ngày 26 tháng 04 năm 2017
Chuyện hôm nay
 

Về việc cho phép những bài hát trước 1975

In bài viết
Nhà báo Nguyễn Công Khế (thứ 2 từ trái) và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (thứ 3 từ trái)
  Mở lòng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật và nhất là chủ trương cấp phép cho các bài hát được sáng tác trước năm 1975 là việc làm cần thiết, để mở ra lòng tin giữa người Việt Nam với nhau sau bao nhiêu năm chiến tranh và phân ly.

Sau khi đất nước thống nhất vào tháng 4.1975, mọi người thở phào nhẹ nhõm, chiến tranh đã chấm dứt, không còn tiếng súng. “Bạn bè ra phố mời rao nụ cười” (nhạc Trịnh Công Sơn). Âm nhạc là một phương tiện để hàn gắn dân tộc. Tôi nghĩ trong bối cảnh đó, nếu không có suy nghĩ và giải pháp đúng sẽ đẻ ra vô vàn những điều phức tạp cho tâm lý, thẩm mỹ âm nhạc và vô tình hay cố ý tiếp tục gây chia rẽ trong các tầng lớp dân tộc.

Không có một quốc gia nào có một cuộc chiến phức tạp, lâu dài và ác liệt như cuộc chiến Việt Nam. Bài Tiếng gọi thanh niên của Lưu Hữu Phước, tác giả Quốc ca của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, lại được cả nền đệ nhất và đệ nhị cộng hòa của chính phủ Việt Nam Cộng hòa lấy làm quốc ca. Đến nỗi trong cuốn sách viết về Phạm Duy của giáo sư Nguyễn Trọng Văn, cũng chua chát rằng: một chế độ không viết được một bài quốc ca mà phải lấy ca khúc của “tên Việt cộng” Lưu Hữu Phước là Bộ trưởng Văn hóa của chính phủ cách mạng lâm thời làm quốc ca cho mình. Bây giờ, nếu Cục Nghệ thuật biểu diễn cấm biểu diễn những bài hát trước năm 1975 thì có lẽ phải cấm bài Tiếng gọi thanh niên của Lưu Hữu Phước trước tiên, vì Việt Nam Cộng hòa đã dùng bài hát đó làm quốc ca.

Trong bối cảnh của cuộc chiến tranh 20 năm ở Việt Nam trước 1975, một cuộc chiến dai dẳng và thảm khốc như vậy, chỉ có người Việt Nam là thiệt thòi và tổn thất nhiều, bất luận họ ủng hộ và đứng về phe nào. Sau 30.4.1975, đáng lẽ chúng ta phải hoàn toàn sang một trang mới để dân tộc đoàn kết, đoàn tụ. Khi về nước, ông Nguyễn Cao Kỳ, nguyên là lãnh đạo Ủy ban Hành pháp trung ương của chế độ cũ đã nói với tôi: Nếu tôi có quyền cao nhất, tức là làm tổng thống lúc đó, tôi sẽ lấy ca khúc Việt Nam Việt Nam của Phạm Duy thay cho Tiếng gọi thanh niên của Lưu Hữu Phước. Nhưng việc đó đã không xảy ra vì ông Kỳ chưa bao giờ làm tổng thống. Phạm Duy đã từ Mỹ trở về Việt Nam, ông đã sống những ngày cuối cùng ở Việt Nam vào thập niên 90 với suy nghĩ là được sống và chết nơi quê cha đất tổ. Ngay bài Việt Nam Việt Nam của ông, chúng tôi cũng đánh giá là một trong những ca khúc hay nhất về đất nước và chúng ta cũng nên cho hát. Âm điệu hùng tráng và dạt dào tình yêu Việt Nam trong bản nhạc làm chúng ta cảm hứng và xúc động khi cất lên.

Việc rắc rối trong cách cho phép các bản nhạc được viết trước năm 1975 là do cách quản lý “xin - cho” của chúng ta. Ta nên mời một hội đồng nghệ thuật gồm những người có trình độ ở cả 3 miền xem xét và xác định bài nào “cấm”. Và những bài không cấm là cho hát không cần phép tắc. Nếu làm như vậy, sẽ không có chuyện bài Nối vòng tay lớn của nhạc sĩ họ Trịnh vốn đã vang lên khắp nơi lại bị liệt vào danh sách chưa cho phép.

Tôi nhớ lại một câu chuyện: Có lần ngồi ở Nha Trang trong một bữa cơm tối vui vẻ, tôi hỏi Thứ trưởng Lê Tiến Thọ, tại sao bản nhạc Nha Trang ngày về của Phạm Duy là bài hát rất hay về Nha Trang lại chưa cho phép hát. Ông Thọ nói rằng chính quyền tỉnh Khánh Hòa có ý kiến là bài hát đó buồn quá nên Bộ không cấp phép. Quay qua Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Tự, tôi hỏi ông có chuyện đó hay không, ông trả lời tỉnh queo “đó là bài hát về Nha Trang mà tôi thích nhất và Thường vụ Tỉnh ủy ở đây chưa bao giờ có đề nghị không cho hát”. Ông Lê Tiến Thọ lúc đó lập tức gọi điện cho Cục Nghệ thuật biểu diễn làm thủ tục cấp phép.

Tôi nhớ là bài hát đó đã được cho phép, nhưng sau đó, có một bài báo của một tờ báo ở TP.HCM nói “nặng nhẹ” thế nào đó và ca khúc đó đã bị rút phép.

Thế đó, chúng ta không nên làm việc đánh giá các ca khúc, mỗi ca khúc như một “giọt máu” của nhạc sĩ bằng một chữ “cho” hoặc “không” đơn giản như vậy.

Như trường hợp các ca sĩ như Chế Linh hoặc Khánh Ly được hát trong cả nước, nhưng TP.HCM cho rằng vì điều kiện địa chính trị khác biệt nên thành phố không đồng ý để các ca sĩ này được hát ở địa bàn mình. Tôi vẫn có những điều muốn trao đổi lại với họ với tư cách là một người có chút ít hiểu biết và quý trọng những tác phẩm và giọng ca qua các thời kỳ. Tôi có thể thích hoặc không thích cá nhân người này người nọ, về mặt này mặt khác, nhưng một khi đã đồng ý cho họ về Việt Nam để hát thì đó phải là một chính sách nhất quán.

Tôi đã có lần trao đổi với anh Lê Thanh Hải, Bí thư và anh Nguyễn Văn Đua, Phó bí thư Thành ủy trước đây, cũng như anh Đinh La Thăng sau này về hai trường hợp anh Chế Linh và chị Khánh Ly trong những lúc thành phố chưa đồng thuận.

Muốn có lòng tin với nhau sau bao nhiêu năm chiến tranh khốc liệt thì tôi nghĩ, trong sự nghiệp hòa giải hòa hợp dân tộc do chính Đảng và Nhà nước đề ra như một chủ trương lớn, chúng ta cần có một chính sách và cách cư xử thật minh bạch và vì sự nghiệp lớn của đất nước, của dân tộc. Mở lòng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật và nhất là chủ trương cấp phép cho các bài hát được sáng tác trước năm 1975 là việc làm cần thiết, để mở ra lòng tin giữa người Việt Nam với nhau sau bao nhiêu năm chiến tranh và phân ly.

Nguyễn Công Khế

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 2
20/04/17PHẢN HỒI
Một bài viết hay của anh Công Khế! Nước ta có khoảng 60.000 bài hát đã được lưu. Không có gì khó khăn để thẩm định lại các bài này, tất nhiên, sẽ có một số bài không xác định được tác giả và như thế chỉ xác định được nội dung theo tiêu chí của ngành văn hóa. Có lẽ ta nên thực hiện thông lệ như các nước và có một góc nhìn thoáng hơn về tác phẩm âm nhạc trong điều kiện hiện nay. Điều này có nghĩa là...Cục NTBD không nên không cần cấp phép cho các bài hát, vì cũng khá khó khăn trong việc thẩm định do văn hóa có mở cửa...nhưng độ mở là bao nhiêu cũng không rõ ràng, không có tiêu chí như góc bắn của đại bác. Mở lớn thì bắn hụt, mở nhỏ thì 'quần' chúng phản đối. Cục NTBD chỉ nên "cấm" những nhạc phẩm cần cấm, số còn lại được biểu diễn tự do mà không cần phải cấp phép. Việc "cấm" thêm hoặc giải tỏa bớt tác phẩm âm nhạc bị cấm là tùy theo tình hình cũng như sự hiệp thương trong việc thay đổi một số từ ngữ trong câu cú. Nhạc không có lỗi, "lỗi phải" ở nội dung chữ nghĩa và một phần...nhân thân tác giả (!). Tóm lại, cần bãi bỏ việc cấp phép còn bản quyền lại thuộc về dân sự và chi phối bởi luật dân sự. Nó không nằm trong công việc hành chính của chính quyền.
20/04/17PHẢN HỒI
Chiến tranh đã qua mấy mươi năm rồi. Chúng ta luôn kêu gọi hòa hợp dân tộc, nhưng để có được một sự hòa hợp, một mong muốn "trở về" thực sự, thì rõ ràng chúng ta cần phải cởi mở nhiều hơn nữa, ngay trong những chuyện "không lớn lao" gì như việc cấp phép các ca khúc bị gán mác là "của phía bên kia". Hơi bị lan man, nhưng nói thực, đứng trước một cuộc chiến thì cũng giống như đứng trước một ngã ba đường. Có thể đúng, có thể sai, nhưng rồi ta vẫn phải lựa chọn một bên nào đó để đi mà thôi. Bản thân tôi thích nhiều bài hát thuộc dòng nhạc đỏ - nhạc cách mạng, nhưng đồng thời cũng rất khoái nghe nhạc vàng, nhạc lính, vì có nhiều bài rất hay, thấm đẫm tình người, tình quê. Sống và làm việc ở Tp.HCM, vẫn biết là thành phố mình rất cởi mở, nhưng vẫn không hiểu sao chúng ta vẫn còn quá "thiếu cởi mở" trong một số vấn đề. Như trường hợp của danh ca Tuấn Vũ. Không hiểu sao trong khi Hà Nội và các địa phương khác cho phép anh hát, thì Tp.HCM vẫn mãi "khước từ"!
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Dự án Formosa có thể xem là một thảm họa điển hình về môi trường mà chúng ta phải trả giá. Việc các cấp, các ngành đã và đang tiến hành xử lý kỷ luật những người có trách nhiệm trong cả quá trình dựng nên dự án thật sự cũng là hồi chuông cảnh tỉnh cho mỗi cá nhân có trách nhiệm tham gia các khâu để hình thành nhà máy luyện thép nói trên.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Một clip lưu truyền hôm qua trên mạng ghi lại hình ảnh một xe taxi lao thẳng vào xe máy của một người đàn ông đang giật túi xách của 2 người phụ nữ trên đường phố Sài Gòn. Tôi thật sự thấy “sốc” với cảnh trong clip, và thót tim vì tính mạng của người đàn ông nọ.

  • Đoàn Đạt

    Nhà báo

    Mấy hôm nay dư luận như nóng lên với đề xuất có ảnh hưởng đến hơn một nửa dân số TP.HCM: Đề xuất cấm xe máy tại một hội thảo về kiểm soát nhu cầu sử dụng xe cá nhân. Trong số các đề xuất cấm xe máy, có đề xuất khá “đanh thép” của PGS-TS Phạm Xuân Mai, Trưởng khoa Kỹ thuật giao thông Đại học Bách khoa TP.HCM. Xin có đôi điều tranh luận cùng ông.

  • Bình Luận

    Bình luận

    ​Dự thảo Nghị định "quy định điều kiện kinh doanh thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng để ghi âm, chụp hình, định vị" của Bộ Công an đang gây sửng sốt cho dư luận, bởi một quy định về "Nguyên tắc hoạt động và quản lý" tại khoản 3 điều 4 của dự thảo Nghị định là: "Chỉ cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội được sử dụng thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng để ghi âm, chụp hình, định vị phục vụ cho hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, phòng chống tội phạm và nhiệm vụ quốc phòng".

  • Nguyễn Thông

    Nhà báo

    Sao những vị ở Cục Nghệ thuật biểu diễn không nhớ lời dạy của cụ Hồ, “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”. Cứ làm theo lời cụ, đâu đến nỗi phát sinh phiền hà rắc rối, tai tiếng như vừa rồi.