ngày 27 tháng 06 năm 2017
Bàn tròn lịch sử
 

Đặt lại vấn đề về vua Gia Long và triều Nguyễn

In bài viết
Vua Gia Long
  Lịch sử của bất kỳ một quốc gia nào cũng có thể bị che phủ bởi những lớp mây mù. Điều đó để lại cho hậu thế những khoảng trống cùng những câu hỏi mà tìm ra lời giải không dễ dàng.

Lịch sử Việt Nam, đặc biệt là giai đoạn triều Nguyễn với những thăng trầm cùng những diễn biến phức tạp đang để lại những khoảng trống như vậy. Và công trình biên khảo Vua Gia Long & người Pháp của tác giả Thụy Khuê được xem như là một nỗ lực trong việc vén những lớp mây mù đó.

Trong buổi thông tin khoa học “Một số thành tựu mới trong nghiên cứu lịch sử Việt Nam” do Ban Tuyên giáo trung ương tổ chức, diễn ra tại Hà Nội vào ngày 22.2.2017, GS.NGND Phan Huy Lê - Chủ tịch danh dự Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, đã chỉ ra một trong những công lao rất lớn của chúa Nguyễn và nhà Nguyễn là mở mang bờ cõi, thống nhất đất nước, khai phá đồng bằng sông Cửu Long.

Năm 1757 chúa Nguyễn đã định hình được lãnh thổ Việt Nam hiện nay từ phía Bắc vào Cà Mau, từ Tây nguyên ra biển, bao gồm cả vùng biển, các đảo ven bờ và hai quần đảo Hoàng Sa - Trường Sa. GS.NGND Phan Huy Lê khẳng định: “Nhà Nguyễn có công rất lớn trong việc hình thành và định hình một nhà nước thống nhất và xác lập lãnh thổ - không gian sinh tồn của nước Việt Nam. Công lao nhà Nguyễn về phương diện này không thể chối cãi. Đã đến lúc cần nhìn rõ công, tội của nhà Nguyễn”.

“Đã đến lúc cần nhìn rõ công, tội của nhà Nguyễn” - đây cũng chính là mục đích mà công trình biên khảo Vua Gia Long & người Pháp hướng đến. Triều đại nhà Nguyễn kéo dài từ 1802 – 1945, nhưng cuốn sách của tác giả Thụy Khuê chỉ khuôn gọn vào một chi tiết lịch sử là xác minh hành trạng của những người Pháp bên cạnh Nguyễn Ánh thời còn kình chống với Tây Sơn và lên ngôi vua về sau. Thêm vào đó là cái án người Việt dành cho nhà vua qua công thức: "Gia Long cõng rắn cắn gà nhà". Vấn đề thực hư ra sao? 

Tác giả chia sẻ: “Hơn 50 năm sống ở Pháp cho phép tôi nhìn người Pháp một cách công bằng hơn, coi họ như một thực thể con người, không phải bọn "thực dân tàn ác", cũng không phải là một dân tộc "cao" hơn, giỏi hơn chúng ta về mọi mặt, một sự "cao sang" của người Âu, da trắng, chúng ta muốn mà không đạt nổi, đã biến thành cách lập ngôn "như Tây". Ở Pháp, tôi mới hiểu ra rằng: Chỉ khi mặc cảm thấp hèn của dân thuộc địa bị tiêu diệt rồi, ta mới có thể nhìn người Pháp một cách bình đẳng, để điều tra thẳng thắn lại lịch sử Pháp - Việt. Cuốn sách này nằm trong mục đích đó”.

Để có thể tìm lại công trạng đích thực của những người Pháp đến giúp Gia Long, nhà nghiên cứu đã cất công tìm từ những nguồn tư liệu cả trong và ngoài nước, trong đó có những tư liệu lịch sử mới lưu trữ tại các tàng thư công, tư, tôn giáo ở Châu Âu (chủ yếu là ở Pháp).

Tất cả những cố gắng đó nhằm để xem những người Pháp ấy đến nước ta, đã sống, đã tham dự vào các sự kiện lịch sử xảy ra thời Gia Long khởi nghiệp như thế nào, mức độ ảnh hưởng của họ đối với Vua Gia Long và các vị vua kế vị ra sao... Và liệu rằng, nếu không có những người Pháp nói trên thì Nguyễn Ánh sẽ gặp vô vàn khó khăn khi chống lại Tây Sơn, thậm chí còn có thể thất bại - như các sử gia phương Tây đã khẳng định hay không?

Thận trọng trong tác phẩm của mình, tác giả chỉ đặt tên sách là Khảo sát về ảnh hưởng của người Pháp trong giai đoạn triều Nguyễn, nghĩa là chưa kết luận bởi có thể còn nhiều tư liệu lịch sử lẩn khuất đâu đó. Vấn đề mà cuốn sách đặt ra có lẽ sẽ mở đầu cho những phát kiến mới, cho những thảo luận sôi nổi nhằm dựng lại được bức tranh khách quan và đầy đủ nhất về những người Pháp bên cạnh Nguyễn Ánh - Gia Long trong giai đoạn lịch sử vô cùng phức tạp này của nước ta.

Hồ Quỳnh Yên/Zing

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 2
13/06/17PHẢN HỒI
Về cơ bản thì Thụy Khuê đúng, vì bà đã nhìn nhận, quan sát và suy nghĩ theo kiểu của nhân dân Pháp. Nhân dân, ở bất kỳ nước nào cũng là, trước hết, con người. Nhìn chung là đầy lòng bác ái, yêu lao động, chuộng lẽ công bằng. Và ở thời hiện đại, nếu hỏi bất kỳ người dân nào ở nước nào cũng vậy, nhìn chung là họ không hài lòng với chính phủ. Cũng phải thôi. Họ yêu cầu cao, còn chính phủ không phải lúc nào cũng làm họ hài lòng được. Nhưng không hài lòng, khác với "chống chính phù". Lan man chút, quay lại chuyện chính. Tôi tin là tác giả Thụy Khuê đủ tỉnh táo để phân biệt những nhận định về nhân dân Pháp, với nhận định về những kẻ cầm quyền, và nói riêng, những kẻ đã đặt chân lên Việt Nam với suy nghĩ và mục đích xâm lược, áp bức, bóc lột. Điều thứ hai, cá nhân thôi, tôi không thể nào quên những câu chuyện kể về sự thực xảy ra, khi dân làng quê tôi chạy tản cư (thời 1940-1954), đàn bà, người già, trẻ con, chạy như vịt trên bãi cát, mà máy bay Pháp đuổi theo bắn theo kiểu "truy cùng, diệt tận". Không bao giờ quên. Tác giả hãy hỏi chính người dân Pháp thì họ cũng sẽ nói cho biết "Chúng tao, phải nói thực, có máu sô-vanh trong người". Tôi đã nghe không dưới một lần, mà toàn từ những người có học vị từ tiến sĩ trở lên, là người Pháp xịn. Viết ra, để các bạn trẻ biết. Chẳng dám áp đặt ai, chỉ mong thêm thông tin cùng suy nghĩ.
13/06/17PHẢN HỒI
Đúng là cuộc tranh luận về vua Gia Long và triều Nguyễn đã và còn dài dài. Về đánh giá người Pháp thì đã có nhiều ý kiến đúng đắn khi phân định dân tộc Pháp và thực dân Pháp. Dân tộc Pháp thực sự là đáng tôn trọng, họ là những con người đã làm nên cách mạng 1789 mở ra kỉ nguyên dân chủ tự do cho các nước châu Âu phong kiến. Còn quan điểm cho Gia Long là “cõng rắn cắn gà nhà, rước voi giày mả tổ” thì tôi cho rằng phải thẳng thắn mà nhận định đánh giá. Từ nhiều thế kỉ trước là giai đoạn các nước châu Âu ồ ạt tìm kiếm xâm chiếm các nước phương Đông làm thuộc địa để mở rộng thị trường. Trong bối cảnh lịch sử đó nếu nước ta không bị Pháp xâm chiếm thì cũng sẽ bị một nước khác xâm chiếm thôi. Việc Gia Long cầu viện Pháp chỉ là tạo cho Pháp một điều kiện thuận lợi hơn trong việc tranh chấp với các nước khác xâm chiếm nước ta. Chỉ tiếc là cách cư xử của nhà Nguyễn không hợp với thời cuộc. Nhật Bản thì mở rộng cửa đón nhận kĩ thuật hiện đại của phương Tây để mau chóng canh tân đất nước. Trung Quốc thì qua vài cuộc chiến tranh “thử lửa” nhận thấy không thể chống lại sức mạnh phương Tây nên phải chịu nhún, phải nhường đất làm “tô giới” cho các nước và tranh thủ học hỏi họ. Chỉ có Việt Nam mình là nhất định “bế quan tỏa cảng” mà thôi.
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Bình Luận

    Bình luận

    Tuần rồi, các thông tin mà Thượng tướng Lê Chiêm, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, đưa ra tại buổi làm việc giữa Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc với lãnh đạo TP.HCM khiến dư luận đồng tình. Bên cạnh thông tin về số phận sân golf Tân Sơn Nhất trên đất quốc phòng “trong lòng” sân bay Tân Sơn Nhất sẽ được cân nhắc vì trên cơ sở “ưu tiên phát triển hàng không, phát triển kinh tế - xã hội”, hai thông tin khác liên quan đến hai vấn đề lớn khác, mở ra khả năng phân bổ lại nguồn lực và sắp xếp lại quản trị quốc gia.

  • Nguyễn Văn Mỹ

    Tác giả - Doanh nhân

    Gần trăm năm nay, cụm từ “Công tử Bạc Liêu” đã trở thành thành ngữ chỉ sự xa hoa, giàu có. Dần dà, danh xưng này gần như thuộc về ông Trần Trinh Huy, tên thật là Trần Trinh Quy, còn gọi là Ba Huy, giàu có nhất vùng Nam Bộ những năm đầu thế kỷ 20.

  • Bình Luận

    Bình luận

    Chuyện những con tàu đánh cá vỏ thép ở Bình Định vừa được đóng mới, đưa vào sử dụng không được bao lâu thì bị hư hỏng nặng là những câu hỏi nóng đang đặt ra trước dư luận và diễn đàn quốc hội.

  • Nguyễn Công Khế

    Nhà báo

    Mỗi năm, đến ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, lại gợi tôi nhiều kỷ niệm buồn vui lẫn lộn. Tôi thông cảm cho Thế Thanh. Trước đây, khi tôi còn làm báo. Thế Thanh và Kim Hạnh đã rời vũ đài trước. Gặp tôi Thế Thanh thường tâm sự: "Mình chỉ muốn trở lại nghề báo thôi Khế ơi!". Nghề báo, đối với chúng tôi là lẽ sống, là khát vọng sống, đôi khi là sống và chết chứ không phải là nghề kiếm cơm đơn thuần.

  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Chúng ta không nên và thậm chí, cần phải hết sức thận trọng trước những thông tin ở đâu đó cung cấp cho người làm báo dù có thể là rất chính xác vào mỗi kỳ "quy hoạch nhân sự" khi đằng sau đó là ý đồ của ai đó. Vô tình, chúng ta trở thành công cụ giúp cho một ai đó, một nhóm nào đó đang mưu cầu lợi ích riêng mà báo chí thì vô tư, không hay biết, trở thành cánh tay nối dài giúp họ.