ngày 28 tháng 06 năm 2017
Tiếng Việt tôi yêu
 

Ai mà nói dối với ai...

In bài viết
Cánh đồng khoai - Ảnh: Internet
  Ở nông thôn Việt Nam ngày xưa, người ta một khi thề thốt mà đã phải gọi đến cả ông trời, tức là câu chuyện đã đến lúc nghiêm trang hoặc rất gay cấn.

Từ ngày xưa hẳn đã bao thế hệ người Việt không khỏi mỉm cười khi nghe câu ca dao:

"Ai mà nói dối với ai
Thì trời giáng họa cây khoai giữa đồng".

Ở nông thôn Việt Nam ngày xưa, người ta một khi thề thốt mà đã phải gọi đến cả ông trời, tức là câu chuyện đã đến lúc nghiêm trang hoặc rất gay cấn. Một số cách thề thốt nặng lời thường gặp là: Nếu như thế… như thế… thì trời tru đất diệt (trời đánh thánh vật, trời làm ốm làm đau, trời làm mù hai mắt, trời làm…), hoặc: Trời giáng hoạ đứa nào mà…

Thử tưởng tượng tình huống của câu ca trên: Giữa đống hoang tàn của những bát đĩa vỡ và trong những bề bộn của những ngôn từ chì chiết chát chúa vì ghen tuông, bỗng ỏn ẻn một giọng điệu mô phỏng và bóp méo lời thề thốt quen thuộc: Nếu mà ai nói dối với ai đó thì trời sẽ “giáng họa” vào cây khoai giữa đồng… Cái ngược đời là ở chỗ: Tình thế thì cực kỳ nghiêm trọng (đến mức phải thề gọi đến cả trời), mà dưới cái vỏ "thật thà" kia lại là một nội dung hết sức ỡm ờ!

Sự thể là: Trong lời thề thốt “Ai mà nói dối với ai…”, thì ai ở vị trí thứ nhất (ai mà…) có thể là chỉ người nói, còn ai ở vị trí thứ hai (… với ai) có thể chỉ người nghe. Nhưng cũng có một cách hiểu khác rằng “ai” ở vị trí thứ nhất là người nghe, còn “ai” kia là người nói. Thậm chí còn có thể nghĩ rằng “ai” ở cả hai vị trí đều là những người khác nào đó, là bất kỳ người nào (chứ không phải là ai trong hai người)… Chính sự không rõ ràng đó đã tạo nên vẻ ỡm ờ trong lời thề thốt có vẻ thật thà ấy.

Nhưng chưa hết: Vẻ ỡm ờ còn ở vế thứ hai của câu ca “Thì trời giáng họa cây khoai giữa đồng”. Cây khoai giữa đồng nào đó cũng là một sự vật hết sức kém xác định, và nhất là nếu nó lại bị "giáng họa" thật thì phỏng có liên quan gì đến ai!

Nhân đây xin được bàn thêm rằng cái hình ảnh “cây khoai giữa đồng” tội tình vì bị đòn oan nọ rất dễ làm liên tưởng tới một lời thanh minh khác có vẻ thật thà hơn trong câu ca dao:

"Anh đang vác cuốc thăm khoai
Nào anh có dám thăm ai ngoài đồng".

Tạ Văn Thông

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 1
03/06/17PHẢN HỒI
Bác Tạ Văn Thông ơi, đáng tiếc là bác nhầm mất rồi! Không phải là “giáng họa” (tai họa) mà là “giáng hạ” bác ạ. Câu ca dao đầy đủ là “Ai mà nói dối với ai / Thì trời giáng hạ cây khoai giữa đồng / Ai mà nói dối với chồng / Thì trời giáng hạ cây hồng bờ ao”. Chữ “giáng” như trong “giáng chức” ấy. “Giáng hạ” nghĩa là “đưa xuống”. Trư Bát Giới và Sa Tăng mắc tội trên trời nên bị Ngọc Hoàng “giáng hạ” làm người mang lốt lợn hoặc làm yêu quái trên sông đấy. “Giáng hạ” dùng cho người trên trời nhưng với dân gian ta thì “sợ quái gì” mà không “áp dụng” cho người thường. Nghĩa của câu ca dao là “nếu nói dối thì sẽ bị trời bắt làm cây khoai giữa đồng”, giản dị vậy thôi! Đúng là có dị bản “giáng họa cây khoai” thật, nhưng đấy là do không hiểu rõ “giáng hạ” mà thấy “giáng họa” có vẻ dễ hiểu hơn; nhưng chính vì nhầm như thế nên loay hoay khi giải thích, không hiểu tại sao trời lại “giáng họa” vào cây khoai là một đối tượng hoàn toàn “vô can”!
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Bình Luận

    Bình luận

    Tuần rồi, các thông tin mà Thượng tướng Lê Chiêm, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, đưa ra tại buổi làm việc giữa Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc với lãnh đạo TP.HCM khiến dư luận đồng tình. Bên cạnh thông tin về số phận sân golf Tân Sơn Nhất trên đất quốc phòng “trong lòng” sân bay Tân Sơn Nhất sẽ được cân nhắc vì trên cơ sở “ưu tiên phát triển hàng không, phát triển kinh tế - xã hội”, hai thông tin khác liên quan đến hai vấn đề lớn khác, mở ra khả năng phân bổ lại nguồn lực và sắp xếp lại quản trị quốc gia.

  • Nguyễn Văn Mỹ

    Tác giả - Doanh nhân

    Gần trăm năm nay, cụm từ “Công tử Bạc Liêu” đã trở thành thành ngữ chỉ sự xa hoa, giàu có. Dần dà, danh xưng này gần như thuộc về ông Trần Trinh Huy, tên thật là Trần Trinh Quy, còn gọi là Ba Huy, giàu có nhất vùng Nam Bộ những năm đầu thế kỷ 20.

  • Bình Luận

    Bình luận

    Chuyện những con tàu đánh cá vỏ thép ở Bình Định vừa được đóng mới, đưa vào sử dụng không được bao lâu thì bị hư hỏng nặng là những câu hỏi nóng đang đặt ra trước dư luận và diễn đàn quốc hội.

  • Nguyễn Công Khế

    Nhà báo

    Mỗi năm, đến ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, lại gợi tôi nhiều kỷ niệm buồn vui lẫn lộn. Tôi thông cảm cho Thế Thanh. Trước đây, khi tôi còn làm báo. Thế Thanh và Kim Hạnh đã rời vũ đài trước. Gặp tôi Thế Thanh thường tâm sự: "Mình chỉ muốn trở lại nghề báo thôi Khế ơi!". Nghề báo, đối với chúng tôi là lẽ sống, là khát vọng sống, đôi khi là sống và chết chứ không phải là nghề kiếm cơm đơn thuần.

  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Chúng ta không nên và thậm chí, cần phải hết sức thận trọng trước những thông tin ở đâu đó cung cấp cho người làm báo dù có thể là rất chính xác vào mỗi kỳ "quy hoạch nhân sự" khi đằng sau đó là ý đồ của ai đó. Vô tình, chúng ta trở thành công cụ giúp cho một ai đó, một nhóm nào đó đang mưu cầu lợi ích riêng mà báo chí thì vô tư, không hay biết, trở thành cánh tay nối dài giúp họ.