ngày 27 tháng 03 năm 2017
Chuyện hôm nay
 

Cần cắt phăng sổ hộ khẩu

In bài viết
  Một cuốn sổ mỏng manh, lúc thì bìa xanh, thời thì bìa hồng, nhưng tầm quan trọng của nó thì vô biên. Quan trọng đến mức, mất sổ hộ khẩu, dù sống sờ sờ ra đó nhưng cũng không có quyền làm người một cách chính đáng.
Nghe Bí thư Thành ủy TP.HCM Đinh La Thăng ngày 17.2  khi làm việc với Sở Khoa học - Công nghệ đặt thẳng vấn đề sự vô lý của cuốn sổ hộ khẩu, dư luận xã hội đông đảo rất tán đồng.
 
Có lẽ chỉ còn vài nước trên thế giới, chủ yếu những anh đã dính dáng đến khối xã hội chủ nghĩa, trong đó có xứ ta, là còn duy trì sự quản lý bằng hộ khẩu. Thời buổi công nghệ thông tin - thế giới phẳng này mà còn áp dụng biện pháp thô lỗ của Thương Ưởng đời nhà Tần bên Tàu cách nay hơn 2.000 năm thì phải nói rằng rất nhố nhăng.
 
Hộ khẩu là cái gì? Cứ hiểu nôm na, danh từ “hộ” để chỉ một đơn vị gia đình, cụ thể là một gia đình. Ví dụ, xã A có 200 hộ. Đáng nhẽ chỉ cần ngắn gọn thế cũng đủ hiểu, nhưng lâu nay người ta kèm thêm chữ khẩu, thành hộ khẩu, bởi nhà nào mà chẳng có miệng ăn. Khẩu là từ Hán Việt, chỉ cái mồm (miệng), nghĩa bóng chỉ người. Mỗi miệng ăn là một người. Giả dụ ông tổ trưởng dân phố báo cáo với công an rằng hộ A có mấy khẩu, thì công an hiểu ngay là có mấy người. 
 
Ngày xưa, quản lý bằng sổ hộ khẩu có thể được xem là cách nắm dân số hiệu quả nhất. Mỗi gia đình, công an phát cho một cuốn sổ, khai đầy đủ số người vào đó, công an chứng nhận là nó có hiệu lực. Một cuốn sổ mỏng manh, lúc thì bìa xanh, thời thì bìa hồng, nhưng tầm quan trọng của nó thì vô biên. Quan trọng đến mức, mất sổ hộ khẩu, dù sống sờ sờ ra đó nhưng cũng không có quyền làm người một cách chính đáng.
 
Những thành viên trong gia đình, khi chuyển đi đâu đó cư trú chỗ khác thì phải chuyển hộ khẩu, gọi nôm na là cắt hộ khẩu. Thời chiến tranh ở miền Bắc có cụm từ thông dụng “cắt hộ khẩu” để nói về những người bị bom chết. Người ta đùa nhau, dọa nhau “Giôn Xơn nó cắt hộ khẩu bây giờ”. Rất nhiều trường hợp chuyển đi thì dễ nhưng muốn nhập về lại thì không được bởi hộ khẩu có liên quan đến những quyền lợi: nhà cửa, đất đai, nhu yếu phẩm, kết hôn, quyền lợi chính trị, thậm chí khai tử… Ở miền Nam sau năm 1975 nhiều gia đình thành phố, nhất là thành phần bị xem là “ngụy quân ngụy quyền”, tư sản, trí thức đã phải "tự nguyện" đi kinh tế mới, lên nơi rừng xanh núi đỏ, vài năm chịu không nổi phải quay về thành phố nhưng không được nhập khẩu trở lại, sống rất khổ. Có nhiều gia đình sống lang thang nay đây mai đó, gầm cầu xó chợ, do không có hộ khẩu nên không tìm được công ăn việc làm, không mua được nhà, không có bất cứ chế độ chính sách gì, sống mà như đã chết, khổ sở trăm bề. 
 
Buồn cười nhất là cái gì cũng đòi hộ khẩu. Muốn mua cái nhà không được bởi không có hộ khẩu thì không làm được giấy tờ sang tên. Muốn nhập được khẩu vào thành phố thì nhà chức việc lại vặn hỏi đã có nhà chưa. Mua nhà phải có hộ khẩu, nhập hộ khẩu phải có nhà, cái sự vô lý ấy kéo dài suốt bao nhiêu năm trời, dân tình oán thán nhưng cứ cắn răng chịu bởi nhà nước bảo sao phải làm vậy. Mà không chỉ chuyện nhà cửa, xin học cho con, làm cái chứng minh thư, đi học nghề hoặc học đại học, yêu nhau lấy nhau… không có hộ khẩu cũng bị lên bờ xuống ruộng. Chính sách quản lý bằng hộ khẩu đã gây bao nhiêu khổ sở cho dân lành. 
 
Dân khổ, nhưng có một bộ phận được lợi từ chính sách này. Họ có quyền sinh quyền sát, bán cái quyền ấy cho những người có nhu cầu nhập khẩu. Tôi có quen một anh bạn, từ Hà Nội vào thời những năm 1980, không có cách nào chuyển khẩu. Thế rồi có người mách nhờ họ cho nhập khẩu vào một hộ nào đấy, khai giả là người họ hàng, sau đó tách hộ. Thế mà được, có hẳn hộ khẩu chính thức, lại nhờ đó mà mua được nhà chứ không cần cậy người khác đứng tên. Tôi hỏi tổng cộng để được làm người thành phố tốn hết mấy cây vàng, y chỉ cười, xòe bàn tay. 

Một người bạn tôi bảo, chỉ có bộ máy quản lý con người tồi kém thì mới dựa dẫm vào cái kiểu sổ hộ khẩu như vậy. Anh ấy trước kia dạy cùng trường với tôi, sau đi diện đoàn tụ gia đình bên Mỹ. Anh kể anh sống bên đó hơn 20 chục năm trời, do nhu cầu học hành, làm ăn nên đã chuyển đi cư trú ở mấy bang khác nhau, cứ muốn là đi thôi, tha hồ, chỉ với mỗi cái thẻ công dân chi đó, chả ai hỏi, chả ai bắt bẻ, mua nhà mua xe thoải mái, nhưng nếu chỉ làm điều gì vi phạm pháp luật là nhà chức trách xác định được ngay. Họ không bày ra hộ khẩu như ta nhưng quản lý chặt chẽ hơn nhiều, vậy mà không ai có cảm giác bị quản lý, bị làm khó dễ, quả là tuyệt vời. 
 
Nhà nước ta dường như cũng đã không ít lần nhận ra sự vô lý của sổ hộ khẩu nhưng có vẻ sự lợi ích nhóm từ cách quản lý này còn mạnh nên vài lần bàn tới bàn lui mà vẫn chưa đi đến đâu. Lúc nào cũng kêu hòa nhập với thế giới nhưng cố giữ cho bằng được những sản phẩm bảo thủ đã hết đát (date) của mình. Họ cứ đòi tiếp tục duy trì sổ hộ khầu, giống như gắn cái vòng kim cô lên đầu Tôn Ngộ Không vậy. 
 
Nhưng họ chắc không phải không biết chuyện Thương Ưởng cuối cùng cũng trở thành nạn nhân của chính chính sách hộ khẩu tàn bạo mà ông ta đã đề ra và áp dụng. 
 
Rồi có một ngày cuốn sổ hộ khẩu tai ách này sẽ bị xóa sổ, nhưng có lẽ chúng ta phải lưu lại vài cuốn như một thứ chứng tích về loại công cụ kìm hãm xã hội và con người kéo dài suốt bao năm. Cho con cháu đến ngắm và kinh. 
 
Nguyễn Thông
 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 10
25/02/17PHẢN HỒI
Thời buổi này còn quản lý theo sổ hộ khẩu chỉ có tại vn. Nên bỏ là tốt nhất
21/02/17PHẢN HỒI
Tôi ly hôn với vợ mà ra CA mấy hồi còn chẳng hiểu phải làm sao để tách khẩu và chuyển HK cho vợ. Thủ tục cực lằng nhằng lại còn đòi hỏi đi lại, 2 bên đều phải có mặt. Thật chẳng ra làm sao. Cái này làm thủ tục đăng ký trực tuyến khai báo có hơn không?
21/02/17PHẢN HỒI
bài viết này mà tới được các vị lãnh đạo ngành công an thì hay biết mấy nhỉ !
20/02/17PHẢN HỒI
Đúng bỏ cái quyển hộ khẩu chết tiệt ấy đi .
20/02/17PHẢN HỒI
Báo viết hay quá - mong cho các bác lãnh đạo TW sớm đổi mới bớt phiền hà với THủ tục hành chính này cho Đất nước phát triển
20/02/17PHẢN HỒI
Toi thay y kien cua d/c Dinh La Thang rat chuan... xa hoi can phai co cai nhin dung ve cac thu tuc hanh chinh.
20/02/17PHẢN HỒI
Bày này chuẩn và hay wá! Có biết bao con dân nước Việt là nản nhân của cái gọi là....sổ hộ khẩu!
20/02/17PHẢN HỒI
Bỏ hộ khẩu thì một đống người quản lý hộ khẩu từ tỉnh đến xã chết đói vì chả có việc gì làm à
20/02/17PHẢN HỒI
Hộ khẩu có tác dụng với hệ thống phân phối hàng hóa, lương thực bằng tem phiếu. Nay chuyện đó hết rồi. Để đơn giản về quản lý hành chính thì các thủ tục hành chính đối với cá nhân chỉ cần chứng minh nhân dân (CMND), trong đó có ghi nơi thường trú của gia đình và bản thân là đủ để kiểm tra, kiểm soát khi cần thiết. Khi thay đổi chỗ thường trú thì làm lại CMND, vẫn theo "số chứng minh cũ" và theo thủ tục đăng ký hành chính tách ra, chuyển nhập như hộ khẩu tại cơ quan chính quyền của địa phương (UBND). Những người không có đăng ký (không chuyển) thì vẫn xem là có đầy đủ quyền công dân để hoạt động nếu trình ra được CMND hợp lệ. Việc tra cứu khi cần thiết cũng đơn giản và nhanh chóng trong guồng máy hiện nay do có liên kết bằng hệ thống vi tính. Cách làm này thì chi tiết hơn việc chỉ dùng thẻ căn cước trong miền nam trước 1975, nhưng chỉ như vậy thì cũng hợp lý và trước mắt, cũng chặt chẽ hơn so với nước ngoài. Hiện nay, nhiều người lớn tuổi không có giấy khai sinh. Đây là vấn đề của lịch sử và quan điểm chính quyền trước kia. Nên bổ sung việc này để chính thức, chính quy hóa.
20/02/17PHẢN HỒI
Tôi không có ý kiến gì về bài viết của anh Nguyễn Thông. Tôi chỉ chê cái xã hội vẫn còn có người phải viết như thế này trong thời đại internet đã phổ biến gần 30 năm!
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Nhàn Đàm

    Tác giả

    Sự xuất hiện của các tỉ phú (và cả triệu phú) đô la có thể xem như một góc nhìn mới mẻ về nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh Chính phủ đang nỗ lực tái cơ cấu nền kinh tế và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp tư nhân – tiền đề cho sự xuất hiện của các tỉ phú đô la Việt.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Tôi đọc bài phóng sự "Bảo mẫu Thiên Lý: vấp ngã tuổi 19, trưởng thành tuổi 23" (Tuổi Trẻ Online, ngày 22.3.2017) với niềm vui nhẹ nhàng và cảm động.

  • Hồ Hùng

    Nhà báo

    Chuyện ông trưởng phòng ở Tiền Giang ăn cắp 16 quả trứng vịt, tuy trị giá rất nhỏ, chỉ khoảng 80.000 đồng, nhưng đã “lòi” ra chuyện không nhỏ!

  • Nguyễn Thông

    Nhà báo

    Thiết nghĩ những người làm chính sách, đề ra ý tưởng để lập lại trật tự xã hội cũng cần xem xét thấu đáo nghĩa của những khái niệm, từ ngữ. Với hàng rong mà định nhốt vào một chỗ, quả thực chả khác đem thúng úp nia, làm cái việc vô nghĩa.

  • Hoàng Hải Vân

    Nhà báo

    Việc ra quân dọn dẹp vỉa hè đang được mở rộng trong cả nước thành một phong trào rất có khí thế. Dù được sự ủng hộ của người dân và sự hậu thuẫn của các phương tiện truyền thông, nhưng vẫn còn nhiều lý do để lo ngại và sự lo ngại không chỉ ở chuyện vỉa hè.