ngày 20 tháng 11 năm 2017
Giáo dục
 

Thời của thạc sĩ, tiến sĩ

In bài viết
Có lẽ ít có nước nào trên thế giới mà bộ máy công quyền từ trung ương đến địa phương lại nhiều thạc sĩ, tiến sĩ như ở Việt Nam.
  Một lần chuyện vãn, anh bạn tôi nói vui “Thời này là thời của tiến sĩ, thạc sĩ; cứ ra ngõ là gặp ngay tiến sĩ, thạc sĩ”. Quả có thế thật. Ít có thời nào, nước nào mà thạc sĩ, tiến sĩ nhiều như ở nước mình trong thời này. Lẽ ra nên mừng mới phải. Vì thạc sĩ, tiến sĩ theo nghĩa câu chữ là những trí thức học rộng, biết nhiều; là hiền tài của đất nước. Một đất nước nhiều hiền tài như vậy thì còn gì bằng.

Nhưng thực tế không đẹp như câu chữ ghi trên những mảnh bằng. Nếu nhìn lại bằng một cái nhìn nghiêm khắc, tỉnh táo sẽ dễ dàng nhận ra rằng hiện nay bên cạnh những thạc sĩ, tiến sĩ chân chính đang từng ngày từng giờ đem tài năng, tâm huyết của mình điểm tô cho đất nước vẫn còn bày ra nhan nhản những kẻ mang danh thạc sĩ, tiến sĩ mà từ cốt cách đến tri thức đều trở nên vô cùng thảm hại. 

Có lẽ chưa lúc nào mà giá trị của học vị thạc sĩ, tiến sĩ ở Việt Nam lại rẻ rúng như bây giờ. Các trường đua nhau đào tạo bằng nhiều hình thức: hoặc tập trung hoặc không tập trung, hoặc ban ngày hoặc ban đêm, hoặc chính quy hoặc từ xa, liên kết... Chất lượng thì chẳng cần bận tâm nhiều, miễn sao tuyển sinh cho nhiều để thu được nhiều học phí. Việc thi cử, học hành vì thế mà cũng trở nên dễ dãi. Gần như ai đi thi cũng đậu, ai đi học thì rồi cũng sẽ tốt nghiệp với tấm bằng loại khá, loại giỏi. Rất nhiều trường hợp luận văn tốt nghiệp hoàn toàn không phải được tạo nên từ sự sáng tạo của học viên mà đơn thuần chỉ là sự “chế biến lại” từ nhiều nguồn khác nhau. Trường nào đào tạo nghiêm túc, việc thi cử, học hành trở nên khó khăn thì học viên đổ xô sang trường khác. Thế là thất thu, dần dần ít có trường nào thực sự nghiêm túc. Thậm chí có rất nhiều trường số người đăng ký dự thi còn ít hơn chỉ tiêu tuyển sinh. Nghĩa là chỉ cần không bị điểm liệt là đỗ, không có bất cứ một sự cạnh tranh nào.

Việc học tiến sĩ, thạc sĩ dễ như thế nên người ta tranh nhau đi học cho bằng được. Miễn sao có cái danh để hãnh tiến với đời, có tấm bằng để leo lên được chức này, chức nọ. Thành ra ở nước ta, dường như khoảng cách giữa bằng cấp và thực học vẫn còn xa lắm. Tôi từng trực tiếp chứng kiến một thạc sĩ văn chương giải thích nhan đề bài thơ “Tiếng địch sông Ô” của Huy Thông là tiếng quân giặc trên sông Ô, một thạc sĩ Sử học không biết Võ Trường Toản là ai? Thậm chí có anh học đại học thì lưu ban đến mấy năm liền, khi công tác thì bị liệt vào hạng năng lực yếu kém vậy mà không hiểu thế nào thi cao học vẫn đỗ, vẫn tốt nghiệp thạc sĩ loại giỏi với kết quả bảo vệ luận văn hơn 9 điểm. Đến như thế thì Nguyễn Khuyến lúc viết “Tiến sĩ giấy”, Tú Xương lúc viết “Đạo học ngày nay đã chán rồi” chắc cũng không thể nào hình dung ra nổi.       

Ngay cái mục đích học tiến sĩ, thạc sĩ ở ta xem ra cũng là một điều lạ lẫm. Người đạt được học vị tiến sĩ, thạc sĩ là những trí thức lớn, nhiệm vụ tối thượng của họ là nghiên cứu khoa học, là say mê tìm tòi, khám phá, sáng tạo ra những công trình thiết thực để phục vụ cho nhân sinh. Vậy mà ở nước ta, số trí thức xác định được điều này rất ít. Người ta phải kiếm cho được tấm bằng bằng mọi giá để củng cố địa vị, để kiếm cho mình một chức tước nào đó.

Có lẽ ít có nước nào trên thế giới mà bộ máy công quyền từ trung ương đến địa phương lại nhiều thạc sĩ, tiến sĩ như ở Việt Nam. Họ đi học là để thăng tiến, là để hợp thức hóa bằng cấp chứ chẳng quan trọng gì chuyện tri thức. Tỉnh A yêu cầu quan chức cấp tỉnh phải có tiến sĩ thì người người đua nhau đi học tiến sĩ. Tỉnh B yêu cầu để bổ nhiệm trưởng phòng phải có bằng đại học chính quy. Rất nhiều anh tại chức thì làm thế nào? Chỉ còn cách kiếm cho được mảnh bằng thạc sĩ để phủ cái tại chưc ấy đi. Thế là tiến sĩ, thạc sĩ tràn lan và vô cùng bát nháo.  

Nguyên nhân của thực trạng ấy có lẽ phần nhiều do dấu ấn tư tưởng “học để làm quan” thời phong kiến còn lưu lại và cơ chế  trọng bằng cấp trong xã hội ta. Tôi thật không hiểu chuyện làm quản lí và chuyện thạc sĩ, tiến sĩ có liên quan gì với nhau mà nhiều ngành lại có thể đưa ra những quy định kiểu như để bổ nhiệm vào vị trí này thì phải có thạc sĩ, bổ nhiệm vào chức kia thì phải có tiến sĩ để đến nỗi người ta đổ xô nhau đi học, biến học vị khoa học thành một chiếc cần câu chức như thế. 

Hẳn không ít bạn đọc sẽ bảo rằng tôi cực đoan. Việc học thạc sĩ, tiến sĩ có thiếu gì mặt tốt, sao lại chỉ nhìn vào những mặt xấu thôi? Thực ra không phải tôi không nhìn thấy vẻ đẹp trí tuệ và phẩm cách của những người trí thức chân chính trong xã hội ta. Tôi vẫn luôn dõi theo để được vui mừng, tự hào mỗi khi nước ta có một trí thức thành danh ở tầm thế giới, làm mở mày mở mặt nòi giống tiên rồng. Thế nhưng dẫu lạc quan đến đâu cũng không thể phủ nhận rằng chuyện học vị ngày nay cái tiêu cực nhiều hơn tích cực. Mà một khi mặt xấu nhiều hơn mặt tốt thì là một điều đáng để chúng ta suy nghĩ vậy.

Hồ Tấn Nguyên Minh

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 9
20/01/17PHẢN HỒI
Nước ta có lẽ chưa có ai nghiên cứu đề tài..."Tại sao nước ta lại có nhiều tiến sĩ nhưng quốc gia hầu như ít có đóng góp gì cho thế giới, và ngay cả cho đất nước từ những người này?" Nhiều người than phiền việc đào tạo từ xa, chuyên tu tại chức đại học hiện nay đang cho ra nhiều sản phẩm kém chất lượng, tiến sĩ thạc sĩ cũng thế! Rất nhiều luận văn tiến sĩ được đào tạo trong nước không có cái mới có ý nghĩa cho việc nâng cao tầm tri thức cho xã hội vì cũng không ít văn bằng này được mua bằng tiền! Trong tình hình không thể kiểm soát được giá trị thực của những "văn bằng sau đại học do ta đào tạo" và cả văn bằng do các trường đại học kém chất lượng (đại học ma quỷ, không có trong danh sách tiêu chuẩn) ở nước ngoài bán cho... thì có lẽ nhà nước cần ra một văn bản có nội dung không xem xét các loại văn bằng này là tiêu chí, tiêu chuẩn trong việc đánh giá năng lực cán bộ công chức hiện nay; mặc dầu trong số này vẫn có một ít người giỏi, đạt tiêu chuẩn. Văn bằng tiến sĩ chỉ có ý nghĩa trong hoạt động nghiên cứu và thực hành chứ không phải là cái áo cho danh vị. Việc xã hội hóa đào tạo đại học là để đáp ứng nhu cầu cho xã hội nhưng nó cũng biến tướng khi các trường mọc lên như nấm, không đủ sinh viên theo học và họ cứu nguy bằng mọi cách để tồn tại. Việc đào tạo lại sinh viên tốt nghiệp tại các doanh nghiệp, công ty tập đoàn lớn cho thấy ngay cả hệ thống đại học công lập cũng có vấn đề cần phải thay đổi để cho ra nhân sự có chất lượng cao hơn, đạt yêu cầu. Tất nhiên điều này được nói đến, được đưa ra từ lâu nay nhưng việc đề cao học vị vẫn diễn ra như cũ với chất lượng trung bình thấp, tương ứng với sự phát triển của xã hội. Nhiều công chức có chức quyền trong guồng máy công có năng lực quản trị rất kém, mít đặc nhưng nếu có đi qua đào tạo chính trị trung và cao cấp (!) thì "hét ra lửa...mửa ra khói", cứ nhìn vào những gì họ phát huy là ngán ngẩm! Họp QH thì im thin thít cả nhiệm kỳ, mà nếu có nói thì lập bập xuôi chiều (?)...chẳng thể nào vinh danh được vai trò đại biểu. Phải làm gì đi chứ, không lý nói hoài nói mãi về vấn đề này?
19/01/17PHẢN HỒI
24000 TS và hơn 100.000ThS chia cho 63 Tỉnh Thành thì mỗi nơi bình quân cũng phải có hơn 2000 "tinh hoa của dân tộc" Nếu số lượng như vậy thì trên thế giới nầy VN sẽ phải đi đầu nhưng không hiểu tại sao lại cứ "lẹt đẹt" phía sau.Tôi đồng ý với tác giả bài viết là không hiểu từ đâu với lý do gì mà chỗ ngồi nầy phải TS chỗ kia phải ThS.Theo tôi nghĩ cạn thôi thì có khi Chủ Tịch Tỉnh Thành đâu có cần gì ThS hay TS?Chúng ta cần năng lực hay cần học vị?Đại Học thì Bộ cho mở tràn lan.Gần đây thì gần như các trường ĐH đua nhau đào tạo ThS,TS.Lại còn thêm màn liên kết với các trường vùng xa để đào tạo học vị TS,ThS. Đào tạo học vị cao nhất nước mà cứ như quảng cáo thực phẩm chức năng.Tôi tha thiết đề nghị Bộ GD xem lại số lượng mình cho phép đào tạo chất lượng ra sao và có đủ cho nhu cầu chưa.Nếu đủ rồi thì ngưng lại vài năm để chấn chỉnh kỹ lưỡng và sau đó sẽ đào tạo lại.
19/01/17PHẢN HỒI
Cứ như mấy bác Hai lúa, lẳng lặng làm và chế ra bao nhiêu công cụ phục vụ sản xuất. Không có bài viết trên báo nhưng hiệu quả rất cao. Thạc sĩ , tiến sĩ bây giờ chỉ còn là cái Danh .
19/01/17PHẢN HỒI
Bộ máy công quyền Việt Nam toàn là "tiến sĩ", mà năng lực và trình độ thật sự thì rất lơ tơ mơ. Vì vậy mới có chuyện nhiều văn bản khi ban hành đã chết không kịp ngáp. Tiền thuế của dân dùng để nuôi những kẻ "tiến sĩ" vô tích sự này rất khủng khiếp. Đất nước Việt Nam không bao giờ phát triển được dưới sự "lãnh đạo' của những "tiến sĩ" trình độ dỏm này.
19/01/17PHẢN HỒI
Bộ máy chính quyền "uyên bác" như thế sao đất nước còn nghèo? Ai trả lời được?
19/01/17PHẢN HỒI
đây là một thực tế đau xót tại xã hội VN hiện nay, bài viết của Hồ Tấn Nguyên Minh rất đúng!
19/01/17PHẢN HỒI
Thời Bộ trưởng Bộ Đai học, THCN và dạy nghề Tạ QUang Bửu chỉ đào tạo tiến sĩ ở nước ngoài và phải thi tuyển chọn khắt khe và người được dự thi phải là học chính quy, chuyên tu, hàm thụ , tại chức không được dự tuyển. Thời đó cũng chưa đào tạo thạc sĩ. Bây giờ thì đào tạo dễ dãi và "tùm lum" quá nên không thể nào đảm bảo chất lượng. Lỗi này trước hết tại cơ quan quản lý vì đã nới lỏng, (thực chất là hạ thấp) đầu vào. Bây giờ chỉ cần làm một test đơn giản là tiến sĩ, thạc sĩ trình bày lại công trình của mình thì sẽ rõ ngay thực chất của công trình làm thật hay người khác làm và viết hộ)
20/01/17
Bạn @Phạm Xuân Ngọc à, thời đó thì "dẫn con bò qua biên giới, trở về thành phó tiến sỹ (bây giờ gọi là tiến sỹ)". Đến cố thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng đã phải thốt lên "Bạn không thiếu bìa các-tông". Ngày nay thì chúng ta tự túc được công đoạn đóng dấu tiến sỹ vào đít bò và chúng ta cũng không còn khan hiếm "bìa các-tông". Cái sự học hành, bằng cấp ở ta ngày ấy - bây giờ chỉ khác nhau chút đỉnh thôi!
19/01/17PHẢN HỒI
Tôi đọc bài này của tác giả tôi cảm thấy quá tâm đắc giờ thạc sĩ, tiến sỹ quá kém chất lượng được cái danh thôi chứ kiến thức không được bao nhiêu cả. Toàn học bằng tiền cả có tiền là có thể đậu có thể ra trường
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Bình Luận

    Bình luận

    20.11 đối với thầy cô giáo là một ngày rất đẹp, đầy ý nghĩa - ngày Tết của nhà giáo. Trước thềm 20.11, các em học sinh, các bậc phụ huynh và toàn xã hội đều hướng về người thầy với niềm tri ân, trân trọng. Cũng như bao thầy cô giáo khác, tôi cũng có những phút giây lắng đọng, ngẫm về người thầy...

  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Phát biểu vào chiều 13.11 tại kỳ họp Quốc hội đang diễn ra về dự thảo luật Bảo vệ bí mật nhà nước và dự luật An ninh mạng, Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm cho biết đây là 2 dự án luật rất quan trọng, là đòi hỏi của thực tiễn phát triển đất nước và nhằm thực hiện Hiến pháp năm 2013, liên quan đến quyền tự do dân chủ của nhân dân. Đây cũng là vấn đề rất khó, không chỉ với Việt Nam mà với thế giới.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Nếu tưởng thưởng xã hội tỷ lệ nghịch với đóng góp cho xã hội cứ được duy trì công khai trước mắt người dân thì càng về sau thành phần không lương thiện càng lấn át thành phần lương thiện.

  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Thật không ai có thể hình dung nổi câu chuyện cụ bà Hoàng Thị Minh Hồ, quả phụ nhà tư sản dân tộc Trịnh Văn Bô vào những ngày sau Tổng khỏi nghĩa Cách mạng tháng Tám. Khi đó, cụ đã nhận trách nhiệm cực kỳ to lớn trước Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh mà không hề hay biết nhiệm vụ lịch sử.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Một quốc tang sẽ giáo dục lòng nhân ái, lòng quý trọng sinh mạng con người, đoàn kết người ta với nhau trong tình nhân loại, trong thảm họa chung, khiến người ta quyết tâm hơn trong việc ngăn ngừa thảm họa. Quốc tang cho người dân cảm nhận và hiểu rằng sinh mạng của mỗi công dân được quý trọng như nhau.