ngày 17 tháng 01 năm 2018
Chuyện hôm nay
 

Gánh nặng đang đè lên vai Thủ tướng sau cú sốc BOT Cai Lậy

In bài viết
Trạm thu phí Tào Xuyên - Ảnh: ANTĐ
  Trong tổng số 88 trạm thu phí BOT trên cả nước thì trong đó đã có đến 13 trạm "có vấn đề" kiểu như Cai Lậy, Tào Xuyên... và Bộ GTVT cùng các bộ, ngành liên quan đã cho điều chỉnh phí thì cũng rất cần truy tiếp xem có bao nhiêu nhóm lợi ích can thiệp vào nó để đến nông nỗi này?

Mặc dù Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc với bộn bề công việc trong ngày 4.12: Sáng sớm, ông đã phải xuống Hải Phòng để tiếp xúc cử tri, chiều cùng ngày dự lễ khởi công 2 công trình mới cũng đều tại mảnh đất mà ông ứng cử đại biểu Quốc hội khoá 14.

Ấy vậy mà trong lịch của Thủ tướng, ông vẫn phải quay về trụ sở Chính phủ lúc 17 giờ để trực tiếp nghe báo cáo gấp từ lãnh đạo tỉnh Tiền Giang về sự cố "nóng hầm hập" ở Trạm thu phí BOT Cai Lậy, Tiền Giang sau khi Bộ GTVT đã cho trạm này được tiếp tục thu phí từ 30.11 dù đã giảm giá vé. Điều đó cho thấy, BOT Cai Lậy chỉ là 1 "mồi lửa nhỏ" trong số hàng chục trạm BOT khác của cả nước đang có chuyện không bình thường. Phải chăng thứ "lửa" ấy cũng đang nhen nhóm và có thể bùng phát bất kể nơi nào, lúc nào?

Tiến sỹ Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội tỏ ra bức xúc trong hàng chục năm qua khi ông mỗi lần phải qua Trạm thu phí Tào Xuyên, thị xã Bỉm Sơn, Thanh Hoá bị thu tiền phi lý .

Theo ông cho biết, chính Bộ GTVT cũng đã thừa nhận trạm Tào Xuyên là một trong những trạm thu phí đặt “nhầm chỗ”. Họ cho đặt trạm trên tuyến này để thu hộ phí cho tuyến khác". Đây quả thực là cách làm hết sức không minh bạch"- ông Sỹ Dũng bày tỏ trên VNE.

Vậy mà chẳng hiểu sao, đến ngày 10.8 vừa qua, Tổng cục Đường bộ Việt Nam mới yêu cầu dừng thu phí sử dụng dịch vụ đường bộ tại trạm Tào Xuyên vì “số thu tạo lợi nhuận cho nhà đầu tư đến hết 31.7.2017 đã lớn hơn số cao nhất so với các phương án đàm phán mức lợi nhuận của nhà đầu tư”. Thời gian thu phí dự kiến hơn 20 năm, thế nhưng, họ mới thu có 7 năm mà đã có lãi. Thật kinh hoàng! 

Lỗi này tại ai? Tôi nghĩ, để có được hợp đồng đưa ra ký giữa Nhà nước (Bộ Giao thông Vận tải đại diện) và các nhà đầu tư bất kỳ, chúng ta đã có cơ man chữ ký, con dấu thẩm định, đề xuất của các bộ ngành đại loại như Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch Đầu tư... và địa phương chứ đâu chỉ có một bộ là Bộ GTVT. 

Vậy mà "con voi" ấy vẫn "chui lọt lỗ kim" thì thật là tai hại cho ngân sách quốc gia khi nó bị thiệt hại khôn lường kiểu như ví dụ nói trên.

Thông tin từ lãnh đạo bộ GTVT cho biết: Hiện nay, trên cả nước có 88 trạm thu phí BOT trên các tuyến Quốc lộ. Trong đó, có 73 trạm do Bộ GTVT quản lý, 15 trạm còn lại thuộc quyền quản lý của các địa phương. Thống kê cũng cho thấy, trong số 88 trạm thu phí trên thì 67 trạm đang tiến hành thu phí (56 trạm do Bộ GTVT quản lý, 11 trạm do địa phương quản lý) và 21 trạm chưa thu phí. Đến nay, Bộ GTVT đã tiến hành miễn, giảm phí cho các phương tiện khu vực trạm thu phí của 13 trạm, gồm: Trạm QL6, trạm QL32, trạm cầu Hạc Trì, trạm QL3, trạm Bến Thủy, trạm Cầu Rác, trạm Km1064 (QL1 tỉnh Quảng Ngãi), trạm Quán Hàu, trạm Cai Lậy, trạm QL91, trạm Pháp Vân - Cầu Giẽ, trạm Đại Yên QL18 và trạm tuyến tránh TP Biên Hòa...

Ngoài ra, Bộ GTVT cũng đã tiến hành giảm phí cho các xe tải lớn chịu mức phí cao (xe loại 4 và loại 5) của 35 dự án BOT theo tinh thần Nghị quyết 35/2016 của Chính phủ. Còn lại trong số 38 dự án BOT chưa được giảm phí theo Nghị quyết của Chính phủ thì 27 dự án BOT hiện đang có mức phí thấp hơn mức trung bình nên không cần giảm nữa; 11 dự án BOT còn lại do lưu lượng phương tiện qua lại thấp hơn dự kiến nên cũng chưa áp dụng việc giảm phí.

Từ câu chuyện trạm thu phí BOT đặt nhầm chỗ như Cai Lậy (dù Bộ GTVT vẫn bảo vệ quan điểm mình không sai), như Tào Xuyên và chắc còn nhiều trạm khác nữa, tôi nghĩ rằng chính Bộ GTVT đã làm khó cho Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và những người kế nhiệm bởi lẽ, các hợp đồng mà Bộ GTVT ký kết là họ thay mặt nhà nước Việt Nam kí với nhà đầu tư, thời gian họ được thu tiền đều đã thống nhất, dễ gì họ chịu đầu hàng?

Việc Thủ tướng quyết định tạm dừng thu phí một tháng trạm Cai Lậy để xem xét cho thấy xử lý vấn đề BOT nói chung là cả một vấn đề lớn và quả thực không hề đơn giản.

Theo tiến sỹ Nguyễn Sỹ Dũng, ông đã nêu ra mấy ý sau: 

Thứ nhất, hợp đồng BOT là hợp đồng ký giữa Nhà nước (do Bộ Giao thông Vận tải đại diện) và các nhà đầu tư. Thực tế cho thấy hợp đồng này đang có nhiều điểm cần phải xem xét lại. Thế nhưng, đây là văn bản pháp lý ràng buộc cả hai bên. Khi đã đặt bút ký vào hợp đồng, thì Nhà nước không thể tự mình phá vỡ hợp đồng, không thể muốn làm gì thì làm.

Muốn sửa đổi hợp đồng thì Nhà nước phải thương lượng với chủ đầu tư. Nếu chủ đầu tư không đồng ý có thể sẽ phải đưa tranh chấp ra trước tòa án giải quyết. Tất cả những điều này đều rất mất thời gian, nhưng lại là những đòi hỏi bắt buộc của một nhà nước pháp quyền.

Thứ hai, việc di dời trạm thu phí BOT Cai Lậy sẽ tạo ra tiền lệ. Với tiền lệ này, có thể, không ít trạm thu phí khác cũng sẽ phải di dời. Mà như vậy thì nguồn thu và khả năng trả nợ ngân hàng của các chủ đầu tư lập tức bị ảnh hưởng. Thực tế, tiền đầu tư vào các dự án BOT chủ yếu vẫn là tiền vay của các ngân hàng. Với tình hình xử lý nợ xấu khó khăn như hiện nay, cú sốc BOT này chưa biết sẽ ảnh hưởng tiêu cực như thế nào đến khả năng ổn định kinh tế vĩ mô của đất nước.

Thứ ba, BOT là một hình thức huy động vốn mới để đầu tư cho cơ sở hạ tầng giao thông. Khi triển khai các dự án BOT, các quan chức nhiều khi chỉ mới có được sự nhiệt tình và ý chí chính trị, chứ chưa phải là một khuôn khổ pháp lý đầy đủ.

Tôi thì có một suy nghĩ, trong tổng số 88 trạm thu phí BOT trên cả nước thì trong đó đã có đến 13 trạm "có vấn đề" kiểu như Cai Lậy, như Tào Xuyên... và Bộ GTVT cùng các bộ, ngành liên quan đã cho điều chỉnh phí thì cũng rất cần truy tiếp xem có bao nhiêu nhóm lợi ích can thiệp vào nó để đến nông nỗi này? 

Trong quá trình thương lượng lại với các chủ đầu tư, nếu thấy có dấu hiệu tiêu cực thì cần để cơ quan pháp luật tham gia vào. Chúng ta cần làm cho đến tận cùng vụ việc. Phải quy trách nhiệm cho những người lợi dụng chức vụ quyền hạn trong việc tham mưu và đi tới phê duyệt nói trên. Nếu có bằng chứng họ chạy dự án thì cũng đồng nghĩa các nhà đầu tư đã vi phạm luật pháp. Từ đó, việc tiến hành thương thảo cũng sẽ thuận lợi hơn, buộc họ phải thừa nhận việc làm của họ không hề bình thường. Như vậy, sẽ cho họ sự lựa chọn cách thức đàm phán mà nhà nước thì sẽ không ở thế bị động.

Nhân dân đang theo dõi và chờ mong Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ cùng các cơ quan có trách nhiệm vào cuộc để lập lại trật tự kỷ cương trong quy trình đấu thầu dự án BOT giao thông sau này. Nếu chúng ta không làm nghiêm và rốt ráo thì sau này, sự việc tương tự vẫn còn tái diễn và còn để lại hậu quả cho các nhiệm kỳ Chính phủ tiếp theo.

Thà cho việc nhà nước hôm nay sẽ mất đi một khoản kinh phí (có thể sẽ không nhỏ) để đền bù khi hủy hợp đồng đi nữa, nhưng cái được vẫn sẽ lớn hơn cái mất. Phải làm đến cùng để tránh cho gánh nặng trên vai người đứng đầu Chính phủ được vơi đi áp lực mà nhiệm kỳ trước đã để lại cho ông. Đó chính là trách nhiệm của toàn xã hội chúng ta.

Tôi tin rằng, với tinh thần của một Chính phủ Hành động và Liêm chính hôm nay, vụ việc sẽ được hóa giải, không để bị phát sinh tiếp nếu đất nước muốn ổn định...

Quốc Phong

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 5
16/12/17PHẢN HỒI
Theo tôi thấy, tất cả các dự án thuộc các Bộ, ngành, địa phương quản lý như Bộ GTVT, Bộ Kế hoạch đầu tư, Bộ y tế, Bộ xây dựng, Bộ TNMT, Bộ GDĐT v.v. Khi lập Luận chứng kinh tế kỹ thuật hầu như tất cả từ chi tiết đến tổng kinh phí đều tăng từ 1,2 đến 1,5 lần, lý do rất đơn giản đó là: phải lập cao hơn để khi bị cắt giảm còn có lời, hai nữa là muốn Luận chứng được duyệt phải chạy chọt bôi trơn để có được chữ ký và con dấu hợp pháp, ba nữa là phải lại quả cho Chủ đầu tư, cuối cùng là mấy anh thi công lại bớt xén để kiếm ăn; Từ những hệ lụy đó làm sao có được một công trình theo đúng nghĩa là "Chất lượng đảm bảo". Theo tôi Thanh tra phải vào cuộc để kiểm tra tất cả các dự án (làm những cái lớn trước, đến cái vừa rồi cái nhỏ sau), tôi e rằng làm những cái lớn cũng phải mất vài năm, nhưng bắt buộc phải làm vì cái tình với dân và cái nghĩa với những người đã khuất; Nhưng có một điều cần lưu ý là những ông Thanh tra đó phải là những người thật sự tử tế phải có con mắt thật sáng và luôn luôn dùng bữa với cơm canh đạm bạc, khó lắm đấy, nhưng bây giờ không làm thì bao giờ mới làm? Ở trên thì Thủ tướng hô hào phải làm quyết liệt, phải thực hiện chính quyền là của dân, do dân, phải lo cho dân ... Nhưng ở dưới thì còn không ít cán bộ, nhân viên hạch sách, vòi vĩnh, nói năng khó nghe, thậm chí còn đe dọa dân ... Thanh tra xây dựng đến kiểm tra nhà dân nếu có phong bì thì ok, nếu không có thì hạch sách bắt bẻ đủ điều, có trường hợp còn dọa sẽ đến kiểm tra nhiều nữa và còn lớn tiếng sẽ bắt dỡ sau khi xây xong ... Ôi thôi gặp nạn rồi, biết kêu cứu ai bây giờ. Vào Ủy ban thì mấy cô nhận hồ sơ đem đi trình ký cứ mải mê truyện trò mặc cho người dân cứ ngóng trông chờ đợi. Vào Bệnh viện đến phòng Nội soi gặp Bác sỹ chỉ đáng tuổi con mình mà họ cứ nói trống không: Nằm xuống, có răng giả không? nghiêng sang bên trái, để hai tay lên đầu... rồi họ thọc cái ống soi vào họng với các thao tác không hề nhẹ tay mặc cho bện nhân đau đớn ngộp thở trào cả nước mắt ước mũi; Đến phòng khám cơ xương khớp nói đau nhức lắm Bác sỹ ơi làm sao bây giờ?, họ nói tỉnh bơ: Tôi có là thần thánh đâu mà làm cho ông hết đau ... Thời gian không còn nhiều, xin tạm biệt, có dịp được gặp lại thì may mắn quá.
15/12/17PHẢN HỒI
Hợp đồng có các nội dung không đúng quy định, là hợp đồng vô hiệu! (Các định mức kỹ thuật; đơn giá nguyên, nhiên, vật liệu....giá thành; số, chất lượng các hạng mục bì nhà đầu tư "thổi" lên và các cơ quan kiểm tra, giám sát, thẩm định... không biết hoặc "lờ đi" thì chủ đầu tư và các ngành liên quan không những phải bồi hoàn mà còn bị xử lý hình sự!
11/12/17PHẢN HỒI
Kiến trúc sư trưởng của các dự án BOT này là ông Đinh La Thăng với sự ủng hộ của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và một số phó thủ tướng tiền nhiệm. Ngoài ra còn có sự tham gia tích cực của nhiều quan chức Bộ GTVT, bộ Tài chính, bộ KHĐT. Đại đa số nhân dân đều cho rằng có tham nhũng, khuất tất trong việc thực hiện các dự án BOT giao thông. Người ta có thể gian lận ở tất cả các khâu của dự án từ lập dự án, triển khai thi công, cho đến khi tiến hành thu phí. Nhưng tựu chung là khai tăng chi phí đầu tư và khai giảm doanh thu. Giao cho Bộ GTVT tìm giải pháp là không khách quan bởi vì chẳng ai tin là Bộ này sẽ công tâm trong các dự án BOT, bởi vì khả năng cao là họ đã nhúng tràm. Như ở các nước khác, Quốc hội cần lập ra một Ủy Ban Đặc Biệt để điều tra tất cả các dự án BOT giao thông, bắt đầu từ Cai Lậy. Chỉ cần công khai trên internet toàn bộ thiết kế, dự toán, hồ sơ thi công, hợp đồng BOT, hợp đồng tín dụng với ngân hàng, dòng tiền ra vào dự án, quyết toán chi tiết chi phí xây dựng, doanh thu chi tiết đến thời điểm này, .. sẽ có hàng trăm "thanh tra nhân dân" với trình độ cao tính nguyện tham gia kiểm tra miễn phí cho Ủy Ban. Tất cả những khuất tất sẽ lộ ra hết. Có lẽ hàng chục quan chức sẽ phải chịu trách nhiệm. Quá khó! khi Thủ tướng và Chính phủ đã cố gắng né nhưng không thể tránh chuyện này. Chính phủ "liêm chính" của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc liệu có đủ dũng cảm làm việc này?
10/12/17PHẢN HỒI
Đọc ý kiến của nhà báo Quốc Phong tôi cũng có mấy ý kiến nhỏ sau. Nếu đúng sự thực như nhà báo nói thì hóa ra ở Việt Nam để giải quyết các chuyện quan trọng lớn nhỏ có vẻ cứ dồn hết cho cơ quan hành pháp – là cơ quan tôi hiểu cũng thực sự nắm nhiều quyền hành nhất đất nước. Người theo quan điểm công bằng cũng có thể nói ở đây, ai nhiều quyền nhất, thì nay trách nhiệm tất nhiên cũng phải gánh nặng nhất. Nhưng từ điều này cho thấy Việt Nam hiện nay làm khác khá nhiều so các nước pháp quyền khác, vì thực tế tôi thấy ở xứ người có lẽ cao nhất là Quốc hội cử ra 1 Ủy ban đặc biệt điều tra nếu như công dân hay tổ chức có quyền không dựa vào Tòa án để phân xử (ở ta thực ra căn cứ các Điều Hiến định như Điều 2 khoản 3, Đ. 69 chức năng QH, Đ. 102 Nhiệm vụ Tòa án cũng có những chức năng này!) Và nhiều vấn đề nóng bỏng, gay gắt nhưng khi xã hội phân chia quyền lực hợp lý thì trong thực tế cơ quan hành pháp ban hành các quyết định sai trái (nếu có) được quyền xem xét lại quyết định của mình, nhưng không được quyền xem xét tối cao (quyết định), mà quyền tối cao – là cán cân công lý ở các nước chính là Tòa án với các bản án phân tích sâu sắc, dựa trên các giám định của các nhà chuyên môn giỏi và tất nhiên ở xứ họ (lấy ví dụ Đức) thẩm phán đều được chọn từ các thành phần ưu tú năng lực cao nhất trong những người học về luật, và về đạo đức mấy chục năm nay tôi chưa thấy có tố cáo nào về thẩm phán ăn hối lộ! Tất nhiên thuận lợi ở các nước là có Tòa án Hiến pháp nên họ còn dễ dàng phán xét khi có dấu hiệu vi hiến! Còn nghi vấn có gì đó không bình thường trong việc thực hiện BOT liên quan hình sự thì qua vụ ông Đinh la Thăng cho thấy, dấu hiệu không bình thường phải được quan tâm, xử lý (kể cả điều tra hình sự) từ khi mới le lói, hình thành, chứ đã thành „ung nhọt“ lớn, thậm chí chuyển sang nguy hiểm như „hoại tử, ung thư …“ mới lo chữa chạy hay cắt bỏ thì lúc đó tai họa với cá nhân họ là cái rất nhỏ, mà đất nước phải gánh chịu do những sai lầm của họ mới là ghê gớm!
08/12/17PHẢN HỒI
Mấy cái BOT kiểu BOT Cai Lậy ra đời từ thời chính phủ khóa trước, chẳng lẽ các thành viên chính phủ lúc đó không biết nên không ngăn chặn các sai phạm của các BOT này. Bây giờ dân phản đối BOT Cai Lậy, chẳng có vị nào lên tiếng, toàn giao trách nhiệm cho Bộ GTVT vì họ là tác giả thì phải xử lý hậu quả. Vụ việc có vẻ càng khó xử lý, vì các vị đứng đầu nhà nước hiện nay đều là thành viên của chính phủ khóa trước, các vị có thật sự muốn xử tới nơi chuyện BOT ngang ngược hay không, hay lại sợ trách nhiệm do có mình trong đó.
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Đến hôm nay, đã quá thời hạn Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hứa sẽ có “phương án xử lý dứt điểm” trạm thu phí BOT Cai Lậy (trạm Cai Lậy), mà phương án vẫn chưa được đưa ra. Những ngày này lại bùng nổ sự chống đối trạm thu phí Cần Thơ – Phụng Hiệp và trạm BOT Sóc Trăng. Các trạm BOT ở nhiều địa phương khác cũng đang “nóng”!

  • Hồ Hùng

    Nhà báo

    “Đi có 150 mét mà chuyến đi, chuyến về đóng 280.000 đồng, đau như bò đá không? Trong khi phí đường bộ xe tui đã đóng mỗi năm 13 triệu đồng”, chị Vân, tài xế, nói vậy với nhân viên thu phí Trạm BOT T2 (Q.Thốt Nốt, TP.Cần Thơ). Trước đó, ông Nguyễn Nhật, Thứ trưởng Bộ GTVT khẳng định, các trạm đều đặt đúng quy trình.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Những câu chuyện và bài học lịch sử mà ông Trương Tấn Sang dẫn lại và rút ra là những câu chuyện và bài học mà dân Việt thuộc nằm lòng. Việc ông Sang dẫn ra, nhắc lại không hề thừa, nhất là trong thời buổi này khi xã hội đang có nhiều điều đáng suy nghĩ.

  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Đã đến lúc cần phải chấn chỉnh lại ngay công tác thanh, kiểm tra, kiểm toán, không chỉ về nghiệp vụ mà còn về tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân...

  • Bình Luận

    Bình luận

    Đầu năm, đầu tháng, nói những điều này không phải để bi quan hay hoài nghi những thành tựu đạt được mà để thấy đau đáu nhiều việc phải cùng nhau hợp sức và nỗ lực nhiều hơn. Để những kỷ lục buồn, những Guinness băn khoăn ngày càng thu hẹp và không có điều kiện sinh sôi.