ngày 19 tháng 08 năm 2017
Tiếng Việt tôi yêu
 

Ai mà nói dối với ai...

In bài viết
Cánh đồng khoai - Ảnh: Internet
  Ở nông thôn Việt Nam ngày xưa, người ta một khi thề thốt mà đã phải gọi đến cả ông trời, tức là câu chuyện đã đến lúc nghiêm trang hoặc rất gay cấn.

Từ ngày xưa hẳn đã bao thế hệ người Việt không khỏi mỉm cười khi nghe câu ca dao:

"Ai mà nói dối với ai
Thì trời giáng họa cây khoai giữa đồng".

Ở nông thôn Việt Nam ngày xưa, người ta một khi thề thốt mà đã phải gọi đến cả ông trời, tức là câu chuyện đã đến lúc nghiêm trang hoặc rất gay cấn. Một số cách thề thốt nặng lời thường gặp là: Nếu như thế… như thế… thì trời tru đất diệt (trời đánh thánh vật, trời làm ốm làm đau, trời làm mù hai mắt, trời làm…), hoặc: Trời giáng hoạ đứa nào mà…

Thử tưởng tượng tình huống của câu ca trên: Giữa đống hoang tàn của những bát đĩa vỡ và trong những bề bộn của những ngôn từ chì chiết chát chúa vì ghen tuông, bỗng ỏn ẻn một giọng điệu mô phỏng và bóp méo lời thề thốt quen thuộc: Nếu mà ai nói dối với ai đó thì trời sẽ “giáng họa” vào cây khoai giữa đồng… Cái ngược đời là ở chỗ: Tình thế thì cực kỳ nghiêm trọng (đến mức phải thề gọi đến cả trời), mà dưới cái vỏ "thật thà" kia lại là một nội dung hết sức ỡm ờ!

Sự thể là: Trong lời thề thốt “Ai mà nói dối với ai…”, thì ai ở vị trí thứ nhất (ai mà…) có thể là chỉ người nói, còn ai ở vị trí thứ hai (… với ai) có thể chỉ người nghe. Nhưng cũng có một cách hiểu khác rằng “ai” ở vị trí thứ nhất là người nghe, còn “ai” kia là người nói. Thậm chí còn có thể nghĩ rằng “ai” ở cả hai vị trí đều là những người khác nào đó, là bất kỳ người nào (chứ không phải là ai trong hai người)… Chính sự không rõ ràng đó đã tạo nên vẻ ỡm ờ trong lời thề thốt có vẻ thật thà ấy.

Nhưng chưa hết: Vẻ ỡm ờ còn ở vế thứ hai của câu ca “Thì trời giáng họa cây khoai giữa đồng”. Cây khoai giữa đồng nào đó cũng là một sự vật hết sức kém xác định, và nhất là nếu nó lại bị "giáng họa" thật thì phỏng có liên quan gì đến ai!

Nhân đây xin được bàn thêm rằng cái hình ảnh “cây khoai giữa đồng” tội tình vì bị đòn oan nọ rất dễ làm liên tưởng tới một lời thanh minh khác có vẻ thật thà hơn trong câu ca dao:

"Anh đang vác cuốc thăm khoai
Nào anh có dám thăm ai ngoài đồng".

Tạ Văn Thông

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 1
03/06/17PHẢN HỒI
Bác Tạ Văn Thông ơi, đáng tiếc là bác nhầm mất rồi! Không phải là “giáng họa” (tai họa) mà là “giáng hạ” bác ạ. Câu ca dao đầy đủ là “Ai mà nói dối với ai / Thì trời giáng hạ cây khoai giữa đồng / Ai mà nói dối với chồng / Thì trời giáng hạ cây hồng bờ ao”. Chữ “giáng” như trong “giáng chức” ấy. “Giáng hạ” nghĩa là “đưa xuống”. Trư Bát Giới và Sa Tăng mắc tội trên trời nên bị Ngọc Hoàng “giáng hạ” làm người mang lốt lợn hoặc làm yêu quái trên sông đấy. “Giáng hạ” dùng cho người trên trời nhưng với dân gian ta thì “sợ quái gì” mà không “áp dụng” cho người thường. Nghĩa của câu ca dao là “nếu nói dối thì sẽ bị trời bắt làm cây khoai giữa đồng”, giản dị vậy thôi! Đúng là có dị bản “giáng họa cây khoai” thật, nhưng đấy là do không hiểu rõ “giáng hạ” mà thấy “giáng họa” có vẻ dễ hiểu hơn; nhưng chính vì nhầm như thế nên loay hoay khi giải thích, không hiểu tại sao trời lại “giáng họa” vào cây khoai là một đối tượng hoàn toàn “vô can”!
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Phạm Quang Long

    PGS-TS

    Đường sá nói chung là tài sản quốc gia, nhà nước giao cho ông GTVT quản. Ông quyết định đầu tư đường nào, chọn hình thức nào, đặt trạm thu phí ở đâu, được thu trong bao nhiêu năm... đều được dân giao cho ông quyết cả. Thế mà ông phụ lòng tin của dân.

  • Đoàn Đạt

    Nhà báo

    Cuộc 'khủng hoảng tiền lẻ' ở trạm thu phí Cai Lậy vẫn chưa đến hồi kết mà còn có “khả năng lây lan” như lo ngại của Chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại Thường vụ quốc hội Nguyễn Văn Giàu. Câu hỏi được đặt ra là: Ai là người chịu trách nhiệm về cuộc khủng hoảng này và cả khả năng có thể lây lan của nó?

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Đây là tranh chấp giữa nhà đầu tư yêu cầu dân trả tiền, còn dân không chịu trả tiền vì cho rằng mình dùng đường cũ, không dùng đường mới do nhà đầu tư xây. Nhà đầu tư thấy mình có lý theo quy định về BOT thì cứ đưa sự việc ra thuyết phục công luận, hay kiện ra tòa xét xử công khai và công minh. Có đâu lại mật báo thông tin của người đang tranh chấp với mình?

  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Đó là lời cam kết gan ruột của giáo sư Lương Công Nhớ, Hiệu trưởng Trường Đại học Hàng hải khi ông bày tỏ tại hội nghị tổng kết năm học 2016-2017 và phương hướng, nhiệm vụ năm học 2017-2018 của các cơ sở giáo dục đại học và trường sư phạm trước lãnh đạo ngành giáo dục nước nhà hôm 11.8 vừa qua.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Có thể xem sự kiện “chiến dịch tiền lẻ” là một khủng hoảng. Khủng hoảng thì cần các phương pháp quản lý khủng hoảng. Nhưng ngoài ra, khủng hoảng cũng do bất mãn bị tích tụ, cho nên cũng cần các giải pháp sau khủng quản cho sự ổn định lâu dài.