ngày 18 tháng 11 năm 2017
Chuyện hôm nay
 

BOT Cai Lậy: Không có tính thị trường, cũng không định hướng XHCN

In bài viết
Trạm thu phí Cai Lậy cần trở về đúng chỗ của nó - Ảnh: Nguyễn Thông
  Nền kinh tế Việt Nam được gọi là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Liệu Trạm thu phí BOT Cai Lậy có hoạt động đúng theo tính chất trên?

Xâm phạm tính thị trường

Theo bài phỏng vấn của báo Người Lao Động ngày 10.10.2017, ông chủ đầu tư trạm thu phí Cai Lậy cho biết “Thật tình mà nói, nếu biết trước gặp những khó khăn hiện nay chúng tôi sẽ không thực hiện dự án. Đây là một trong những rủi ro mà chúng tôi không lường trước được”.

Và ông không giấu diếm: “Dự án này được mua đi, bán lại rất nhiều và chúng tôi phải vay ngân hàng hơn 1.000 tỉ đồng, chiếm 83,1% tổng vốn dự án”.

Đây là một dự án đầu tư lớn. Hơn một ngàn tỉ đồng, nghĩa là hơn 50 triệu đô la Mỹ. Sản phẩm của ông là con đường tránh Cai Lậy. Khách hàng là người lái xe qua đoạn đường đó.

Trong một nền kinh tế thị trường thật sự, khi đầu tư một dự án lớn như vậy, nhà đầu tư phải làm kế hoạch đầu tư, trong đó ít nhất phải phân tích sản phẩm, phân tích thị trường, phân tích rủi ro. Sau khi đã phân tích và thấy xác suất “ăn” nhiều hơn “thua”, nhà đầu tư chấp nhận bỏ tiền ra theo nguyên tắc “lời ăn lỗ chịu”.

Tuy nhiên, thực tế là sản phẩm không được khách hàng chịu bỏ tiền ra mua. Điều này có thể do sản phẩm không đáp ứng nhu cầu của khách hàng, hoặc sản phẩm được định giá quá cao, hoặc cách thức kinh doanh không được khách hàng chấp nhận...

Một nền kinh tế thị trường, cho dù là thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đi nữa, cũng đều chấp nhận ít nhất 3 tính chất căn bản sau:

1. Tự do lựa chọn (Freedom of Choice): Quyền tự do lựa chọn sản phẩm để kinh doanh của nhà kinh doanh, và quyền tự do lựa chọn sản phẩm để mua của khách hàng.

2. Lấy lợi tức cho mình là động cơ (Motive of Self-Interest): Quyền mưu cầu lợi tức cho mình của nhà kinh doanh và khách hàng. Điều này tạo nên sự cân bằng giữa cung và cầu vốn là nguyên tắc vận hành chính của nền kinh tế thị trường và nó xác định giá thị trường của hàng hóa. Khách hàng sẽ không mua hàng hóa có giá cao hơn giá thị trường.

3. Cạnh tranh (Competition): Quyền tự do cạnh tranh. Quyền này được nhìn theo khía cạnh khác là quyền của các nhà kinh doanh được tiếp cận bình đẳng với các cơ hội kinh doanh trong xã hội. Nhìn vào một khía cạnh khác, quyền này cho rằng nhà nước (công quyền) không được hỗ trợ cho bất kỳ hoạt động kinh doanh thua lỗ nào, bởi vì như vậy xâm phạm quyền tự do cạnh tranh của nhà kinh doanh khác.

Trạm thu phí Cai Lậy vi phạm tất cả các nguyên tắc nói trên.

Tại hầu hết các nước trên thế giới, khi làm đường thu phí như thế này luôn luôn người ta phải chừa lại con đường cũ. Để tôn trọng quyền tự do lựa chọn của người đi đường. Việc dựng trạm trên con đường cũ để lùa người đi đường vào hướng phải trả tiền là vi phạm nguyên tắc này từ chục năm nay. Tới bây giờ, khách hàng mới giật mình đòi lại quyền tự do lựa chọn của mình.

Ai cũng có quyền mưu cầu lợi tức cho mình, nhưng trạm thu phí Cai Lậy chỉ mưu cầu lợi tức cho nhà đầu tư mà ép khách hàng phải mua sản phẩm cho dù khách hàng không thấy lợi của mình trong đó. Quyền mưu cầu lợi tức cho mình bị chà đạp! Quyền này bị chà đạp nghĩa là tự do của thị trường chỉ là tự do giữa con cọp và con thỏ!

Khi được hỏi có ngại dân chúng phản đối không, vị lãnh đạo BOT Cai Lậy trả lời: “Ở đây tôi muốn nhấn mạnh vai trò cơ quan chức năng địa phương phải bảo đảm” “an ninh trật tự, tránh ùn tắc giao thông”. Nhiệm vụ của chính quyền đúng là bảo đảm “an ninh trật tự, tránh ùn tắc giao thông”, nhưng tại sao không dẹp cái vật cản an ninh trật tự, gây ùn tắc giao thông là trạm thu phí đặt trên quốc lộ, lại bắt nạn nhân của sự cản trở đó phải chui qua các vật cản thu tiền ấy, bất chấp quyền lựa chọn của người dân, bất chấp quyền mưu cầu lợi tức của người dân?

Và việc này lại cho thấy trạm thu phí Cai Lậy vi phạm nguyên tắc cạnh tranh của thị trường: ỷ vào thế lực của “cơ quan chức năng địa phương”, dùng công quyền bắt ép khách hàng trả tiền để phục vụ cho quyền lợi của nhà đầu tư trong khi việc thua lỗ là do chính nhà đầu tư “không lường hết các rủi ro!” như họ tự nhận, chứ không do khách hàng!

Với các nguồn thông tin chưa được công bố đầy đủ, dù không khẳng định, tôi cũng nghi ngờ rằng còn nhiều việc giấu diếm đã xâm phạm quá nặng vào tính thị trường của nền kinh tế. Thí dụ về tính cạnh tranh, với những sự việc đã được nêu trên báo chí chính thức về các đại án và tiểu án tham nhũng, về sự chỉ định thầu, về đường đi lòng vòng chuyển nhượng, mua qua bán lại dự án, người dân có quyền đặt câu hỏi rằng có hay không tính bình đẳng trong cạnh tranh, trong tiếp cận cơ hội kinh doanh của các nhà đầu tư? Phải chăng đây là lý do chính tại sao trạm thu phí Cai Lậy có thể vi phạm các nguyên tắc sống còn của nền kinh tế thị trường?

Tóm lại, chỉ xét trên ba tính chất/nguyên tắc nêu trên, trạm thu phí Cai Lậy không hề có tình thị trường gì cả!

Liệu có chăng tính định hướng xã hội chủ nghĩa?

Cho dù chưa có định nghĩa rõ ràng, cụ thể, đầy đủ về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, người ta có thể chấp nhận đó là một nền kinh tế “vận dụng đúng đắn các quy luật khách quan của kinh tế thị trường, thông lệ quốc tế, đồng thời bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước” và có mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Với cách làm việc như nói ở trên, trạm Cai Lậy có tôn trọng sự bình đẳng - nền tảng của dân chủ - không? Có tôn trọng sự công bằng không? Có văn minh không? Những câu hỏi ấy xin mời quý độc giả tự trả lời.

Nhiều tiếng nói phản đối đã cất lên. Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp VN nêu lên những trăn trở về chi phí tăng lên mà các sản phẩm Việt Nam phải gánh chịu, về số tiền phải trả thêm của dân nghèo còn rất đông đảo, về lòng dân bất mãn phải trả tiền cho thứ họ không dùng. Những trăn trở này đồng qui với những trăn trở khác về “Lợi ích nhóm đang đặt trên lợi ích của dân”(vov.vn, ngày 19.8.2017), về quyền lợi của dân ở đâu khi “Giữ BOT Cai Lậy vì quyền lợi nhà đầu tư” (Đất Việt, 18.8.2017)...

Như vậy thì trạm thu phí Cai Lậy có tôn trọng tính định hướng xã hội chủ nghĩa không?

Như vậy, liệu có thể kết luận rằng: Việc kinh doanh của trạm thu phí Cai Lậy hoàn toàn không có tính thị trường lẫn tính định hướng XHCN của nền kinh tế nước ta?

Lê Học Lãnh Vân 

 
hotline
Quảng cáo: 091 2161163
Nội dung: 090 186 3399
 
TIN LIÊN QUAN
 
 
 
Bình luận 13
16/10/17PHẢN HỒI
"Dự án này được mua đi bán lại rất nhiều" theo chủ đầu tư. Nhưng dự án được chỉ thầu, lí do là không có nhà đầu tư tham gia đấu thầu, song lại được mua đi bán lại rất nhiều? Vậy thì điều rõ như ban ngày là người ta chỉ cho người trong nhóm lợi ích thầu, người đó bán sang tay, bán đi bán lại lãi rất nhiều. Tất cả các dự án BOT giao thông đều thế, gần 100 dự án, thất thoát bao nhiêu nghìn tỉ? tại sao không có ai chịu trách nhiệm? các nhà quản lí giao thông đâu? Ai trả lời được câu hỏi này? có ai trả lời được không? trả lời đi cho toàn dân rõ?
18/10/17
Cái này thì phải hỏi Chính phủ của cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và cựu Bộ trưởng Đinh La Thăng! Cũng nên hỏi thêm các vị Đại biểu quốc hội thời kỳ 2005-2015. Có thể nói là vai trò của Quốc hội, HĐND các cấp là rất mờ nhạt, và các vị ĐBQH thực chất chưa đại diện cho lợi ích của đại đa số nhân dân .... Những vấn đề này nhiều người đã biết và nêu ra, tuy nhiên cách đây 5-10 năm thì ít người dám lên tiếng, hoặc tiếng nói của họ bị át đi.
16/10/17PHẢN HỒI
THEO Ý KIẾN CỦA TÔI HIỆP HỘI LÁI XE NÊN CHÍNH THỨC PHÁT ĐƠN KIỆN RA TÒA. DÙ CÓ THỂ CÒN NHIỀU KHÓ KHĂN NHƯNG TIẾNG NÓI ĐÚNG LÚC, ĐÚNG NƠI CẦN NÓI ... SẼ CÓ TÁC ĐỘNG RÕ RỆT HƠN NHIỀU. HY VỌNG MỘT CHÍNH PHỦ LIÊM CHÍNH SẼ KHÔNG ĐỂ CHO LỢI ÍCH NHÓM HOÀNH HÀNH NHƯ VẬY ĐƯỢC.
16/10/17PHẢN HỒI
Các bác cứ nói thế! Nhờ có nền kinh tế thị trường định hưỡng XHCN nên trạm BOT CaiLậy các quan bác nhà ta nhất quyết không dời theo đúng vị trí của nó mà chỉ giam giá vé 20% .Tuyệt thế còn gì hơn???
15/10/17PHẢN HỒI
: “Dự án này được mua đi, bán lại rất nhiều va....
15/10/17PHẢN HỒI
Bài viết hay và đúng. Đây là "lợi ích nhóm" rõ ràng của mấy cha Bộ Giạ thông!
15/10/17PHẢN HỒI
Tôi rất thích bài viết này. Cám ơn tác giả đã phân tích rất sâu sắc.
15/10/17PHẢN HỒI
Bài viết rất đúng. Nêu rõ cơ sở lý luận của kinh tế thị trường. Cách làm BOT ở nước ta là cách trấn lột người dân. Nó là cách cơ quan quản lý nhà nước câu kết với chủ đầu tư cướp đoạt người đi đường
14/10/17PHẢN HỒI
Sao Khách Hàng lái xe không kiện ra tòa, rằng thì là cái BOT nó cướp tiền của họ chỉ vì họ bắt buộc phải sử dụng đường của nhân dân đất nước, không phải đường của BOT? Sao các luật sư không ai bênh vực họ, Sao không có tổ chức nào bênh vực họ, mà thực chất là bênh vực người dân. Các Doanh nghiệp vận tải cũng bình đẳng với Doanh nghiệp BOT ấy.
14/10/17PHẢN HỒI
KHông theo Kinh Tế Thị Trường, không theo định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa thì quá rò rồi nhưng liệu có phải là hiện thân Chủ NGhĩa TBTH không . 1 Ai được làm đường tránh chổ có nhiều xe ? 2 AI được vay Ngân hàng mà ko biết dự án lời hay lổ ? 3 Ai có quyền chăn quốc lộ lại rổi biểu dân trả tiên ? KHông phải nhà đâu tư cái dự án này sai mà cả một mác xích tham nhũng núp bóng nhà nước mới thục hiện được việc này . chùng nào chánh quyền chưa lôi ra ánh sáng thế lực này thì những quyết sách tốt đep được ban hành ra còn bị lũng đoạn .
14/10/17PHẢN HỒI
Bài viết rất thâm thúy! Các dự án như thế này, chủ đầu tư đã được Bộ giao thông hợp thức hóa để cướp tiền của người dân một cách hợp pháp.
14/10/17PHẢN HỒI
Phải định nghĩa đầy đũ là "nền kinh tế thị trường, định hướng XHCN, với sự đỡ đầu của quan chức" mới chính xác
Gửi bình luận
Họ và tên *
E-mail *
Tiêu đề
Nội dung *
 
 
 
 
 
 
XEM NHIỀU NHẤT
 
 
 
 
 
 
  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Phát biểu vào chiều 13.11 tại kỳ họp Quốc hội đang diễn ra về dự thảo luật Bảo vệ bí mật nhà nước và dự luật An ninh mạng, Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm cho biết đây là 2 dự án luật rất quan trọng, là đòi hỏi của thực tiễn phát triển đất nước và nhằm thực hiện Hiến pháp năm 2013, liên quan đến quyền tự do dân chủ của nhân dân. Đây cũng là vấn đề rất khó, không chỉ với Việt Nam mà với thế giới.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Nếu tưởng thưởng xã hội tỷ lệ nghịch với đóng góp cho xã hội cứ được duy trì công khai trước mắt người dân thì càng về sau thành phần không lương thiện càng lấn át thành phần lương thiện.

  • Quốc Phong

    Nhà báo

    Thật không ai có thể hình dung nổi câu chuyện cụ bà Hoàng Thị Minh Hồ, quả phụ nhà tư sản dân tộc Trịnh Văn Bô vào những ngày sau Tổng khỏi nghĩa Cách mạng tháng Tám. Khi đó, cụ đã nhận trách nhiệm cực kỳ to lớn trước Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh mà không hề hay biết nhiệm vụ lịch sử.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Một quốc tang sẽ giáo dục lòng nhân ái, lòng quý trọng sinh mạng con người, đoàn kết người ta với nhau trong tình nhân loại, trong thảm họa chung, khiến người ta quyết tâm hơn trong việc ngăn ngừa thảm họa. Quốc tang cho người dân cảm nhận và hiểu rằng sinh mạng của mỗi công dân được quý trọng như nhau.

  • Lê Học Lãnh Vân

    Chuyên gia quản trị

    Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu lên ý kiến về một chính phủ kiến tạo. Có thể xem trở thành chính phủ kiến tạo là một Tầm Nhìn của thủ tướng.