'Đúng quy trình' vừa lắng thì 'lịch sử để lại' đã vùng lên

Đúng quy trình là một trong những cụm từ được sử dụng nhiều nhất năm 2017 - Ảnh: Internet
Cụm từ đình đám “đúng quy trình” tưởng như sẽ không có đối thủ trong bảng xếp hạng những câu nói ấn tượng nhất năm giờ đây đứng trước một "thách thức" đáng kể trong những ngày giáp Tết: Lịch sử để lại.

Năm 2017 âm lịch Đinh Dậu sắp sửa khép lại, có lẽ với nhiều người Việt Nam đây sẽ là một năm của những thành tựu nổi bật, từ tốc độ tăng trưởng vượt dự báo của nền kinh tế cho đến thành tích ấn tượng của đội tuyển bóng đá U.23 quốc gia tại giải châu Á. Nhưng, 2017 Đinh Dậu cũng sẽ còn được nhớ tới như một năm của những phát ngôn để đời trong đời sống chính trị - kinh tế - văn hóa của đất nước. Cụm từ đình đám “đúng quy trình” tưởng như sẽ không có đối thủ trong bảng xếp hạng những câu nói ấn tượng nhất năm giờ đây đang phải đứng trước một thách thức đáng kể trong những ngày giáp Tết: Lịch sử để lại.

Đã từ lâu, các nhà ngôn ngữ học đã thừa nhận rằng một trong những đặc tính quan trọng nhất của ngôn ngữ là sự lan truyền. Tính dễ lan truyền của ngôn ngữ có thể xuất phát từ vẻ đẹp, hay thường thấy hơn là từ sự hữu dụng hoặc thời thượng. Các quan chức Việt Nam hơn ai hết là những ví dụ minh họa không thể tốt hơn cho đặc tính này, và năm 2017 đúng là một năm quá lý tưởng cho cuộc khảo sát về ngôn ngữ của giới quan chức Việt. Có lẽ không cần nhắc lại về sự đình đám của cụm từ “đúng quy trình” vốn làm mưa làm gió trong một loạt các lĩnh vực chính trị - kinh tế - xã hội Việt Nam trong suốt một thời gian dài vừa qua, vốn được xem là một sự lý giải mang tính khuôn mẫu cho những sự bổ nhiệm hay thăng tiến bất thường trong hệ thống quan chức nước nhà. Cơn sốt lan truyền của việc sử dụng cụm từ “đúng quy trình” trên thực tế chỉ bắt đầu lắng xuống sau một loạt các sự kiện cho thấy Nhà nước bắt đầu xiết chặt các quy trình bổ nhiệm và thăng tiến trong hệ thống quan chức gần đây.

Nhưng, một lần nữa, các quan chức Việt Nam lại thể hiện rằng mình nhạy bén với những trào lưu ngôn ngữ như thế nào. Cũng giống như các mốt thời trang của phụ nữ vốn liên tục thay đổi, thì việc nhanh chóng nắm bắt và sử dụng các phát ngôn thời thượng cũng là một đặc trưng của giới quan chức. Hết trào lưu “đúng quy trình” thì giờ đây lại nổi lên một trào lưu khác: “lịch sử để lại”. Không ai bảo ai, cụm từ “lịch sử để lại” đang rộ lên trong những phát ngôn của các quan chức Việt Nam những ngày gần đây, đặc biệt là trong những phát ngôn lý giải những vấn đề bất cập vốn đã tồn tại lâu dài từ trước đến nay trong phạm vi quản lý.

Hơi khó để xác định xem ai là tác giả của cụm từ thời thượng mới nổi này, hay ít nhất là vị quan chức nào là người đầu tiên sử dụng nó trong những ngày vừa qua. Có lẽ Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Ngọc Đông là một trong những người đầu tiên “debut” cụm từ này, khi trong buổi họp báo thường kỳ Chính phủ ngày 2.2.2018 vừa qua vị Thứ trưởng đã sử dụng lý do này để giải thích vì sao Bộ GTVT không đồng ý với kết luận của Thanh tra Chính phủ về việc Công ty cổ phần Cảng hàng không (ACV) dừng thu phí dịch vụ sử dụng đường dẫn vào nhà ga hàng không - sự việc gây xôn xao trong thời gian vừa qua.

Sự việc nhìn qua tưởng như khá đơn giản: đầu tháng 1.2018 Thanh tra Chính phủ ra thông báo kết luận việc thu phí ra vào 19 sân bay do ACV quản lý trong những năm qua là không đúng với quy định của Luật Đất đai và Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, gây thiệt hại cho khách hàng. Cụ thể, tổng doanh thu bị thu sai này trong giai đoạn 2012-2015 lên tới 551 tỉ đồng. Trong thông cáo báo chí ngày 24.1.2018, Bộ GTVT tỏ ra không đồng tình với kết luận này, và trong buổi họp báo thường kỳ Chính phủ ngày 2.2.2018 Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông đã lý giải việc thu phí không đúng quy định này là do “lịch sử để lại” khi ACV chỉ mới được cổ phần hóa trong khoảng 2 năm trở lại đây, trong khi việc thu phí đã có từ nhiều năm về trước. Nói cách khác, do quá trình chuyển đổi cổ phần hóa của ACV nên có những sự thay đổi về quy định của pháp luật chưa được điều chỉnh thích hợp.

Tuy nhiên, điều khiến dư luận quan tâm là: Bộ GTVT có thể không đồng tình với kết luận của Thanh tra Chính phủ và đề xuất bổ sung việc thu phí vào danh mục nếu thấy hợp lý và có cơ sở; nhưng để làm điều đó thì Bộ GTVT phải đề xuất sửa luật liên quan, như Luật Đất đai và Luật Hàng không dân dụng, do việc ACV thu phí hiện nay là trái luật. Chứ không phải việc dẫn lý do “lịch sử để lại” như một cách bào chữa cho việc vi phạm luật.

Cũng tương tự là một sự việc khác thuộc Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), khi Vụ Đối ngoại thuộc Bộ có tới 2 vụ trưởng trong khi quy định mỗi đơn vị cấp vụ chỉ được phép có một vụ trưởng mà thôi. Lý giải điều này, Thứ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Thế Phương cho biết, đó là do “lịch sử để lại”. Cụ thể, Vụ Đối ngoại hiện nay là sự sáp nhập của Vụ Hợp tác với Lào và Campuchia trước đây với Vụ Kinh tế đối ngoại, do đó có tới 2 vụ trưởng, trong khi quy định mỗi đơn vị cấp vụ chỉ có một vụ trưởng chỉ mới được ban hành gần đây.

Có thể thấy, điểm chung trong các trường hợp nói trên, đó là cụm từ “lịch sử để lại” đang có xu hướng được sử dụng như một lý do bào chữa cho những bất cập trong cách thức quản lý và hoạt động tại không ít cơ quan nhà nước hiện nay. Về một góc độ nhất định, điều đó không sai. Những bất cập trong quản lý và hoạt động tại nhiều cơ quan nhà nước ở Việt Nam là điều không phải hiếm trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, nó nên được xem như một nguyên nhân và một thực trạng cần giải quyết chứ không phải bị đem ra như một cái cớ để đổ lỗi cho “cơ chế”. Một quan chức hoàn toàn có thể nêu lý do “lịch sử để lại” nếu vị đó có kèm theo cách thức tháo gỡ tình trạng bất cập đó. Còn nếu không, thì cũng giống như cụm từ “đúng quy trình”, “lịch sử để lại” cũng sẽ chỉ là một cách thức được sử dụng để đá trách nhiệm cho cơ chế mà thôi. Và một quan chức, thì có lẽ cũng không nên được nhớ đến với tư cách một nhà ngôn ngữ học.

Nhàn Đàm

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT

Bình luận5

  • Nguyễn Hoàng HảiReply

    11-2-2018 12:32:31

    Các „thuật ngữ“ như „đúng quy trình“ – nay thêm „lịch sử để lại“ như TG viết - tự thân nó không có lỗi, nhưng bị lạm dụng quá nhiều nên tự nhiên bị xã hội ghét lây, thậm chí rất ghét. Còn quan chức hay chơi chữ thì chỉ mạnh mồm trộ, làm ảo thuật với dân đen thấp cổ bé miệng thôi, còn trước cấp trên của họ hay cơ quan nào đủ khả năng đe dọa khi họ vi phạm như cho họ mất chức hay đi tù như Ủy ban KTTW hay Tòa án thì một là ngậm hạt thị, hai là làm bộ ăn năn và khi bị vạch đúng tội thì họ có ai cho kẹo cũng không dám lên giọng đâu! Tóm lại không bao giờ được quên những câu kinh điển hay của nhân loại: „Quyền lực làm con người tha hóa. Quyền lực tuyệt đối sẽ dẫn đến tha hóa tuyệt đối” (Lord Acton). Chính đa số rất khó làm gì được họ - do quyền lực của họ quá mạnh thiếu cơ chế kiểm soát – nên dù họ, nhiều kẻ trái lè lè nhưng vẫn cứ có quyền ăn quyền nói và mọi người cứ phải nghe, đọc hết câu dở người này đến câu dở người khác!

  • Phạm Ngọc HữuReply

    10-2-2018 09:08:25

    Nói thẳng ra là các sếp không nghiêm túc nhìn lại sai sót và những điều hạn hẹp của mình mà cố gắng tìm cách đổ vạ cho hoàn cảnh khách quan. Thật ra công chúng đã quá chán ngán các cụm từ " rút kinh nghiệm sâu sắc". "Đúng quy trình" nay lại thêm "Do lịch sử để lại". Một số cơ quan có liên quan đến các vụ việc bổ nhiệm siêu tốc khi được hỏi đều trả lời "Đúng quy trình". Khi Ủy ban kiểm tra trung ương vào cuộc cách chức các đương sự có liên quan? Tại sao đúng quy trình mà người liên quan đến vụ việc lại bị mất chức? Nếu Ủy Ban kiểm tra trung ương đúng thì quy trình kia rõ ràng là sai hay ngược lại ? Nếu không thật sự cầu thị chỉ bịa ra các lý do lẩn tránh hoặc đổ vấy cho khách quan thì tình trạng sai trái sẽ vẫn hoành hành trong các cơ quan nhà nước. Chỉ khi nào các cơ quan nhà nước dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật và công khai nhận lỗi trước nhân dân thì tình hình mới có chuyển biến tích cực

  • Cam YenReply

    09-2-2018 07:32:10

    Những năm gần đây, 1 số cán bộ có chức quyền có những lời phát biểu biện minh cho lối làm việc của mình có vẽ quyền thế , hình như hơi xem thường dư luận: kỷ luật hết còn đâu CB để làm việc,? vị trí đó tôi đã bố trí người thay thế tôi rồi, đường cong mềm mại, việc đó đã thông qua tập thể rồi, con cháu lãnh đạo mà tiếp tục làm lãnh đạo là phúc cho dân tộc có sao đâu? rồi việc đó đúng quy trình, rồi lại do lịch sử để lại...rồi không biết sẽ còn bao nhiêu từ ngữ gọi là mỹ miều nữa đây? Chưa nói đến nạn tham nhũng... Một Chính phủ liêm chính vì dân , tôi thiết nghĩ không nên lưu lại những CB có cách nói dạng phủ đầu.

  • Lý ToétReply

    08-2-2018 08:31:17

    Nhìn ra thế giới thì chính TQ là nước sử dụng cụm từ "lịch sử để lại" để càn quét biển đông. Tòa trọng tài quốc tế không thừa nhận cái ý nghĩa đó nhưng chẳng làm gì được nước họ vì họ là kẻ mạnh, nước lớn. Như vậy, yếu tố "lịch sử để lại" là khẩu khí của kẻ mạnh khi biện minh cho việc làm của mình, dù thiếu chân chính. Dân gian có câu "miệng nhà quan có gang có thép", quan cấp Bộ thì có cả kim cương gắn trên đầu lưỡi! Dân đen chỉ có măng luộc trong miệng thì nói sao lại, phải nuốt thôi!!! Ăn mỗi cái măng luộc mãi thì mặt dân xanh như đít nhái, vì nếu là măng tre gai thì vừa đăng đắng vừa cồn cào cả ruột non ruột già, sùi cả bọt mép...trông chả ra cái thể thống làm người. Tết sắp đến, mong quan trên cho dân ăn thêm món thịt gà bóp lá chanh (!) chứ bắt dân cả ngày nuốt cái "lịch sử để lại" thì đâu có thương dân! Không có thương dân mà cứ ra rả thương dân hết ý là đâu có đúng...

  • MinhReply

    08-2-2018 04:03:06

    Rất đồng tình với kết luận "Và một quan chức, thì có lẽ cũng không nên được nhớ đến với tư cách một nhà ngôn ngữ học.". Tôi nhớ không nhầm thì cụm từ "đúng quy trình" lần đầu tiên được biết đến rộng rãi (và sau đó trở thành bảo bối xảo ngôn về ngôn ngữ cho nhiều quan chức) là do ông Đinh La Thăng đưa ra khi giải trình trước Quốc hội về một số bất cập trong công tác cán bộ tại Bộ GTVT khi ông mới nhận chức Bộ trưởng. Tuy nhiên về mặt lý mà nói thì ông cũng không sai khi những vụ việc này tồn tại từ trước khi ông về Bộ và thời gian ngắn chưa đủ để ông thay đổi (tất nhiên là nếu ông thực sự thành tâm muốn vậy). Còn như ông Đông thì ông lên Thứ trưởng Bộ GTVT cũng có phải mới đây đâu mà có ý kiến vậy. Tuy nhiên thực ra cụm từ "lịch sử để lại" cũng có từ lâu rồi, các quan chức bây giờ chắc chưa có cái gì thay thế hay hơn cụm từ "đúng quy trình" nên dùng tạm thôi. Chẳng biết sau còn từ nào hay hơn. Tuy nhiên nên khen thưởng cho họ vì đã làm phong phú thêm tiếng Việt.


Loading...

Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.