. Vó là cái chân, bàn chân của loài thú 4 chân bộ móng guốc như ngựa, trâu, bò, nếu áp dụng vào người thì để chỉ cả tay lẫn chân (khi nói ai đó ngã chổng vó thường là để nhằm đùa vui, tếu táo), vào cái xe ô tô thì là 4 bánh xe. Người ta hay nhắc vó ngựa của Thành Cát Tư Hãn đã từng tung hoành khắp lục địa Á - Âu. Nói về thời gian trôi nhanh, thiên hạ thường ví "vó câu qua cửa sổ" (câu là con ngựa, thứ ngựa đang lúc sung sức nhất). Ngã chỏng vó (chổng vó) tức là ngã ngửa ra, giơ cả 4 chân (con vật), cả chân và tay lên trời (con người), cái xe phơi cả 4 bánh lên trời (xe cộ). Nữ thi sĩ Hồ Xuân Hương khi ra đường trơn bị ngã ngửa, giơ cả hai tay hai chân lên trời (chổng vó) nên chúng bạn cười, nhưng vốn là người thông minh, ứng biến giỏi, lại hay thơ, bà liền ứng khẩu "Giơ tay với thử trời cao thấp/Xoạc cẳng đo xem đất vắn dài", biến cái dở thành cái hay, cái thua thành sự được. Trong trường hợp siêu xe Ferrari nói trên, xe leo dải phân cách thì nó đang nằm trên dải chứ có ngửa đâu mà chỏng với chổng.

Cũng chuyện xe cộ bị tai nạn, có nhà báo miêu tả chiếc xe 4 chỗ của người bị nạn húc vào đuôi xe container bị nát bét đầu nhưng lại viết hai xe đâm trực diện. Trực và diện đều là từ Hán Việt. "Trực" có nghĩa là thẳng, ngay thẳng, không cong queo. Trực ngôn là lời nói ngay thẳng, trực tuyến là đường thẳng. "Diện" có nghĩa cái mặt, mặt ngoài, bề mặt, thường ở phía trước; đối đầu trực diện có nghĩa 2 cái mặt đối thẳng vào nhau.

"Tông" trong trường hợp này là từ thuần Việt, có nghĩa đâm vào, lao vào, lao tới cái gì đó với lực rất mạnh. Hai cái xe tông vào nhau tức là chúng chạy ngược chiều nhau, đâm thẳng vào nhau. Hai xe chạy cùng chiều mà xe sau chạy quá nhanh hoặc vì lý do gì đó đâm vào phía sau xe trước cũng gọi là tông, nhưng xe sau tông, còn xe trước bị tông. Húc vào đuôi xe thì sao lại gọi hai xe đâm trực diện được.

Nguyễn Thông

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 0
Chưa có bình luận nào cho bài viết này.
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Tôi đọc bài phóng sự "Bảo mẫu Thiên Lý: vấp ngã tuổi 19, trưởng thành tuổi 23" (Tuổi Trẻ Online, ngày 22.3.2017) với niềm vui nhẹ nhàng và cảm động.

  • Hồ Hùng

    Nhà báo

    Chuyện ông trưởng phòng ở Tiền Giang ăn cắp 16 quả trứng vịt, tuy trị giá rất nhỏ, chỉ khoảng 80.000 đồng, nhưng đã “lòi” ra chuyện không nhỏ!

  • Nguyễn Thông

    Nhà báo

    Thiết nghĩ những người làm chính sách, đề ra ý tưởng để lập lại trật tự xã hội cũng cần xem xét thấu đáo nghĩa của những khái niệm, từ ngữ. Với hàng rong mà định nhốt vào một chỗ, quả thực chả khác đem thúng úp nia, làm cái việc vô nghĩa.

  • Hoàng Hải Vân

    Nhà báo

    Việc ra quân dọn dẹp vỉa hè đang được mở rộng trong cả nước thành một phong trào rất có khí thế. Dù được sự ủng hộ của người dân và sự hậu thuẫn của các phương tiện truyền thông, nhưng vẫn còn nhiều lý do để lo ngại và sự lo ngại không chỉ ở chuyện vỉa hè.

  • Quốc Nam

    Nhà báo

    'Kong - Skull island' là bộ phim giải trí về đề tài quái vật, nhưng vấn đề môi trường toát ra khi xem phim cũng đáng suy ngẫm. Cách Kong ứng phó trên đảo Đầu lâu hay việc ứng xử với tự nhiên mỗi người theo một cách của đoàn thám hiểm trong phim cho thấy ứng xử như thế nào sẽ nhận lại hậu quả như thế. Thậm chí thảm khốc hơn.